Rhetorica^ Cap. V. 



375 



7!»»«/« eft mti Item : Pnmex nm iquearidm ejl.atque hicfenex, 

 Virgil.Eclog.}. 



Cnndtdior cygnii, hcdera formofior Ma. 

 Sic Cicero : Pompeiusfiftht cum hofle confltxil , qaam ijuif- 

 qmtm cummimico conceriiiurt : plura ieUa gejjii , quam ctleri 

 legerurn. i.Metapliora hvperbolica hic cfl valde luminofa: 

 vt pro Matcell. Pa'ietes, meditn-fiiiui , C. Ctfar , ■vt mihi •vi- 

 deniur , huiw curit, liii graliai agert videniur. j.Hypetbolc 

 redditut illuftrior , fi comiteiii habcat apofhophen : vt Efa.i. 

 Aaditecoeli,& auribuspercipe terra. Sic Pfalm.i u- Quid erat 

 tibi , mare, cutfiJi^cres ? De his locutioiiibus Rabbiui dicunt: 

 :^N3n ^Svh^ r-nin msT 



-r - • ▼ ; » 



Loquitnr lex in lingua, qut excedit. 

 4.HvperboIes au£;entis vfus eft in maximatum rcrum exag- 

 gcrationibus, & affcclibus^chementioribus : vtapud Home. 

 rum Achilles Agamemnoui iratus oblata niunera rcfpuit , nc- 

 gans animum placari polle , fi vcl donaret quaccunque arena 

 iTiatis terraque occuluntur : & ciim pollicerentur oratores re- 

 i;em ei filiam fuam daturum coniugcm , ncgaui: fe cam du- 

 Clurum , quamuis vel forma contendcret cum Venere , & in- 

 «luftria atqueattibus cum Pallade. Huius loci funtilla: Vi- 

 duartim preces penetrani r.ubes : Pndicaie eaangdium cmni 

 creaiun : pilim homtnis cum venerit , num repertiirus efifidem 

 tnttrrif} 



Hufquam tutafides 



Nalla ^des.pieldfque uirU quicifira fequimlur. 

 Sic Plautus : Pedtbui puln.oneu quiperhibeiur prius venijft, 

 quam tuadutnifli TOi^f.f.Hypcrbolc minuente vtimur.vcl mo- 

 deftia: causa:vt,S«ii ^«M egofum,au- inme quAefifacultai > vel 

 vt tci indignitatcm & contemptum indicemus : vt.S^irere hof- 

 pilium amufciifi^ efladuentoribus. Item : Mtrcr zalniif,quod 

 atu piBum -videreiur , pro iBh gladialoru repulari. Et : Res hac 

 adtofacilu(fl,vt vilanniculus Grammattiiu capere pojfii.hem: 

 Philofophi incpti funt merluaglojfaria. 



V I. AHegoria eft contimatio tr.opi in c'tderrp>fenten- 

 tia : fca,eft tradnclio corninuata. 



EA diuiditur rribus modis i.Eft allegoria vniformis , vel 

 multiformis. Illacft vnius ciuldcmijue tropiivt, Arbor ma- 

 la.qutfruBuikoaos nonfert, excidelar , ©• in ignem coniicietur. 

 Matth.j.io. Hxc cft troporum diuerfi gcneris : vt pro Li- 

 gario : g«»<< enim, Tubero, tutts ille dtftricliu in acie Fharfali- 

 td gladius agebat ? cuius laius ille mucro feiebat ? quu fenfus 

 erat armirum tuorum ? qut lua mensloeuli i manus ? ardor ani- 

 mi ? quii eupiebas i quid opiaias ? Hic duae funt metonymicE 

 in gladius & arma : inctaphorz illuftriores quatuor : fynec- 

 dochx dui in latus.mucro. i.Eft pura , qux meris tropis con- 

 ftat : vt Plant. Epid. Vtcunqae inalio venlus eft, eximo vetum 

 voriitur : vcl mixta , qua: vetba propria adiungit , quod Rhe- 

 totes vocant <<<g«ner«re , \t e.(ia^aaVoffiumlib.j,. Injl.orat. 

 *t pro Milone Cicero dkn fluHus concionum , non fiinplici- 

 tcr fluiflus. Confer cum iis , qux paulo ante diximus de 

 cmollitione catachrefis , & hyperbolcs. j.Eft apeitior, vt Con- 



Emphafti. 

 Tcrror , Gricia: , pio 



Xerxe. 

 Catilina pacificus ille 



ciuis. 

 Melanchthon , philo- 

 mela illa Gcrma- 

 nii. 

 Pium illud pedlus. 



Milonfm]», 



JroHia. 



Milflphorn. 



Syniciochi. 



Catachrefis 

 Cluiftus faftus cft pec 



catum. 

 Spero laborem. 



OdifTe,pro minusama- 

 re. 



ful hoflem vrhe exirt iubet , vbi triplex eft fynecdoche : vel oc- 

 cultior i cuiusfpecics funtquinque. i.Apologus, leu fabula : vc 

 eft Apologus Agrippi de membris humanis aduerfus ftoma- 

 chum conlpirantibus. zMiil^ , feu figmentum poeticum: 

 puta de campis Elyfiis, deaureo frxno Palladis, & fimilibus 

 in metamorphofi Ouidij & mytologia Nacalis Comitis.j. 

 JEnigma : vt, 



Cadmi nigellatfiliits, 

 Melonis albam paginam, 

 Notdfquifurui fepit 

 Gnidiofqae nodos prodidit. 

 Qaibus verbis Aufonius notat litcras , Cadmi Phoenicis in- 

 uentum : papyruni Nyloticam ( Nilus enim olim dicebatur 

 Mclo ) itcm attamentum , quod i. fepix fucco conficiebatur: 

 &calamos fcnptorios, e quibus Gnidici cxtcris prsftabant. 

 iynecdochicum inigma eftiliud Simfonis;«(i/V.i4. T>e come- 

 dente exiutt cibus , ^ dt forlt egreffa e(i dulcedo. Ad a:nigma 

 pcrtinct rJ23a.'».|'s . fcu uvaiuyfict , id cft , xnigma paruum": vt, 

 Gen 48.11. Vo tibi C33TU ; qux voxibi pro'pheticc (ignificat 

 portionem , appellatiuc , & tradum Schechemi , propric Sic 

 Ef^i i.i.illufttis i3a.'n|.f eft in voce nsj. Confcr Macth.i.ij. 

 Itaque uTrcutiyftx eft in vna vel altera voce ; cutiyfi» , fn tota 

 fenteniia. 4. {lccgai/xix , prouerbium ; quod etiam dicitur ada- 

 gium & adagio.ExempIaciusfunt : V ipera eft in vepreciila : De 

 vnafidelia duM {^arieles dealbare : Lupum auribus teneo : Canis 

 caiiinam ncn eft : A duerfus ftimulum ne calcilres : Excotaiit cu- 

 licem.eametam auiem deglulitU. Matth.ij. Modtcumfermente 

 lotam mnljam inficit. i.Coi. yCanisreuirfascftadvomitum.f^ 

 fus tota ad voluiabrum cceni. i.Petr.». Non tamen omnia pro- 

 uerbia funt tropica : vt,gK« naia /unt.ea denafci aiuni:VAvi- 

 iiis,^.Parabolaiq\ix eft allegotiaprolixior.Taliseft illa Lac.io. 

 dc vulncrato, quem Samaritanuscurauit:vndeTurnebusdidos 

 putat parabolanos , q. smulos Samatitani. Hoc autem no- 

 mine vocabantur , qui curandis dcbilium corporibas depu- 

 cabantur. 



VII, Confeqitentia tropi eft.per cjuam troptu eft vtrin- Confe- 

 que commtitabilii, reciprocm , recitrrens, & ab 

 vtraqueparte refpondens. 



Slcatnomini attumScprvfundam , Sc vetha celebrare Sc fre. 

 quentare commutantur : ita&quidam tropi. $ic metaphota 

 reciproca eft,cum gM^crnuror pro auriga,Sc auriga ^to guberna- 

 tore pcJtiitur. Ita cujios & canis,vtnum Sc vaa, nquor & campus. 

 commutantur. Huiufmodi tropus Grscis dicitur xn^Xnl^ ,g 

 aticf^oip^. Huic opponitur ttopus «.(«.(jA»^©-, id eft, inconfe» 

 quens ,uon-recurrens, non-reciprocus,& vniuspartis. Skfce- 

 lus pro fcelcfto , & ignis pro araore dicitur : fcd non vicilfim. 

 Huius loci cft tabula , in qua oftcnditut ,quomodo emphafi';, 

 catachrefis,hyperbole,& allegoria competant fingulis ttopisjqui 

 cx affedionibus iitis diuidi folcnt. e. g. mctonymia, ii^onia^me- 

 taphora, fynecdocheeftemphatica,catachieftica , hyperbolica, 

 allegorica. 



Byperbole. 

 Carcer , pro dignus car- 



cere. 

 Cum nanum vocamus 



Atlantem. 

 Monumcnta dolent. 



quentia 

 tropt 



quid! 



Parricida 

 cida. 



pro hc 



Gigas, pro homine pro- 

 ceio. 



Altegori/r. 

 Tcftis eft Sicilia , teftis 

 Gallia,teftis Hifpania. 

 Integtitas tua te ierua- 



uit, pudor eripuir. 

 Dat veniam coruis, ve- 



xat cenfura colum- 



bas. 

 Si fuetis Thrafo , non 



deent tibiGnatho. 



C A P V T V. 



Be metonymik canf£ c^ cdttfati. 



Pr^cepta. 



Pecies tropi fcquuntur , videlicet metonymia, 

 ironia, metaphora , & fynecdoche. 

 Mctonymiacft, qua vox vnius argumenti confen- 

 lanci poniturpro vocc altcrius confeiu.inei. 



Eftquc primb caufx & caufati : dcinde fubicfti & 

 ndiundi : tandcm antccedentis,connexorum , & con- 

 fcquentis, 



Metonymiacaufx cft, qua vox caufr ponitur pro 

 vocc caufati : eftque finis & efticientis , matetia: & 

 formac. 



Metonymia caufati eft,qua vox caufati ponitur pro 

 vocccaufa::cftque finitiSc cffcftijmatctiati &formati, 

 Tom. l. 



v: 



R E G V L ./E. 



I. Quidqmd eft troperum , id commodiftlme ad quatuor 0."°' fi"* 

 capita vocattir. 



rVlgo commemorant viginti tropos , c quibus dccem vo- 

 canttroposvniusdidionis, totidcm orationis. Tropivnius 

 didionis funt, metaphora , melatepjis , meionymia ,/ynecdochi, 

 hyperbole , anlonomafia , catachrefis , tnomat.pxta , taptnofts, 

 emphafis. Tropi ovationisfunt , allegoria, inigma , prcutibium, 

 apotogus.parabola, ironia, farcafmu), aHliphnJis, accifmtu, mi- 

 mefis. Qi:^incili,inusngiiolcit 11 tropos , qui funt, wcM^^or/i, 

 fynec hche , tnetonymta , antonomafia, oncmatopoeia , calachre- , 



fis, meiatepfis, epiiheion, allegoria, periphrafis, hyperbote , ^ hy- 

 perbaton. Vcrum in hac vtraque tiopoiuni uiiba quatuox 

 diintaxat funt tiopi >««Vi«i, vidcl. mtlonymia, ironia, meiapho- 

 ra,Scfynecsloche : emphafis, calachrefis, hyptrboti , Sc aUcgoria 

 funt affcdioncs t!opi.farcafmm,acctfmin,a»liphra/is.Sc mime- 

 fs funt fpeciales modi iioiiii- : proaerbium , tnigma , apoto^us, 

 (^ paraio/a pcitiiient ^A Migomm ,tapimfis ,nd hypcrholcn, 

 anlonomafia ad fvnccdochcn : metaltpps vel cft fyndionic tro- 

 porum, qua tranfitur abantecedenti ad confcqucns ; vt f. 5. vi- 

 dimusi vel vtpluiimum cft mctonymiaeftedli ,vt cum mois di- 



Ii 



citur 



