350 Encyclopa^di^ Lib. V I. 



Vctba a 

 noinini- 

 bus 01(3. 



Veiba au- 

 gentia & 

 minuen 

 tia quz? 



R E 



G V L ^. 



I. rerba a mmimbui derinata , feqHefiramur in 

 trcs cLtjfes. 



PRimoouxdam imirationem & fic.,ucnti.im fijTniricint, vc 

 tlU-ilf, p^triffo cornicor ■vu'pinor,Griror.pUofol>»or : qux 

 nunc inclioatiua, nunc cicfiJei.uu.a clicuntur. D.mdc MUxJam 

 notant occupanonem in re quapiam,vt arptor. Itgmr. Denique 

 verba quxJain cienorainatiua notant geneiatim quamlibec 

 ai-lioncm aut {JaflTionem, vt itbero, ciclpo. 



1 1. f^erba , eiua promifcne dcfccfidmt a nomitie & 



zerbo,Jigmficatio»em fiii primi vel aiigent, 



vel mtmiuit. 



AVoentia figuificationem funt inciio.itiua , ficqucntatiua, 

 Si^meditatiua.MinucntiaHicuniuitkminiitiua.AJfirquen- 

 tatiua pertinent MAeinMUmJfo,^^ parriffi.effo. De liis funt 

 ifl.E reouLf. i.Verba inclio.itiua lunt tcirix conmg.-itionis : 

 ftequcn^catiua niaximam paitcm primx : mc.lit.itiua q'uart;t: 

 demmutiua pnm.E. i.Vcrba inciioatina a nominibus forma^ 

 ta, defcendunta fubftantiuis , \i fyluefco a fylna , repueraf.oa 

 puer : vcl ab adiccliuis vt ■vilefco a viLi.iiitufci^ a Au ditu.mi- 

 tefcoamitU. Etrurfus fonnanuir vcl a cafu rcdo , vt puerafco 

 a piter : vei ab obliquo.vt fyLtefco,dulcefc,^. iic defidcratiua illa 

 fatriffo, Atticiff; SiceLffo , fiunt ab obliquis. ^.Verba inclioa- 

 tiua a vcrbis orta , formantur a 'ecunda pcrfona prxfentis, 

 acHzniio co.vt.n laboi laiafco, a caLscalefco Atque lia^c prx- 

 teritum mutuantura primis : v:enitefco,enifiii-quiefco,<}Hiefiii 

 obdormifo,ol>dormiui ; <alefco, calui. Quod attmct ^A indioa- 

 tiua a nominibiis formata , lila nulluai pr.rteritum h.ibcnt : vc, 

 rcpuerafco,fierilefco : cum priora li^ibeant mutuatitium. Vtra- 

 que carent fupinis. ^.Frcqucntatiua fiunt a pr.i'fenci vel lii- 

 pinis. A prifcnti fiunt.qua." finiunt in ito vel ico. Fiunt autcm, 

 a perfona vel prim.i , vt voiito a volo imperitosh impero : vel 

 itcanAii ,\icogito .\cogis,fugito a.fiigii Afupinisfiunt qua: 

 dcfiuunt in to fo.xo : vt traclo a traciu fulfo kpulfu.nexo a ne- 

 xu amplexor ab amplexu taceffozMmin &. lapejfononvcnidnt 

 a fupinis. y. A ficqucntatiuis aba nonnunquam ormntur 

 frequentatiua : vt a 'vifo vifito , a canto cantito. 6.Mcditatiua 

 fiunt a fupinis:vte//<r/o ab^/», leiiiirio ileliu : vel a nomini- 

 hus , vtSyllaturio3 ylla. y.Q^u.idam deminutiua in /a deli- 

 nunt: it, dormitoe:ii\<:n\tei dormio. Obferua.quoldamcon- 

 flituere quatuor clades vcrborum deriuatorum : ita vt (int no- 

 minalia, vcibalia, aducrbalia, vel pfspofitionalia. Heluicm in 

 Crammat. Lat. 



A P V T 



XII. 



De coniuzatione. 



Pr^cep ta. 



S^. Onini^atio efl; vcibi fubftantiui , vel confub- 

 e-f^ia ftaiuiiii. 



Veib) fubftaiuiui : vt fttm & fio. 



Coniiigatio verbi conf ibftantiui eft quadruplex: 

 & qu.vlib t h.ibet duas formas , adtiuam in o, padi- 

 uam in or 



Piimaeft, cuius infinitiuusdefinit \n are a Xongo: 

 Vt, amo. amare. 



Secunda c ft.cuius infinitiuusdtfinit in cre,e longo: 

 Sl,doceo dotere. 



Tcrtia cft . cuius iufinitiuus dtfiiiit inerf;cbreui: 

 Vt lego, Ifgere. 



Quarta eft,cuius infiiiitiuusdefinit in ire, i longo: 

 Vt, aiidio, nttdire. 



\n his tria tempora inprimis funt fpe(5l:anda,a qui- 

 bus cactera formantuj: : pra;fens , piiteritum , Aipi- 

 num. 



Regvl^ et Paradigmata. 



In genere teneantttr iflii regula. 



I.TN tcmporum formationc , poft verbi thema , pracipua 



-l-confideratiocft pr.ttcriti pcifcdi indicatiui,& fupini.lllud 



formatur .1 fccundapcrfon.apia-fentis , nouiflfima literai versa 



ia vi,st,amns amaui,Jiei,fieui, pstis petini, audisaudini : vcl 



ipsa abicfta ; vt , legis, legi. Hoc formatur a prstetito perfeflo, 

 nouifTimis duabus litcris in tu vcrfis : vt, amatit amatu, petiui 

 petitu audiui audit:i.Hmc fit altcrum addito »;: vt,amatum, 

 amatu. i A perfcdloformantur tcmpora inraw, Ww, ro.fem, 

 fe dcfincntia : vt.ab amaui fit amaueram, amauerim amauif- 

 fem,amanero,amaui(]e ;.Gerundium fit a pri-terito impetfe- 

 ifto indicatiui : vt, ab amabam fit amandi,3. loquebar loquendi. 

 4.Palliua & dcponentia pcrfcdis cemporibus carent , mutuan- 

 tur autcm ea per peripbrafin fynt.ifticam a participio pr.etcti- 

 ti temporis,& \cibofu>?>: vt.amor,amatiis a,umfum. y.Pafli- 

 tia gcrundiis & fupiniscarent : dcponcntia non itcm. 6 Opta- 

 C:uuui Lacini non habcnc a coniuniliuo diftinffum : fcd pet 

 -coiiiundiuum etiam opcanc , adhibitis peculiaribus voculis. 

 Idco Hcluicus fubiundliuum appellat modum indireiSum, 

 qui cum particulis appcllctur Optatiuus & Coniuiifliuus; fine 

 particulis , Potc4ftialis & Conceiliuus. y.Tria tempora coo- 

 iunftiui funt ambigua. Nam v. g. amem eft praefentis & fututi: 

 amarem prxfcntis , pr.T;tcriti impccfefti, & futuri : amauerim 

 pi.vtcriti pcrfedi&: futuri clfc poteft. S.Gcrundium in Ai Scdt 

 pr.i:lcns& priteritum,in//«/» futurum fignifrcat. Sic fupinum 

 in u \>i«fcns & prstcritum , in um futurum fignificat. ^.Ge- 

 ruiulium in d/cadim 2;enitiuum i in </o datiuumS; ablatiuum; 

 in dum nomiiiatiuum & accufatiuum tefcrc Sic fupinum in « 

 ablatiuum.in um nommatiuum & accutatiuuiTi. Itaque gcrun- 

 dium & fupinum reitte adnumerantui Participio. 10. A vet- 

 bis aftiuis deriuantur quatuor participia : vt ab amo,amans ^ 

 amaturtcs arnatiu ^ amaitdus.A. pafljuis nullaformantur:led 

 duo ub aifliuis.illis attribuuutur.vt/»m«//«* ^■>ama?idtts.A ncu- 

 tris fcrc duo veniunt : vt sfio.Jfans .ftaturm A dcponennbus 

 tria nafcuntur : vt loqucns.tocinus locuturus.lx^e tamen & fu- 

 turum in dtts icC£da:viadhijrtandiis,conJolandus,venerandui, 

 paiimduS' 



Paradigma verbi S V M. 



Indicativi 



Fnfens. 

 Sum, es, eft. 

 Sumus, efiis, funt. 



Imperfecium, 

 Eiam,eras,erat. 

 Eramus, eratis, erant. 



TerfeHum. 

 Fui, fuifti,fuit. 

 Fuimus, fuiftis, fuerunt vel fuere. 



fbtfquamperfeBnm. 

 Fueram, fueras, fuerat. 

 Fueramus, fueratis, fucrant. 



Futnritm. 

 Ero, eris, erit. 

 Erimus, ericis, erunt. 



iMPERATivr 

 'SntHtum. 



i 



Es vel efto, efto. 

 Ette vel eiloce, funco. 



