270 Encyclopc^cte Lib. VI. 



C A P V T XIII. 



De Conimicltone. 



Pr^cepta. 



COiiiLiniftio ell voXjConnedlens fcncentias.Qui- 

 buldam coiiuiiidio )<«//« particula connexilis, 

 /?« connexiua , dicitrtr. 



IHius Ipeiflatur diuifio, &c ordo. 



Diuilio cll, quod coniundio fit enuntiatiua , ra- 

 tiociiutiua, vel ordinatiua :/?«, axipmatica, fyllogi- 

 llica , vcl methodica. 



Coniunftio enuntiatiua cft , qua partcs fententix 

 compofic.c inier (e iungumur , Jeu , qux connedlic 

 fubicclum & pra;dicatun),fcu partem antecedemera 

 & cdTifcqucntem axiomatis compofiti. 



Ellquc congrcgatiua, vel fegiegatiua. 



ConiiiiKftio congregaciuaeft, qua: vcrba &fcn- 

 fura coniungit : /fu, qua partcs inter (c vniuntur. 



Ertquccopul.-!ciua, vcl coudirionalis. 



Copufitiua cft , qux fimpliciter coniungit verba 

 e< fenlum : fcu , qua parces abfolucc vniuntur , non 

 fufpcnfa ancrtioiK fiue fentcntil : vc, Et, ac, ^ue. 



Conditioualis, leu conncxiua eft, quac fub condi- 

 tione coniungit vcrba & fenfura : vt, SL nifi. 



Coniunclio fcgregatiua eft , qus veiba quid^m 

 coniungit fcnlum, autcm diliungit : feu , quapartes 

 clirimuiuur. 



Eltqucdifcrctiuafeu aduerfatiua , veldifiunftiua 

 feu altcrnatiua. 



Difcretiua ell:, quK diuerfam fentcntiam fupcrio- 

 ri adiungit : /f«, per quam parccs ablolute dirimun- 

 tur, ita vt fcnccntia non pcndeat : vr, At, ajl, verim, 

 autem, eiji^ i^iianqmtriy licrt, tatnen. 



Difiunifliua e(t ,qu£e aducrlam fententi,im oppo- 

 nit altcri :/?/<,qua paices ica dirimuntur, vt fcnccn.cia 

 pcndcac : vc , yiur, vel,Jine, feu, 



Coniundio ratiocinnciuaeft , qua parccs racioci- 

 nationis indicancur ■.fu , qus connedic partes (yllo- 

 gi(mi, quxftioncm lcil. & argumcntum. 



EKquc caufalis , vel rationalis. 



Coniundtio caufaliseft ,c[v\x fupcriorisfententis 

 cauiam redilit : vt , Nam, nawijue, enim, auia. 



Kacionaliscft,quaaIiquid concladicurcxancccc- 

 dentc : fiu qux nocac fcncentiam ex di6lis inferri & 

 concludi : vndc conclufiua dicitur : vt , ErgOtidio, 

 iccirco, fjHociica, cjnapropier. 



Coniundioordinatiuafcu ordiiialiscft ,qu«par- 

 tcs longiorisorationis connedit : vt, Infuper , poftca, 

 poilquam, cupt, dtinde, dewceps,dtniqne, at-^ae^ hacle- 

 ntf-i, httcufcjne, caterism , mtem c^c, 



Oido coniunxflionis eft, quo illa in oratione pr^- 

 ponitur.vcl poftponicur. Vndc funt cripliccsprxpo- 

 fitioncs. i.Vvx]pv,C\tmx:vt,At!jue,ac,&, ^uin,vrum. 

 l-Vol\poCnmx:vt,Quot]ue,<^ue,aute7/t, cjttidew, enim.i. 

 Communcs : qux nunc pra^ponuncur, nunc poftpo- 

 nuiitui- : vt,Etiam,fi,nift,Ucet,tamen,ergo,uaque,igititr. 



Vfiis co- 

 iunaio- 

 nis quii? 



R E 



G V L ^. 



I. Vfu coniun&ionis primnriui ejl conneBert : honora- 

 rim , explere , vel explanare, 

 Principio fnim vfusconiuiKfiioals eft coniun^ere diflio- 

 nes & fcntentias:vndc & nomcu habet Daplicitei aute con- 

 iungii:pci vim,&orc)inc. Per vimconiungit ca qu.i nullum 

 intcr le orauicm habcnt.Quo pcrtincnt coniunftioncs aiio- 

 maticx Pcr ordincm fiue fcquelara coniungit coniiiaio fyl- 

 logillica & mcthodica.Vbi no eft,qu6d mircris, curpartica- 

 liyWii pofle 3,poft^uarr, ,denuj; i^c. voccmus coniunaioQCj: 

 cuin videantur cfTc aducibia Nam ci iis voculls pofte^i re- 

 ^ius dicitur elfc coniunaio, qu iti aducrbium : & relic]u.e 

 funt conmnaioncs.quatcuus refpiciunt Yocum Sc membro- 



rum iunilutas. Si vero cohireant verbis , ad fignificandum 

 circumltantiam,funt aducibia:vt benc dilhnguit irHmmnti- 

 c* Ue!ie>ifi:, Deinde vfus coniunClionuiii honoratius cft> 

 qi 6dfint/.v;'/e////i,qui aliisdicuntur completiua: & icplc- 

 tina: : quae ornatus catna, feu eiplendigtatia inferuntut:vt, 

 Knm qiitite iiiuenum ccr.f.dem.jjm.e iulj,rn:flrarn domum adi- 

 re. Hucctiain pei:tJneQC*.>:/./j».if/«,« loniHrUUmes : dt qaibus 

 videin Gram. Lac. 



1 1. Coniunilionum doHrina maximum habet vfttrn in 

 Logica doceme & vtente, 

 Nam in Logica doccnte gubcrnat doflrinain axiomatis 

 compofiti : & in vtentc , fca in analyfi , monlhat axiomata, 

 fyllogifmos , & paitium longioruni cohsrcntiam in me- 

 thodo. Ita igitur collata iiuer le fe artium pra:cepta , 4: m'.- 

 lius a docciuibus tradi , Sc facilms a difceutibus intclligi 

 pofTunt. 



1 

 -1 



{ucnjfl 



C A P V T XIV. 



De interieElione. 



Pr^cepta. 



INtcrieftio tft vox , animi afFcaum exprimens. 

 Eftquc vel filentij, vt Ju, St,Pax : vcl loquen 

 di:qu6pertinetinterieaioadmirantis ,vtP^pa, ^ 

 fallidientis, vt Ohe : Ixtantis, vt lo : dolenris.vt .^„ 

 ridentis, vt Ha : exclamantis, vc O, pro vclproh : mi 

 nancis .• vt ra : dcridentis,vc Hui : vocantis,vc Hemr 

 blandicncis, vt Eia, 



R E G V L A. 



I Jnterienio interiacitur , ad animi ajfc^lhm 

 exprimendttm. 



Intcricftio (Ic dicitur , non quod intcriaciat , fed quod iti». 

 teuaciatur. Vetetes illaradifiniucrunt fonum inconaitum. 

 Nonrcde:quia, teftcScaligcto , eft fonus maxime afFcauo- 

 fus Cum auttm anirai aiFcfti nota fit intetieftio , quxritur, 

 an etiam brutorum voces in hunc ordinem finc rcdigendae, 

 puta cra cornicum , tihu vlularum ,y gallorum, be ouiuro} 

 Rcfpondct Scaligetnegatiue.Sicatenim vocesift? fiaa: Sftr- 

 ^nXje, T3)'»e»«t,,3je«uf^ , item iftud alaudarum, lirelitirstitire^ 

 tirlne , nonnifi per iocum aut figuram rccipiuntut in oratio- 

 ncm : ita & voccs brutorum niodo recitatx. 



1 1. Interieiliommpicprietatestres Jlint. 

 _ Primom omnibusfcreliuguis conueniuiu. Deindealte- 

 riusvocis adiumcnto non egent Tcrtio plerarque vocalibus 

 &iiteiis afpi atisconftant. Nam vocales exptimunt primos 

 naturae afFedus,& plutimum mc:ftos , vt lifpu^ oftendit dia^ 

 logo de prtnur.tiaiu Lingus. U.t. & nos fupra demonftrauiraus 

 in alphabcto. Afpiracio autem explicat fufpiria, & cft nota 

 difficultatis & vchcmcntia:. Hinc pnij plus efficit,quain frh 

 vt ait uali^erc 164. decatijis lingus. Lnt, 





C A P V T XV. 



De Injirtmentis fynta^icU. 



P R ^ c E p TA. 



H 



HAtftenus de inftrumcntis ctymologicis : iam d<^ 

 fyntadicis , quae gobernant vccum inter fc dit- 

 pofitionem 5i ftruduram. 



Sunrqucnumero fex,videl. Conuenfentia, Re- 

 <Sl:if>, Figura fyntaftica, Diftindio, Syntaxis elegan- 

 ti.-c, & Syntaxis variacionis : hac methodo: 



Syntaxis eft prima, vel orta. 



Syntaxis priraacft conncxionis fcu compofitioi- 

 nis, vcl diftindionis. 



Syncaxis connexionis eft, qua: voees refte conne- , , 

 ftcre docec:cftque regularis, vci irregularis.IUa ana- f j 

 loga , haicanomala dicicur. \: 



Syncaxis regularis cft, qu£ regulas communes fe» 

 quicur. 



Eftqucconucniencia:, vel reftionis. Illa cciam'di- 

 citurfyntaxisincranficiuaj hic tranficiua. 



Syntaxis 



