Rhetoric^ Cap. III. 



argiimjnti Logicf ponitur pro voce relati argumen- 

 ti. EtHs traEiatio ^/c/V//?'Tropologia. 



In tropo fpedantur cau& , proprierates , & fpe- 

 cies. 



Caufa- tropi funt vel externs, finis & efficicns:vel 

 internae , matcria & forma. 



Finis tropi gcneralis , eft ornatus; fpccialis, dtfe 

 «flus vocabulorum propriotum per impropria explc- 

 tio. 



Efficiens tropi cft vel principalis , vt inuentor & 

 vfurpator tropi:vcl minus principalis , & hxc partim 

 impeliens, puta neceffitas (Sc voluptas, partim inftru- 

 mcntalis,mutua fcil. rerum afFedio, & communis rc- 

 dlcloquentium confenfuS(5c vfus. 



Materia tropi eft voxiimplex, vel coniundla , & 

 quandoque integrum axioma. 



Forma eft modificatio , qua vox a natiua fignifica- 

 tione transftrtur ad aliam. 



373 



Re 



G V L j€. 



I. Qiuittior fttnt irfirtirnenta Rhetorica,videl. tropns, 



figura, vox, (^ gefitu. 



HOrum fiifficientia fic patet. Infliumcnta Rlietorica re- 

 fpiciuntorationem velformani).im,vcl proniuIgani:),im.ibi 

 funtinftrumcnta elocutionis.tropus & fii;ura : liic inftrumen- 

 taadionis , vox & gcftus. Ad inftrumenta elocutionis quod 

 attinec , illa fxpe concurrunt , ita vt tropi & figura- , figuri di- 

 (ftionis aut lcntcntiar , & deniqucfigurx diclioois cum fiquris 

 rententix,& vicillim , adliibeantur. Sicv.gr. crt metonymia 

 fynecdochica vel vici/lim , cpanoriholjs ironica , addubitatiua 

 &c. pcrmidio vcitita ironia, epizeuxi , paronomafii , &c. Hic 

 noncft filcntio pntereundum , Grammaticam quoque fuos 

 liabcrc tropos , fuas figuras: fed qux nihil commune liabeant 

 cum tropis & figuris rhetoricis. Porro Rhctorica explicac 

 formulas tiopoium & figurarum , Oratoria ipfarum vfum 

 oftendit. 



II. Decanjafinali& efficientetropifunt hit reguU. 



X. "tS dcmum cenferi debetlegitimuitropiinueiucr 0> vfitr- 

 Xfator,qui recfehalet cogrtitamnaturam CP profirietatem 

 iffarum rerum, quarum nominapermuiat. Sic pvimitiui Ec- 

 dcfia: Latini dodorcs vnccmfacramentum, qua; propric figni- 

 ficatiuramentum(' vtcolligcrecllci illoCiccronis i. offic^kli- 

 queni obligare militiTfaciamento j tranflulerunt ab ilhi pro- 

 pria fignificationc in impropriam, qua (igna & figilla fcrdc- 

 lis gratii notantur. Sunt tamcn, qui putant Latinosdoflorcs 

 voce facramcnti voluille exprimere Grxcam voccm ftv^ti- 

 P>o, , qui notat rcm facrain. Hmc aiunt vcterem Bibliorum 

 interpictcm vocem fiv^^g/.t, paflimrcddidinc voce facramen- 

 ti : vt Ephtf f. V. ii.i.Tim.f.v- i 6. i . Tropum necejjhai ge- 

 nuit , deleclatio iiicunditdfque celebrauit. Nam vc veltis , fri- 

 goris dcpcllendi causa repcrta clT: primo , poft adhiberi co^pta 

 cft ad ornatunietiam corporis & dignitaccm : fic vocabulorum 

 modificatioinftitutaeftinopia:causa , frcqueiitaradelcdatio- 

 n\i-^'Kii\3.gemmarevttes/ofjK>ui,(,ocitltu\\\\\t\h\\<iJitiortium 

 intermaritum & vxorcm.^^fjin naui, funt iuucnca.quiadcfti- 

 tuimurpropriis vocabiilis. At ilb pcperitvoluptas ; 'x,f^,flos, 

 poott\3mc\no-fegetesUli,morspa/lida,fiosoleiflosiui4enum, 

 cadauera ofpidorum , Chrijius ejl {afior, ianua, via , Calilma 

 pro peltc reip.& 



Diuitis in mcnfAtn fylutfelagiquefetnntMi. 

 3. Muiua rerum affeciio ejl cor trop:. Nain vox ab vna rc ad 

 aliam lignificandam trantferri non pofTct, fi rcs iUx noii habc- 

 lent aliquaiii intcr fcfe afFcdioncin. Huiufmodi affcdio ccr- 

 mtur iniIIis:r/»/<OTyin^HM tem ^ lac fenum,comburcrc dicm 

 iipudPlautum, lepidum caput pro illcpidum,/(-//KOT hercieho- 

 rriinem^\o x\on > fcituiii.4 CommuniireHeloquentiui» conjen- 

 fui ^ vfus in Iropo fpecfandtts eft.Vc ciiim iiumini,f c vocabu- 

 lavalcntvfu. Ridiculi cigo funt ifli tropi:Amicus ad ccntrum 

 cordis dilecins : Homo ille eft candelabrum feptem arlium li- 

 btralium. 



III. De materia tropifnnt h£ rcgiiU. 



l' . \ /'-'■*■' categorematica, nomen fcll. ^ verbum funt nomi- 

 V natijfima ^jrequentijfima tropi matcria. Noininatim 

 metonymia,ironia,& fynccdochc in nominibus pr.t:cipuc,nicta- 

 pliova in nominibus & vcrbis a;quc ccrnitur. 1. E vocibm finca- 

 tegorematicis fola aiiierbiapoffiinl fuftinere tr^pum. 3. Tropus 

 ejlfrequentiits infiibieao , vel pridtcato , axiomalts , in co^uld 

 Tora. l. 



rariifs. In fubiciSo : vt , Luxuries regnat in vtbe. In prxdicato: 

 vt, Ager cft mundus. Matth t ;. vcrf j S. Panis cft corpu^s Chri- 

 ftt. In copula:vt, \.Corinth.i,.verf.%. lam faturati eslis, lani di- 

 tatif/?« , pro, non cftis. Vtopia esi, 1'urgatoriura efl, pro, nnu 

 cft, lcil. ens auc aliquid. rotcft autem copula, eii , tantum fu- 

 ftinere ironiam:quia (oliim poni poceftpro fuo concrario , non- 

 eft:'\d quod fic in ironia.4. Interdum tropw affcil fubieclum (j» 

 prtdi.'atumaxiomati«:\t,lohan.^ verf^ ^.?aterA\\'\o\i ^ilium. 

 Hic cnim cft fynccdoche generis in vocc Pater &: Filius. 5. 

 Troputetiam locumhaberepoteft 'inphrafr.st.fiucttu numera- 

 re,Yxo.oi\m:Plenics faccidm araneariim, pro,vacuus : Haurire 

 aquamcriho, pro.fruftra laborarc : Soluere {onam virgtneam, 

 pro , vitiarc virgincm ; Perfcrare nauem , in qua ipfe nauiges. 

 pro.pcrderc mr\]^\ib\. J)etrahere alicui penitlam , pro, dctincre 

 ahqucm rclu<aantem ; Cenua fiecJere , pro . adorarc ; Scepirutn 

 /f»frf,pro,rcgnare -.SQleas alicuitisportare^, proCcruilcm ope- 

 ram .alicui pi.Tltare. <;. Troptu interdum habet locum in toto 

 enunttato : vt Chi iftus ait kUrc. 1 3 . verfu x. Vides ifta magna. 

 adftria, pro, Pucalne hxc ardificia iion porte delbui, quod ina- 

 gn,i fint ; q. d. Erras , {\ ita putas. Hic eft mcconymiacfljcicn- 

 tis(yiiccdochica. S'\c Marc. ii.verft;. ait Chnilus : I.-oi fc^o 

 mnlricm erratts, pro, Ergo Abraham , Ka.ic &Iacobviuunt, & 

 pcrconfcqucns vos nuirtum eriatis , qui putatis aniniam ellc 

 inortalcni. Hic cft inetonymia clfedi fynccdochica. 7. Vex 

 vna cadcmque in vno eodemque enuntiatopotefl effe propria Q> 

 impropria : v t, Aqua & fanguinc Chrilti abluimt4r:'\n baptiliiio: 

 Panem & corpus Chrifti manducamw in facra cccua : Scindi- 

 te corda vcftra, &non vcftiincnta: Maiia virgo concepit Chri- 

 ftum cordc&vteto: P//e>- ciat/>//£'r i.Sam. I.vcrf i^.Mmwife- 

 peliant r/tortuos. At , iiiquis , vna vox vno & eodcm in loco po- 

 lita habc: vnicara cantiim fignificationem , & vnicum fcnfum. 

 At, inquamego, voxcadem vel rcpctiturin axiomatc limplici, 

 vt Puer crac puer , & ica non ponicur vno in loco : vcl pcrtinct 

 ad axioma copulatum , vt Viiium & fanguinem Clirilti bibt- 

 mus in fa:ra coena- 8. Vniics vocis poffunt effe mulu [ignijica- 

 tiones tropics,. Atquc hxc dicitur fvndrome troporum , & q,ii - 

 buf^lam metalcpfis. Sic purpura propric eft condia marina: 

 pcr ()'iiecdocheii integri fuinitur pro liquore, quem ifta conclia 

 emitcit:pcr mctonymiam fubicifi pro colorc pupurco;pcr nic- 

 tonymiam adiundi, propanno iftocoloieinfe(fto : per meton. 

 materi c, pro vcfte : denique per meconymiam adiun(3i pro rc- 

 gali pompa. Sicin illo Eclog.i. 



Poftaliquocmcaregna vidensinirabor^ny?;?^. 

 hic, inquam , intelliguntur anni per ariftas , vi quinque tropo- 

 rum , hoe modo : Ariftas , id eft,fpicas per fyiiccd. membr. fpi- 

 cas, pro fcgctes,fyn. mcmbr. fcgctes, pro mcflcs , mctou. fubi. 

 inellcs,pro xftatcs, mcton.adi."a:ftaces , pro anni , fyn. incni- 

 bri.t).7« vna cademque voce diuerfs. troporumffeciesfimulcon- 

 currerepoffunt:vt, Di:\lsrecordattist:(l Noachi : Genef.H.verfj. 

 Hic ftatui poreft metaphora , qui dicitur «v.^5.„^T«5f.« : vel 

 nictonymia cfliLientis , quod rccord.itio tanquam caufi au- 

 xilij impcllens fic pofita pro ipfo auxilio. Sic , Chriftus dicitur 

 annui, vcl metonymicc, ita vt fit vcritas & antitypum ai^iii Pa- 

 fchalis , vcl mccaphoricc. \o.yntis idemque lro;M potcfl anipi 

 bonam velmalam m parte>n:vt, Eqnus Troianm { qucm Ho- 

 merus vocat Duratcum J nuncfumitut procxtrcma calainita- 

 te, vt Verr.ii. Cum viderent (qnu?n Trcianum introdiidum, & 

 pro Af«r-CK.Intus,incus,inquair,cft eqiius Troianii^ : niinc pro 

 egregij facinoris focictnte, vt Philip. 1 In huius nic confilii fo- 

 cictatem , tanquani in eq-iiimTroianum iiicludi ciim piiiicipi- 

 bus non rccufo : nunc pio inligni iiiulcicudiiic , vt, illa fchola 

 eft equus Troianus; vndc fcil. niulci viri dodi prodcunc. Hic 

 obiceroblcriia , eqiium Tro]anum ctiam appcllari Homericum: 

 qui.a Homerus ipfius niagnitudincm & introdudioncm in vr- 

 bcm defcripfit. 



I V. Deforma tropifitnt hi regitU. q ,;,i jj 



foi mx 

 I • "IV /f Odificatio eft,qua vox in ea fignificxtione , ad qium "^P' '--. 

 Wiinitio dtftinata efi non vfurpa/ur , fed transfertur ad """i''"'' 

 impropriam : vt , f/i//«j;i*//«OT proprii^cftinfcriptio fcpulchralis, 

 improprie figiiific.it virum pufcx vircutis,vc, Illccrt epitaphium 

 vetcriiin Gcrinauorum,thcologorL'm,ICtorum : quomodo Ti- 

 bcrium de viris bonis pronuntiaflc legiinus.Hiiic patct.ttopiim, 

 non clfc mcndacium, lcd perinutationcm fvmboloruni Lo"ico- 

 rum:vt ciim dicimiis fluciuare fcgetesfloridam iuuc>iture»i,cor 

 niueum.iTropica effehciitio ccnferur.quiciim verajil.proprii 

 tamen acrepia abfurditatem parit : vt, Dcus dormtt : Piata ri- 

 dent : Hcro<lcs cft vulpes. Oportct autcin iiic recurrcrc ad Lo- 

 gicam, & alFcdioncs icriiin cxpcndcrc ; adcoquc non attendc- 

 rc ad ri 'fviTt,, (cd.-,d .2i/*.ei««. 5. Troptts cHvox notionn fecitn- 

 di affiiens vocem nottonts prims. , ac proinde non debet habcri 

 pra affeclione rc/.Non igitur rcdc diccs : Herodcs eft viilpes. Er- 

 go clt vulpcs mct.iphorica. Magiia cnim eft «TwJ^ifuj.'», notio- 

 iicm (ccMiidam confundcrc cuin prima. 4. Hxpofiiio trepi ejf» 

 deber a.Uquara lto\o : idc(V,ncc Iatior,vtc!l iIla,Tyraiiiiii.s cft 

 litpits, idcft, crudclis;ncc aiiguftior, vt cft illa, Panit iii cucha- 

 ftia cft corpits Chrifii, id cft.mcmorialc. Nam prior illc tropus 



li plcao 



