276 Encyclopa^di^ Lib. V l. 



Qnid Jc 

 dagclch 

 tci cndu? 



Sclieua comp-jfitum cutn vocali bicui , afluraiteius pio- 

 Hiti.plip.iitali <}"^ 

 luiiuiationem, vt: Hatephl".igol e >raptum. 

 HattpUcoiiicz ij 



V I . D:g'fh eji pmBum in medio Uterarurn , exceptis 



nynnwV. Efl^ue Um , vel forte. Illud intenderHa 



& D.ige,ch \ hocgeminani. & D^ggefcb 



z/ulgo dicitttr. 



Da^efh lene (c\ litcris nS3-l J3 ab initio diftionis & Poft 



fcheiia quiclccn? iiiipolitum , alpirationcm ab illis toUit, 



hoccft, ilbsduiiulcult pioterendas ellc docet , hoc modo: 



n S 1 i 3 ficut ^in voce /TO^e;-;^ in voce «jwin, & liin 



t f. C d fi L> 



voccpeiJo pronuntiatur. Huic puii£lo opponitur riST R»- 



phe , quae olini erat lineola tranfuerfa fupra litcram pofita, 



qux inde diccbatur rafhata, id cft, afpiiata. Hodic cx abfcn- 



tiddagclch lcnis colligiturafpitatio. Cstcium aliquando ob 



ciiphoniam,ctiam polt fLlicua qiiiefcens, nianct raphe : vt in 



idVo nDy Et port litcras nnt» (imilitcr manetraphe , id 



eft, da"cfch lene non iniprimitut fcx iftisliteris : nifi fort^ 



litera; ifls fmt mobilcs. Tum cnira djgclch impnmitur. 



qu'a vox mm lej;itur vc Adonai,\oA mobili, ideo poft cam 



quoquc crt daj;cli.li. Oagefch ferte eft, quod lit ram proiiun- 



tiatioiie gcminat, fcu duplicat : idque poft vocalcs longas, vt 



jnah . & breucs, vt TpS , nunquamautem poft breuidiuias. 



Difccinitur aDagefch lcniduobus modis. i. Dagefch lene 



femper fcquitur Htcraniifed Dages forte femper fcquitur vo- 



calem i. Dag.-fch clt tantum"in fex litetis r" »B3nj3 ; fcd 



Da"^efth imp imi potcft omnibus litcris , ctiam Begadce- 



pha^th : cxceptisiynnN- Cactctum dagefcli vulgo ftatuitur 



triplex, videl. Temurnh, HaddUun, & Tifheereth , id cft,com- 



penfatiuum, charafterifticum, & euphonicum. Vocem quod 



attinet , illam alij ducunt a Tyii , fon^^c^aJ-e^quodacetuet 



litcram alij a n Chald. & vu.p^riicuU alij a Chald. ^ji^ 



grMtnte Rat^ecft reniiffio. 



Qiiid Je V 1 1. Ainppik^ efl pnn[i!t)ri in medio litera ,1 , ^nod 



"""'d '? pronnnti^iionem eim in lonatim extendit, 



Iraprimitur in fine verborum quatuor , n03 HOn flDJ 

 a J3 , itera in nomine nibn , & pro affixo fccminino tcrtiae 

 tieffona: in n- , vt nJ3. Docet autcm n pronuntiandum efle, 

 quod alioqui quiefcerct. Hinc etiani ipfi nomen impofitum. 

 A^rf/i/iftcnim erteduccns , profcrens. Ca:terum nonlimplici- 

 tcr pronuntiandura cftHcmappikatum, rt H, fed cumqua- 

 dain intcnfione. 



Quia de V I II. PnnBa Hibraica femperfaermt,fed nonfemper 

 "■■'§'"'- fcrihendo e.vprefafuerim. 



punttoru J f " J 



ftatuen- . « . n r n r ■ 



dum? Ratioprioriseftiquia nennonfotelt, vt perteaa Icriptu- 



ra alicuius lingua: petficiatur folis confonantibus. Ratio 



pofterioris eft ; quia antc inuentam artcm typoj^raphicam 



molcftum erat fingulis .exemplaribus Hcbraicis puucta 



fubiiceie. Sunt, qui a Mafloritis punfla inuenta efle lcribunt: 



quos Bjitorfius rci3c confutat hoc argumejito In libro 



Zohar ( qui omnium Hcbrsorum confenlu ante Mafloritas 



&cdituni Taimud conlcriptus cft J fit mcntiopundtorum & 



accentuum , & nomina quorundam eiprimuntur : puta 



Chirtk, Cholem , Schurek , Taere , Scheva , Stgolta , Makkafh, 



Sarka, Schopharholeih. 



I X. lamin ($■ Smol funt pmHa diacritica, 



propria litera ^. 



l»min cft puncftum dextrum litera; \i! , & valet/c^. Swo/eft 

 pundum finiftium literx U , & valct S obtufum, vt iu vocc 

 gehcrfam. 



Tamin 

 & Smol 



quid lint? 



C A P V T III. 



De SyllabA. 



P R ^ C E P T A. 



rVnius Iiter.T, 

 fSpecicsrquod fit.^ Pliiiiuni litera- 

 ' Yllabaecon- 1 (^ rum. 



\ fidetantut.'j rQuanticatc. 



^AfFcdtiones cx<( 



V.Accentu. 



R E G V L ^. , 



I. De (heciehuify'Uhit teneantur ijlitregttU. q 



ca 



I. Syllaba vnius litcra: cft c vocali £c fpiiitu^vt K n i.Co- bi 



pulaetiam fyllabam conftiiuit, vt pl ). Elemcnta fcribun- ""^' 

 tur la:uorfum , ita vt dextra finiflr s priora coagmententur: 

 contra quani fit in lingua Groeca 5' Latina 4 Vocalcs , vt li- 

 tcris fubiuiiguntur , ita ctiam poft liteias pronuntiaiuur : vt 



13. "13. 3. 3 3 1N. "IN. i»» « N 



5 Literx, fyllabx, & vocabulaHibratis funt a<rvji/6i^. (, Di- 

 phthongi Hebrxotum definunt , vcl in iod. vt ^i^iai, Adonai, 

 a,!, Talu! : vel in vau,vt bfau, Bnntit, Cijlcu, Djii^, tJi quibus 

 B.»».^», &i5/7Kitafciibuntut Vt vyi- ludasi i in finc pto- 

 nuntiant, nonvt vocalcm , fed vtconfoiiam Vnde quidam 

 ajuiit,diphthongum Hebixoium dcfineie non in f»j.-<, leJ in 

 «Di/:qu6d Ta« confona in finr polTu pronuntiaii, <o-i'conlona 

 non itcm. Quomodo enim inX cflctes, fi diphthongum eflc 

 ncges?Sunt ,qui diphthongos Heln.-torum diuidnnt in pro- 

 pti.is,& improprias Iil.isdicunt dtfincre in j,i, vcl « i quas 

 rccitauimus Hasaiunt definere in >» raptura, videl riS n''N. 



niN. niN..^ lodpoft.. &-.-quicftlt. g.Syllaba fimplcxcon- 

 ftat confona Incipicnte , & vocali tcrrainante : compofita, 

 ptitctca confona tenniiiante. 9 Syllaba fimplcx peifcfta 

 abfolnitur confona & vocali rcga, imperfefla, fcheua lim- 

 plici vel compofito. 10. Syllaba compofiia cft vel conlona- 

 iis,vttt;iNi vel diphthongus , vt lij 11 Nulla vox in- 

 cipcic potell agemino fchcua Qnare duobus fcl-eua abiiu- 

 tio concutfurisprius mutatur vel in chirek psruuiu , vel 111 

 patach aut fsgol , idquc iraptimis fub gutturalibus. Hic 

 obfciua,aon eife diphthongum m nin'3 & fimilbus prxfixis 

 nosninis tetragrammati : quia legendura cft hr.ilond. Sunt 

 cnim punita ncminis Adon ' . \lias dicendnm fuilTft miniS. 

 II. Anomalum & dcfciftiuum in fciiptura efl tnVrni ,- 

 quod lcgcs ierufchalitijm. Subauditut.n jod poft patach,quod 

 alibi expiimitur. 



(liii 

 qulu 



aci 



I I. De ejuantitate fyUaltt. teneantur ifla. 

 I. Solx raptivocales, &t pro "i: cenfenturbreuesin me- fy u 

 tio. z.Dagefch ex liteia fcheuata cxcidit Scheua fiquidem "!' 

 celcriter pronuntiandum eft : cui celcrirati dagefch obftat. i 

 3.M01I0 parua & dagcfch tcquiualct motioni magiiae , & 

 ccntia. Hincdagefch & pumftum breue compenfantur pct 

 Fundum longum : vt 7113 pro 7113. Hic obferua,Hcbra:os 

 puii(fla vocalia appcllarc motiones ,iizm. ammas , Hebraici 

 niyun & nin^-J. 



I I I. De accentu tenedntnr ifla. 

 I. Accentus in qualibct voce, natura vnicus eft.Et is appcl- fy 

 latur prlnccps. 1 Accentus princeps non eft in lyllaba rapta. (ci^ 

 HiEC enim funt «jJ>T>!7w,raptim feu celeiiter, & cum accentu 

 feumoiaqu.idam pronuntiiii. i.Qiixvoxin vltimahabet 

 accentum , dicitur yiho , id eft , infra : qua: in pcnultima & 

 antepenuIrimaSiySn, idcft ,/«;"■<». ^.Acccntus Hebraeis 

 plutimum elt in vltima fyllaba:maxirae fi ea fit longa. 5- St 

 dux poftrcmx fyllabx fint jequalcs , vocabula fcic 

 funt pcnacuta:vt funt nomina fci punflorum , vt nOS: 

 item qux habcnt"gemlnum patach , vel fxgol & patach , 

 vel cholcm & chirek : c. g. nnp^ y\U''- -b^n- ''^n- 

 «, Si dux poftrem.i; fyllab.-c non fint xqualcs , accentus ad- 

 hsrebit longiori, vt nm , INn , nSO. y.Antepenultima ac- 

 ccntuni non habet,nifi cum penultima eftbieuilbma, & 

 aualogia accentum reiicit ab vltinia : vt nbiT. Hic n cft 

 paragogicum : ac proinde accentus non poteft efl"e in vltima. 

 g.Ac^^ceutus funt tonici,vcl cuphonici Llietiam grammatici,j | 

 hi ihctorici dicuntur. j.Prxcipui accentus tonici funt qua- . 

 tuor : vulel. Rebt.mg, id eft, incubans 3: Zakephkafon, id cft, 

 ercftor rainor, miniis fcil. clatx vocis 3 : Aihnach, vel Ath- 

 nachtha , id eft , refpiratio , a voce paufante & refpiiante 3. 

 Sillid, id eft, finis 3 : qui finit vctfum , his duobus puncftis (:) 

 fubie<ftis , qux dicumm Sophfafuk. Hoium acccntuum offi- 

 ciumeft triplcx. i.Scntcntiasdiftingucrc qua dc rc in fynta- 

 xi. 1 Syllabas acuere : & quidem vltimas & penultimas tan- 

 tiim. j.Mutare bicucs vocales in longas , & bieuiffimasin 

 bicues, imprimis fchcua in fxgol. 10. Acccntus rhetotici 

 tantutn funtduo,& orationi fuaiiitatcmconciliant 1 Meiheg, 

 idelt,fixnum, fic 3 : & quidcin initio vocuni , vbi fyllabam 

 fuauitcr fuCpendit, ne prxceps ad accentum tonicum ruat, vt 

 in OnpiS , tokedim , quafi duxelfcnt voccs x.Maccalh, 

 idcft, colligatio, intei duas voccs ad fummitatcm ,caium 

 intciduda linca i qua vox prxcedcns fum lcquentc ita <o"'- j 

 gatur, vt fuura acecntum amittac, & pto vocalilonga re- 



cipiat 



