;^ 



361 



Encyclop^dia^ Lib. V I. 



>.eft!o . 

 ioiiniu. 



IV. ^hUtiuo cafnefferuntur, e]U£catifam, iiifru- 

 mentum, aut modumfignijicant : vt 



DEtcrioics ptaacsJumiD licentia. Vi/iate arniire oportec 

 iiottfauoribus. ^linnsincxfclIaffiircA.zimcii vfqucrc- 

 Curtct.Non facilc cft dijiia commoda mente fari. 



Natus homo nutriiur htimo, p^r liiimumquc mouctur, 



Inquc rcuerCus humum, cnrhe refurget homo. 

 Ablatmo tamcn caufE inzctdam addaut pr£:vt,PrAmoerore 

 tbqui non podum. Ec ablatiuo moJi inteidum aJditurf«m; 

 vt.Tuashteras magnaf«w voluft.tte legi:vcl/ifr,vt Sctiptiira 

 per corporxlix <iofef fpirituaha. Cxccrum abiaiiuo tiiam vti- 

 fnurin ciiandts ai4lhoribu$: yi , VirgiliusWro ^riCTO JEieitios. 

 Apoftolus nd Rommcs primo : friori ad Corinthios qneirio. 



V- Nomina profria oppidornm fignificantia motmn in 



loco , regunt genitiiwm ji>igHlarem, 



vel ablatimm. 



ET priorem quidem conftruftionem aclmirtuntea ,qua: 

 funt ptimjE & fccun<i.F dechnacionis:vt,R(!»M £/?,/««»«»> 

 etium : Viuii Tnremi. Poflcriorcin autcm admitcunc nomina 

 lcrtiE dechnacionis , &ea quat (unt tantum plutaha:vt Ale- 

 xancicr morluus efi Babylont : Plato vixii Athems S.vpc citam 

 pro ablatiuo (inguiati vfurpatur datiuus ; vt Fntt Cariha- 

 gini. 



V I. NominaoppidonmfignificamiamotumadlocHm, 

 gaudent accitfatiuowt, 



Proficifcor Roitiam. Tcndo Athcnas. 



VII. Nomina oppidorim fgnifcantia motum de loco, 



vel per locum,mnguntur ablatiuo : vt, 



CAtthagine rcdiit RemAprofeSus eft cii eiercitu.Venio Fra 

 cofutto. Tranfibam Mileco- lilic tranfiit. Dicicurctiam, 

 Dabam Roma,Ci notetur motus in loco,qui vfitatc fic exprimi- 

 tar, DJibam RomA. Porro hic rcgula etiam locumhabctia 

 dliisrvf, Tota Italia vagatus. Manat tota vrbc ruraor. 



VIII. Appellatiua domus, rus, liumus, bellum, mi- 

 litia, imitantur fyntaxin nominum oppi- 



dorum,hscmedo, 



SVm domi : Sura domi mea», tuac, vcflra: : Eo domum : Eo ■ 

 domum mcam:Vcniodomo:Vcnio domo vcftra.Suntruri, 

 (^, Sum rurc : Eo tus : Redco rurc . lacet humi .- Procumbit 

 humi : Scrpic humi.ToIliturhumo. Ruri fc continct. Habi- 

 tat rnri, MiliiiA & belli fologenitiuo vfurpantur localiter :vt, 

 Domi»«////(f^«ebonimorescelcbrantui.Be//(vcl domi remp. 

 augctc oportcc. Obfcrua apud hiftoricos & poctas crcbio ex- 

 ptimi praEpofitionem : vc, In Ephefo cft. AJ Geneiiam peruc- 

 nit. Magnum iter<iii doflasproficifci cogor Atheneu. Rediit 

 eb Roma. Per Megaram fiunt eicurfioncs. Ad domum pro- 

 fedli. Ab humo attollercaliquem. 



ReiSio infinitorum, qua rcclionis finis efl: modi 

 infinitiui, tres habet regulas; 



I. IfifinitiuM additurverbo fignificanti fenfnm ,voltin- 

 tatem , & facultatem : vt, 



CAto «j/j,quam viderihonasmalebat. Nulli tacuiffe nocet, 

 nocet ejfe hcutiiin. Fclix,qui;ior««r retum cognofcere caufas. 

 Cufio le doure,videre. Memini me dicere. 



1 1. Gerundia in di, imitantur genitinum : in dum, ac- 

 cufatimm : in do, ablatiwm:vt, 



IGgnofccndi locus. Occafio emergendi. Cupidus difcendi. 

 Certus eundi.Interagendum. Mifiusad fpcculandum. De- 

 terruit iplum afenbendo. In /«4(M»ji^i' criminofa eft celcritas 

 Orania conando docilis folertiaT/iwcj/. Quam cara fint bon.i, 

 homixit^ carend» i<ilelligum. Csterum quod fupta diiimus, 

 otta imicari fyntaxinprimorum , hicquoquc locum inucnit: 

 yt,Libroi tegendo coniparaiur eriiiiitietpio quoadicifliue dices, 

 Zegendu libns comparaiur eruditio. Mcmincris hic, gcniiidu 

 frequencius fignificare aiftiue, vel neutralicer.raco palfiuc.vt 

 in \Uis:Verba ad aHdlendum iHcunda,i.z.2.\iiitu:Res dijfcilu ad 

 iudicandum, i. e. iudicatu. Nef.indo quidem auditumejl. Me 

 pforia exailendo atigeiar. Obfcrua etiam difcrimcn iiitcr ge- 

 rundium & participtum m diu c. g. Veniad liS^erandurfipa- 

 triam, i, e. vt libctcm. Venio ad liberandam patnam, id eft, vt 

 libcretur. 



1 1 1. Sitpina in uni (</«>< vulgo dic(i::tt<r priortt) iunofi; 

 tur verbis mtanttbta ynotum itd locum , & cafu, 

 verbifui adfctfcuf:t:Sup}m in u fij'»* vulq^o dicio 

 turpofteriora) conftruimur cum adieEian^ factdt6 

 tem aut modumfignifiia/ittbus, & cum verhfsfig„, 

 ficantibui motum e loco : vt, 



VEnio falutatum amicos. Vcnit queftum iniurias. Car 

 te perditum? Furpe diftu.Vifu facihs.Diau aft^biUs.Ot 

 fonatu redco. Piimus cubitum is.poftremus cubitu relurei 

 PorrcUupina (vt &gerundia,lnonnunquam at.folinc pooun 

 tut, &i (ignificant adiui vel paffiue : vt, Ventum cfi ad fupre 

 mum.^ipeciatum leniunt. Ctjfatum efl fatit. Loquendumeji. 



Acque hiccft fyutaxis icjjulatis ; cuius etiam hscpotei 

 cflc mcthodus. 



COMPF. NDIQSIOR DELINEATK 



SyNTAXEOS REGVI.AR1S. 



CondrucfHo eft gcncralis, vel fpecialis. u 



Confti uiflio gcneralis continetur duodecim hifce re 

 guln : 



I. AdiediuumSj fubftantiuum cohzrent gcnere,nutnero' 

 & cafu : vt, filim tiniginttm. Sed relatiuum iion fcmpct cjfiij 

 cohirercum lubftanciuo antcccdcruc. I.s cnim tcfpondrtfo. 

 Cl lcqucnti.aqua rcgitur. ^. 



X. Subftantiuum cum fubftantiuo rei diucrf* , Genitmo 

 iiingicur : vt, Fdiwi Det Et fic Adieftiuaneutra, lubltantiu^' 

 ^i\lifiiz:yi,bo»i4miiaiiiri,mullum boni, aliquid mali. 



j.NominatiuuspriccditTerbumhnitumeodcmnurocrc 

 & perfona : vt, F///;«s acefuif.uit. 



4- Quodlibetvctbum admittitDatiuum pcrfonitaut tei, 

 cui aliquid tribuitur,dcftinacur,vel adimitur:vt,d« mihi. 



f . Verba adtiua adfcifcunt accufatiuum tci patieutis:vt,«c. 

 quiftiiit diuiiias. 



6. Aducrbia fubiiciuntur verbis, patticipiis, noniinibus, & 

 aliis aduerbiis. 



7. PrjEpofitio adfcifcit (iiura cafum. 



8. Coniundtio aut fimilcs voces coniunglt.aut orationem 

 arationi attexit. 



•>. Duorum verborum Cabfquc coniumaione concurren- 

 tium)alterum poniturin \v\im\i\\ia:i\.,credo feciffc.Vofi vetba 

 fcnfuum & afFcifluum Accufatiuus potclt mutari inNomina- 

 tiuum & Subiumaiuum pcr 6^(0(/:vt, credo, quod acquifiuerii. 



>o. Accufatiuusprarccdit Infinitiuum:vt,X>/r(« W«;r, f/. 

 iiiim fuiim nobu arqiiircre fjliitem. Poft verba voluntatis aut 

 efficicntia: Accufatiuus potcft mutatiin Nominatiuum & 

 Subumaiuum per Vl. c. g. Deui voluit , vt Chriflui acqititi- 

 rel nohis falutem. 



u. Inccrcogaciua.quandodirefle interrogant, adfcifcunt I 

 Indicatiuum :vc,§luidacijuifiuit ? Q^uando non intcrroo-.inli | 

 iunguntuv Subiundtiuo^vc, ^«(i/<jir^«i/7er»>. 



II. Dcriuatum fequitur conftrucSioncm fui primitiui : vf, 

 Participium,gerundium,& fupinum,vetbi fui :comparatiuus 

 & fupcilatiuus,pofiiiui fui:adueibium,nominis fui:conigafa- 

 tiuus & fupetlatiuus aduerbij,nominis [ofitiui. 



Conftruftio fpecialisfit primofecundiim quatmr tk 

 cafiu , hoc modo. Cl* 



I. Genittmm adfcifcunt, 



I. Adief!iua,q\ix fignificant curara, dcfidcrium.notitiani, 

 mecum,crimen:vc,anxius,auidus,,confultus,timidus,noxius, 

 e.g. cipiduifaLutu. Hic tamen eft huiufmodi vatiatio : con- 

 Icius facinoris, & facinori ; folicitus rci, dc re, & in re i rcui 

 mortis,dc ambitui infons c-cdis.criminecxdis iobnoiiusti- 

 niortis & timori. 



z. Verbalia in ax,j^ Participia in ns qaando fignificant ha- 

 bitum ; vc, capax infirmiiatum. 



j. P«rf/><««,&partiu(i vfutpata : yt, ajfliBiJfimus omnium, 

 niillus hominii.^i^c numcralia,&Pionominain icnfu partitiuo. 



4. Verba memorix & obliuionis:itcm accufandi.damnan- 

 di,abfolucndi:veiba mifereor,miferif(0, falago, erubefco.c.^.re- 

 cordatur mifericoidioe , condcmno capitis , mifcitus hottii- 

 num. Hic tamcn cft huiufmodi vaciatio : recordorhuiusrci, 

 & hanc rcmicrubcfco huius rei.hanc rem,hac re,& cum infi- 

 nitiuoimifcrot aliqucmicondcmnocapitis,& capitc ; poftulo 

 repetundarum,& de rcpctundisjmuldo aliquem pccunia. „ 



j. ;w/i<r/oya//« ifta,Iiiterefl,K rfcrt:vt,(»;«re// hominiim.^ ; 

 6. Aducrbia copia: & inopiar , loci i &, infiar, ergo.gratia, eo, 

 huc.e.^.fatc4 lacrymarum,patum prudenlit, vbique lerrarunt, 

 inflar monii(,viliorta, ergo, eo vel huc dementit,. 

 7. Nominaoppidotum inloco:vt, fuit Cana:. 



I I DMiiiMm 



