Grain mmcx gener. Cap. VII. 265' 



' Proprium cft,quod vni foli rci conuenit:vt,^owj»i. 

 Er hoc ctiam poreft cfle adieftiuum : vc , Italm 



Appellatiuuni cft , quod mulcis cft commune : vt 

 vrh. 



Nomen adieftiuum eft , cuiuy-dgnificatio abfque 

 altcro aliquo incelligi non potcft,ac proindc hoc no- 

 minerefpondeturad Qiitntum \t\ijtijlr.vr,Qtutl(6 efl 

 confuh. Egregiiu. Onitritiiefl fyil'ibAifit,}Longa.CU>tHS 

 iM:Adie<ftiaum elt, quod eflentiam talcm fignificac: 

 fiu , cum quo potcft llmuldici Res, 



Eltquccomparabiie , vel incomparabile. 



Comparabileeft , quod varuri potcft pcr gradus; 

 incomparabile contra. 



Gradus funt ties, poficiuus, comparatiuus, & fu- 

 pcrlatiuus •.feu , infimus , mcdius , & (uprcmus. 



Pofitiuus cft , qui rcm fignificat fimpliciter : vc 

 eis^iu :f<M , qui fignificationcm abfolute ponit. iWtf 

 abiblutus a^pellatur, 



Comparatiuus eft , qni ad pofitiui fignificationem 

 adiicit Ai,igts:v\. do£lior:feu,f\\.u fignificacionem cum 

 cxccrtu excollit. z/si/f exccfliuus dicitiir. 



Superiatiiuiseft , qui ad pohtiui fignificationem 

 adiicit yalde,(t:\i AiaxnnhwiydoLlilfirnm^feu^c^m figni- 

 ficationcm cum tranfcenlu cxtollic. vnde tranlccii- 

 fiuus appell.xtHr, 



Acquc hic vatiacio per gradus dicicur Compa- 

 tacio. 



R E 



G V L ^. 



.alia 



rc 

 luoir 



I. Interpartesorationisflexihilesrmnen &verbnm 

 fnrit primarix ; pronornen & partici- 

 pitim , fecHridaritt : & iliU 

 * fre^iienter accidit, 



anlrnalia, 



^omtn enim & •verbum func vclut duo tetniinl oratioiiis, 

 ailcoquc meiirur^& norroac teliquarum votum Citcrum 

 .Afrrn.iiiit cltcxccptio a re^ulaxuioppoiiitut </<»-i/o^x;i,c]ux 

 eft aj^ualitas quxdam icgulx. Ab illa voccs dicuntur anonia- 

 Is &irregularcs i ab ifta,aiiaIogie S: regulatcs. F.i(i autem 

 ha:c liuo cmnibus voclbut accidunt ( vt in Leiici vidimusj 

 tameninprimisiu vocibusflcxibiiibusconfpicu^ func. 



1 1. In genere duo funt attendenda , qMtuplex fit , & 

 ^komado lOgnofcatHr. 



Oenus in fubltantiuis fcrcdifccrnit fcxum ; in adicftiuis 

 e/Hcic vtaptepolTun cuni fubdantiuis conncdi Eftautcm 

 fimplcx ,vcl compoficum. iimplcxcft naturale.vel fiftuin. 

 Naturais cftmafculiiium ,vel fcemininum. Fidum eft ncu- 

 trum Compofiiuai cft velcommune , quod fub fe comprc- 

 hcndit duo, vidcl.mafculinuin & foemininum:& aiias dicitiir 

 €c9innc}um : vci omnc,quod compicliendit cria gcncra,vidcl 

 nnafculiiium,fo:mininum,& ncutium.Mafculinum & fccmi- 

 nmum funt t;cncta formata Scdiftiufta.ncutrum cft iafonnc. 

 Nam pcr mafculinum & fa-mininum fignificatJr aliquod 

 ..^fuppofitum.dctctminatuni in natuta comiriuni. Sed per ncu- 

 rramcommunicet fisnificaturedenciacommunis Hinc iio- 

 Oiina fuppofitorumYcrcfantgenerismafculini vcl fcrmini- 

 ni : vt vir , focmina : fcd nomina natut.x- funt gcncris ncutii 

 fiue neutrius , vt animal. Atqnc hic cft numerus gcnerum 

 ^uinarius : quonon contenti Grammatici quidani" adiece- 

 lunt genus Epicotnum & Dubium. fficaenum , fcu promif- 

 caum dicunt , cum vuo articulo duo gcncra complcrtimur: 

 vt , hie l>i!f..r,h<caj-iil.t. D«i/.'(OT dicunt , quod cadcm qui- 

 ocra fignificatione , diucrfo autcm gcnere a bonis fcriptoii- 

 bus vfuip.itiim rcperitur : vt , hic w.' hu dies. Vcrum hacc 

 fentcntia mcrito reiicinir a rcccntionbns. Nam f;cnu<icpi- 

 co:num cft vcl mafculinum , vel famininum : & .nd Piivfi- 

 ca.n potius.quani ad Grnmmaticam pertinct Genus du- 

 bium qnod attinct , illudpcrtinct adartcm inucnicndam, 

 iion vcro inucntam : & in to , ncs^kao rt^>«(«J , vfitatius 

 irtpKifiir. Pono gencra norainum cognofcuntur quatuot 

 aiodis: vidcl. fyuificatitne , awhcriiate , deminutione , y> 

 tirmipaiione. 



S</«rA'c«'!c»f .hocmodo i.Nomina virorum funt mafcu- 

 lminiulieruni,foem)[iiina :»uoin;iili>us lingu». *. Nomina 



Dei , deorum , angelorunn , da:monum , virorum , bruto- 

 rum , montium . otiiciorum virilium , menfium , ventorum 

 fluuiorum , populorum, funt geneiis mafculini in lins'ui 

 Lacina : vt D<f« , Mari , M.chim , iAian , tauiiet , i,os , Oiym^ 

 pm yfrttor , Ijntiarim , EiirUf , alhu , Thmx. j. Apud La- 

 tinos nomina mulietum , muliebrium officioium, tccio- 

 num , iulularura , v biuin , atborum lunt generis f amini. 

 ni , vt »'*,miiter,<je'mahiu, Rhcd ' , Ciriha^o ,fic;<' 4. No* 

 niiua fiuduum , mccallotum&litciaramapud Latinos funt 

 gcncris neutrius : vtpomwn , anru/r: , o rtuttnnm. Similcs ob- 

 feruationcs in aliis linguis polTunt annocaii 



Auihoti-ac , (luc exemplo : yt c*rex cft genetis fffimini- 

 ni,quia Virgilius dixit , Et cirice ;ii(lv: acuta. 



Der>:inH.,o>u : rt co. c dcminutiuo cnticuU cognofcitut 

 effcgeueris fcerainini. 



Terminariime : vc , hic menfa. 



III. Cafni in Grammatica generalt cum notienibns 

 Logicii confcrri dehent. 



Prxcipuum Grammatica: gcneralis officium in eo eft, vt 

 Grammaticas notiones ( Itu enti.i Gr.immatica ) componat 

 cum notionibus fcuintibus Logicis. Id autem In do;l;ina 

 caluum ficti dcbet hoc modo. Calusdicitui acadcndo , quia 

 vaiie cadit cxvnoin aliud.vd quia cad.t e tcrininatioiie 

 piiiuaiia Eftautcm adlignificatuin nominis,oftcndcnsquo- 

 modo & cnr verbo fit add nduiii. Eitque prxponiuus , vcl 

 poftpofitiuus. Przpofitiuus calus cft , qui vcibo pra:ponitur: 

 ertquc vc! primarius , vc .Vemf »*<'/»« , quo nominanius rcni: 

 vcl fecundaiius , vt VocjtiiuiP, quo rcm vocaiiius Poftpofi- 

 tiuus cft, qui verbo poftponitur;exccptisobliquis pionomi- 

 /nisintetrogaiiui &; rclatiui.qui piacpouuntur vcibo . vt , Cui 

 fcriin : Libri , ijues le^a ,fint viiles. Deinde , cafus eft vcl re* 

 <ftus , vt Nominatiuus : vel obliquus , vt teiiqui , qui a No- 

 miuatiuo tanquamparcnte &iiatuta pnmo,facta flexione, 

 nafcuntur. Ex his ■ie«i.«««f cft cafus fignificans , cuiusvcl 

 otiginis , vcl poireirionis tcs fit : vcl breuiccr , cilc.<fus,cuius 

 quidcft : vt , 0^«J Dei : Ttmput dicendi : DoBm .tr is : lmme~ 

 tritir benefi' ij. Datiuiu cft cafus.quo vtimur in atttibuen- 

 doaliquidalicui :feu,cft cafus , cui aliquiddatur , prodcft, 

 auc comparatui : yt, Oa pauper! : P^cjisiarri^: Socens nemi- 

 ni : Simili! pMii. Accufjtmm eft calus , quo vtimur,cum rcm 

 aut perfonam veibo fubiicimus : fcu , cft cafus veibi aftiui, 

 fpatij,iiienfurx,tcmporis quamdiu,& leftriiftionis adiediui 

 ad partcin : vt , limaj^ipfnnan: : Seqiior d:irem : Ciipi- difcere; 

 Porta patet duos cubitos : Qcrpm longum tres •vlnas : BeUiimtln' 

 Xthinpi alhu-i den'es:Doljo caput. Abla- 

 vtimur , quando aliquid aufcrii fis^ni- 

 ficamus : fiue, eft cafus inftruincnti , caufac , modi sgend., & 

 tcmporis quando:vt , InduitHrtoga : Eniirurajfe : vittce faiim' 

 fta : AHum magna celeritate : Chrilini naiHi ejirej:nan'e /lu~ 

 guflo : Redibii noite. Scd vt omnia ;.j^x»7i^s» cxprimamus: 

 GentilMM onmes fere notioncs Logicas expiimit , vidclicet 

 caufam , cffeftum, obici^uni, & fimiles , vndc dicitur Gcni- 

 tiuus caufa:,ci?l.£li,obici.^i,&c, Inptimis autcm eft cafus ob- 

 iefti,noiitiae & cupiditatisivt, Memoi nior^ic Confiiamtm re- 

 ci' : An'''<.i glorii. Oatititt^ cft cafus obicdi , vtilitatis , coii* 

 ceffionis.&compaiationis:vt, Pred,Jfe o--nibu^:Sirn!is imrro- 

 ho : HetitfirM paii:>eri. .^cf.^ac/MW^ eft cafus a<ftionIs , pafTio- 

 nis, &accidcntium actioncm aut paffionem Cgnificantium: 

 vt , Pa'er te ro^at : Ciipio te iunnri . Puer doc-^iur bonot «' cs: 

 lannaptte/ tjlnam : /ibfnis'/' tttutn triduum. Ab/atiiiu-i efl 

 cafus cnuf.E , infttunicnti , & modi , vt paulo ante diximus. 

 Atquc hi luntcafus illi fcx , qui ab onniibus Gianiiiiaticis 

 admittuiitur Illis nonnulli addidcrunt (eptimum jquindo 

 Ablatiuus ponitui fine prncpofitionc, vt ■ ecerne f,rr, : Sc 

 odlauum , vidcl Datiuum fii;uratc adhibitum, vt, It clart.or 

 caslo. Sed pcrperam. Tot eiiim cafus in quauisiingua funt 

 conftituciidi,quotyariationcs tciminationis apilma impo- 

 fitione rcpciiuntut. Ita cnim cafus dcfinitur. QjJod fi ca- 

 fus numciandicirent ex fignificatione,cafuuminfinitus nu- 

 nierusouictur Et hinc colllgcrc liabcmus.aFiifchliiio raa- 

 lc ia Grxcis poni ablatiuum : ciim ibi non fit fpccialis tcrmi- 

 natio, qu.x Ablatiuum conftitucic pi.ffit Quod auteni vul-. 

 go a Giamraaticit Hcbr.ris cafus diftin;;ui'ntut ,id nonnifi 

 ad analoi;iani aliarum linguaium pcrfpicnitaiit causa ficri, 

 intelligcndum eft Non cnim funt calus in linj^ua Hcbrasa, 

 Chald.-ea ,& Syra l'oii6 cafuumoido cftdupl'?! ,natur< 

 & mclioris cognitionis. Illc a"thorc Scaligcro ita habet. 

 Efficicns prim.icft intcr caiifas Ergo & cius nota Nomin,'- 

 riww^. Sccundum locum forma occupar. F.ius notaeft c;<«i- 

 »1«»»«, qui ab aliis vocatur panius . pofleiroiius , & vxorius» 

 Proximam huicfcdcm vindicaiiit D.irttw' , qui vltin.u'7 **" 

 nem fignificauit. Matcnalis cafus elt .iccufa-tKU-i. '^'' '""* 

 piiuationc.li fignificat. focjfiHX' auccm poft'"''5' ^^* 



ratcollocandus Veium .<Wi...-«r- . cii;- .•'''"' L^''""'*'' • 

 &aLatinis.-idditus rcliqms cafibuJ ;,'"""'° vlcunui fuit» 



*■ ■^ CCI) 



QuoiKo- 

 do Cifu» 

 f'nc cxpc « 

 dcndi i 



tuii derem annos 

 tiniM eft cafus , quo 



