Grammatica^ gener. Cap. VI. 263 



Vt a1» imAbilis, »m*hilittu (j- »mabiliter.i. 1'fx orta fenJet k 

 trimdvei mnnifjli-, viioecui-^e. Mtnifejte : cilni litcratum Sc 

 pronunciationis cft plana cognatio : vt '&yu, »go : bouu. , ho- 

 uiioi. Occulie icnm aliqaic^ vel ad^litur , vel omittitur , vel 

 toUitur.vel !iter.-e permutantut '• vt «ov, .'««//; ■.i^epio coarg: : 

 '^C* tfier, punic,l>oeaa «. ■'>eriuii:io eft •viifermu, -vet muyifor~ 

 mu. (■Kifrmn ; quando vox i vocc ciufdcm iingux rfcduci- 

 tur • ytim liiubendo, peci^rtm a ^ecniie, ci/rtlux . c riiu^aniio» 

 Muliifrmi-,c\im vox a voce diucrfx lingua: liarn>onicc de- 

 riuatur : vt7f/«^o(3^' ,iriumphit) :ab /iohco kuoi^»itu^.^u~ 

 bernntor. 4. CompoJitl»e!i fimHaru , vet dijimilatu. Simiiarni 

 quando nomcn cuin no.niacconiungitur , vt mignanimtu. 

 Dijfimil a> H \ (\ninao nomen cura veibo , vcl nomen auc 

 vetbum cum aducibio , aut aiia vocc fme numero , coniuii- 

 gicur , cum aduerbio prxpo(itio,& (icJciuceps. Ad compo- 

 fitiontm diirimilarem etiam pertiiicnt exempla, iu cjuibus 

 (iiucrfarum linguarum vocabula mifccatut : vt, proioparens, 

 frotonolariiii , dc^iam, iMnoculioi , Sic 5 . itfe iiox corripvflta 

 idem fignificat , ifuod firr.plcv : vtaccipio S: capio, diftiibuo 

 SL rribuo. 6 . (-'cx compcjiia nunquam efl monofyllahtt , fed femper 

 foiyfiUtha : eiijus duarum , irinm , quxtuor, ijuinqu? , fix aitt 

 fluriiim fyUabarum. Latini rato in compofitis quacernatiain 

 exccdunc: (i cxcipiascjuacdam dccompolita,vt »m/i*rrf»^r(«<. 

 Hebra:i non hahcnt multascompofiiiones, fiexcipias nomi- 

 napropria. Gtaci fclicidinii nomine componuiit ,itemc]ue 

 Germaai. Facilis autcm compoficioniscaufac ttcs funcapud 

 Sca'igctum txeic. i^^.feci. 1. I'rim6 poflunt hoc ex gentes, 

 <]uibus maximapiimattimvocum paiseft monofyllaba, aut 

 l)ifyll.iba.Quaic& Gcrmanis licuit,ciuibusplcra:>.]ue tadices 

 funt nionolyll.ibx Dciudc cum voces parum vaiiantur in 

 fine :vtin linguaGrxca , «^oTf/o ixiexsTr&^ , »<»>,«««!^«5i'a 

 Tcnio vbi vcl nulli funt atcicui, vcl abiici polTunt. Id quod 

 faciuncGcrmani &Syri. Latinisnonarticuli, fcd vcrboium 

 ttaC^us & flcxioncs obftani. Abiiciuntur autctn & iu Gcr- 

 nanica , & in Atabica , (iniul & not.E flexionum,& numcro- 

 rum,&caruum , cjn.r antcponuntur verbis Qiiare facillime 

 atcjuccommodiiriine , iisde niedio fublatis , coiiunt. La- 

 tiriquidcm potuilfent ctiam plura compofita cxcoaicarc ,(I 

 voluilTcnt. Nam facctailla vox, lnt>iruiceriiiciimfecu',nM[\\ 

 Grarcofum cedit. 7. §Uiid.im vnces primigenit fum admodum 

 ftxrtindt. Tales in lingua Grica (unt H^a.fiu».» , dui. V»rro 

 quoque & Cofconius propalam profcffi funt , ex vna tocc 

 ptimigenia facpecjuingentas infltdtipoirc Ramu4 lib.io fchol. 

 Grarr.. rx vocc iVofMmillc fcxccntas quincju.iCTinta dcducit: 

 &aitvocein iuco maiorisefTc fcecundicatis , ita vc inde vo- 

 eum fupra millia quaruor cffici c^ucant. Ei riuibut intcUige- 

 re eft , quantam bominibus fcrnionis vfuram, cjuantum 

 oratlonisfcrnus flcxione vocumciedciit DeVs. 8. frt.cipHa 

 deriuHia [nnl concrrtum ^ ahflrar^um , demnufiuiim ify ucli- 

 num. C(inc;-f/-«m eft adic(f^iuumex (impliciore fubftantiuo: 

 <Juod ert ). Gentile . idque tum mafculinum , vt jtncadc;, 

 tum focinimiium, vc jtncis 1. Pj/r6'))"n<fH>n , vcRomanus, 

 Coiiftantinopolitinus. 3. Po'7c^;<«/'! : vt Euandrius , patcr- 

 nus 4.D/ni)mr jif/Mriw : vcferrens , abicgnus. Ahllracl:imc(i 

 fubftantiuumexfimpliciori adiciSi.io : vt pcenicencij a pcc 

 niccns , falubricas a falubris. Dnminwiuum ( vulgo dimi- 

 nutiuum ) eft , quod dcminutionem fuiprimitiui (ipnificat: 

 ▼t tantiilus , homuncio. AuBiuum concia : vt aquofus , di- 

 fio, vifu, qualTo, 



C A P V T VI. 



Ve diElione jiexihilt in genere. 



PRACEPTA. 



SPccics p,irtiiim oMtionis fiinc , quod alia: fint fle- 

 xibilcs,ali,T inflc>cibilcs.5c4//j7<rr t/of<jf dcclinabilcs 

 & i:ideclin,abilcs:Fr//i!-A//«w, flcxibiles 3i inflcxibilcs: 

 */if,ftexiles& inflcxiles ; y?/»w««,voccs numeri& fine 

 numcio,<j/t),vati,ibilcs&: inuai-iabileszLo^ici, catcgo- 

 lematicis & fyncarcgotcmatic.s. 



Partes orationis (iue voccs flexibiles funt.quarura 

 tcrinin.icio flcfti potcft, 



In iisfpedantur adfignificata tcu accidcntiicom- 

 munia, & fpecics : ita vc conlidcientur p.ivtim in 

 gcncre , partim in fpecie. 



Adlignilkara commania funt Namcrus & Pcr- 

 fona. 



Numcrus cft , fccundum quem vox numcratur: 

 fcu , quo vox vnum Ycl pluia diftinfte fignificat. 

 Xt/n ;. 



Efl:quc fingularis , vcl pluralis : fcu vnicatis > rel 

 mnltitudinis. 



Numcrus fingularis eft, quo vnum quid fignifi- 

 catur : Pluralis , quo multa fignificantur. Sub hoc 

 itaquccontinecur numerus dualis. 



Pcrlbna cft rei fignificataE lub ordinc demonflra* 

 tio : feu,qua vox habet rcrpe6tum & ordinem ad lo- 

 qucntcm. 



Eftquc prima , qu?c voccm cfFcrt ; vcl fecunda,ad 

 quaro vox dirigitur : vel tcrtia , de qua vox cftcrtur: 

 feu , prima tft qu.-e loquitut ; lccunda , ad quain lo- 

 quimur : tcrtia , dc qua loquimur. 



R E 



G V L ^. 



I. Tot funt pitrtes oratiotiii^ejuot ftint fumma 



diSlionum generayita vt pojjtnt avptlLari 



prtdicarnerita Grammatua. 



Quemadmodum ptxdicamenta funt fumma rcrUm gcne- 

 ra,ad c)ua: refcrri potcft.cjuidciuici reium cft lo mundu:ua pat- 

 tcsoiationis luut (umma vocum geiieia tt luifus cjuauad* 

 inodum inprxdicamcntis coiiftitULi.,tut duo lumma capica, 

 fubltantia Sc accidcns : itain paicibus ora.i iiis luncduo pri- 

 niacapica , catcgorema & lyncatcjjotcina.lcu vox variabilis 

 8c inuariabilis^fii^iiiScans j,. con(igMificans,uuguft.a & angu- 

 fla , hciilis & fctuilis:quaternis dilpohtionis fpcciebas : ibi 

 nomincvetbo.piou' tiiinc",& participio.hic adueibio.pi sepo- 

 ficione.coniundioDC & intecjeftione. Paitium iitatum origo 

 & lcricshzc eit,vteiuditcdilputauc •iaiigcr^Uen.dicin.' Iriiu 

 Ittcnttrni-^^fUcciuf Ulyricui,SL Paulus de la ,V///i/«.VoX cft no- 

 ta rerum. Ergo pro rerum fpecicbus & ipfa vox parccs f. a* 

 forticcut. In tcrumaucctn natura rcs func permanentcs & 

 quietac.quarconfidcfantur pei lc,liiic mocu & tcmpo e ,aui 

 fluences,quimoueBCui, Peimancntium fiueconftantium rc- 

 rum nota eft nornen Earum vero rcrum alia: pei fe lubliltunt, 

 a ii aliisiufunt. Et hinc »orr,en ejl i*iijlantt"Um ■v-i »4'ccii- 

 ««m.Eorum autcin,qu,t flaunt,notacft vcbum Devs eniin 

 no'uit res elfc otiofas.fed lis vir-s indidii & mocum (iue iii- 

 fluxum. Ifti motus icrii auc ab ipfis in alia quxda tranleunr, 

 aut a iundein eas veniunt.autdeniquc pcr fecunirebut ipfi» 

 fubfilfunt. Hinc verba jHntaiiiuA,pujJiiia,iy ne' .''j. Acque liK 

 funtmaximinacura'es juxta& neccfTaiiae oiationis paries, 

 Vt erudite difputaut Logici, & nominatira MoLinkUi. Ex no- 

 minccnim & vcrbo coeuntibus fit oratio Hinc.iw belloGrsm- 

 maticali conftiiauntur hi duo reges : e qiiibus loannei ab 

 Harckftihiuet. v>rbum nomini ptiponit , quod ad illo hoc 

 pcndeat,etiam quo ad cognitioncm. Q^od quomodo intelli- 

 gat vir accwratilfimus.non video.Contta vidco.nomcn (igoi- 

 ficarcrcsillas,qua: agunt & patiuntur , ideoquefimpliciusac 

 prius clfe vcibo Cxterum vt icgcs , ita nomcn & \ctbuni 

 fuos habent vicavios. Nominis vicariiimcft/roBonJfx^cuiusfif 

 /igni ficatio & modus ad nomen lefcrtur.Nam pronomcn pc- 

 ni totum nomcn cft. Neceflitas cius inuinicnJi hxc fuit. In« 

 tcrdum noniine noti fuppeccnce,auc iam fcraeldi(ftumne rc- 

 pecamns nutu aut digito aliquid indicamus. Sicut crgo indi- 

 gitatio digito aut capite facHa eft nota rci , puta lancex t ita 

 pcouomfneft tfota nominis , quod edcic vel noliimus,vcl 

 nonpofTumus. Potro veibi viciilu e(i participium. Hoc cnim 

 plus hnbct vcibi,quam nominis. Vnde & paiticipli lignifica- 

 tio ad vcibuni rcducitui:etfi modus fignificationis ad noniea 

 icfertiir.Huius ncce^ficas hacceft .Vcrbum fignificac aliquid, 

 quod (ignificaco nominis adncicur: vc Ctfar pugnai : \13 vt 

 nomcn lic noca fubie£li,vcrbum pia;dicati.Coafll autcin fuBC 

 fapicntcs aliquidexcogitaic quod nonfoUim r/^ocafui ad- 

 iungerct,vc iti eicmploiam allaco.lcd ctiam obliquo. Quacc 

 participium commCnci func,quod& (ignific.it;oncm obtiuc- 

 rct,& adJctet modum adicdionis : vt cum dicis C*faremfi4~ 

 gnaniem .ciicm cftratioac (i fic, C«/«'f/n;^«f »«■<■/?'. Elt pra:- 

 tcica aliacaufa tioD ignobilii: videlicet dcfcdus nominum 

 adicfliuorum, vt^Hcme/iMf/Vni. AdJc quod paiticipia copu- 

 lcnt.vt Lexens /criin. pro lego & fciibo. Denique (ignificatut 

 aliquid alicui ineffe , vcl notafeiunfla , vt Ctfarci-rrii : vcl 

 noca coniunda.vt C</«r^i'^«/<i«j.SicutcigoCi(ar&cuifu» 

 vnoeodcmqiic coipoic oontinttut . ita invcntseft a priUis 

 nota, idcni cfficicns fuo fignificacu.qua: «^uafi inficione qua- 

 dam vnumllatucict. Quaic vclut cx cqua&afino fit mulus, 

 lcruacis vcrimiuc aliqiiot vtiiufquc naturx patciculis : ica c< 

 nomiiic & vcibo confcflii cftparcicipiuiii,vt pioliii JifTfiic 

 Scnlt^r-rdf caufii lingiit LaiiiK. Acquc hxc cft racio & iieccf- 

 (icas vocum numcti. Voccs finc nunicio ica habfnc.Nomin» 

 Ik vcrba fignlficant caufis & cfTcffa rcrum:qii.bus adhiicnt 

 ccictr cncmiflantix. lUas eiptiniunt Ji/Bfrfrirf,qui funt quaC 

 adiciiliua vciborum:& inotum vctboium aut tempoiis fini- 



Z ) bu( 



Quoc (Tnt 



parccs 



w«uoais. 



