376 



EncyclopediiE Lib. VII. 



M«tony- 

 luiaiiais. 



Metony- 

 snia cfli- 

 cicniis. 



ckml>allii{it:epifhetn>i,mt\cc(\\>!:afnum,\t,c^lorr/ui^n:ti,nm\c, 

 tiOficam,vt, turpii cgc;lii> : penphra/is finiilitci cli: vcl pioptia 

 vc, Nec quicqunm eft aliud fhilofophin , qnam /ln.iium japicii- 

 iii : Dtfctpalw, qiiem dibgcb.tt Jt/«f,loliaii.vlt.vcl tropica.vc 

 cumni.\a poeci diciciir ta,cit(iriim^jclli!.s aquii.riiin i hc anr.i 

 meliorcspio tuucntutc , m.iia xtM pro (cmo, poeia Vennfi>iu.s, 

 proHoracio i vclcll tigurarciitcntiae,acquainfra : lypcrbaton 

 cd: vcl tvaicdio vocum, vt , ^todc nunc agimtu, pro, dc quo; 

 t.x hoc hic eft niimero, pro, cx liocnumero : vcluitcrieclio lcu- 

 tonci.v prolixiotis, cyxx dicicur iar6,ci3o>>i , a-uy/^uTji , «? Xot>0- 

 ^iiTii.i^cJ'^ , cuiusillufttcexemplumcn: Ephefy avcrfi. 

 ad 1 4. Hvpcrbaton icaque non cfl cropus.fcd commucacio lyn- 

 taxcos,caquc vel Grammatica.vcl Rhctorica. Dcnique oncma- 

 Upcvia vel efl: mctapliora,vc/cr«p«/«« pto lolicicudinc : vcllpc- 

 ocsderiuacionis lut compofitionis Grammacicx. (.^uo perti- 

 nenc voces ad imicacionem alcciius fadXjVt criiciariiis,ritritas: 

 voces icem wsto.d,»:»», \icoax,iaratantara, fiijurrm^bombar- 

 (iii:voces dcnique nou.T conformacionis.vt adiiit,i pro aditine- 

 ro.leuajfo pro /i'«i?««>-t);autinfiilcnt;s deriuatioiiis,vtw.-</i«/(W, 

 vel compofiiionis, vc meniinciloqutis . fapientip.^toi s ,conjidenii- 

 loqum,marenauigerum,'velii/)l:rifiriim,ciconii'.pietaticulirix, 

 Nefflor trifcclifenex. Carterum tetraclioroniii nortra hunc in 

 modum ptobatur Tot dcbcnt conllitui fumma troporum ge- 

 nera,quot func modi,quibus vox ab vna iignificaticnie in aliam 

 jnucacur. Acqui calcs modi funt duncaxac quacuor. Aut ciiim 

 confentaneapermutantar ,- vnde mcronymia : aut dillcutanea, 

 vnde iionia : aut firailia , vnde mctaphora : aut totum & pars, 

 vnde fynecdochc.Atque hic fimul paLet ordo croporum natura- 

 lis.Ordo dignitatis pendet ab vf.t,.?w- fic habec:Maximc iiiter tro- 

 pos vfurpatur metaphora , inde metonyiTiia , hmc fynecdoche, 

 minime omniur ironia. 



I I. Metonymiafinis , qua vo.v finii ponitnr pro voce 



finiti, »on ejl iimpla. 



INfigniora ipfins exempLi funt : Eitiharifflia , pro facra 

 ca-na : Exemplnm , pro pQCiia, vtStatuere cxeniplum : Pro- 

 iatid-Sc caftigatio , pro crucc , qu.im Deus (uis immittir. Sic 

 jEtifeid. I. Libauit honore?n, idcft. vidlimam honoris causafa- 

 clam- Ec ibid. ^r« imponat honorem, pro viiilimam. Horac. in 

 arc. poet. 



Dicicur&plauftris vexifTe poemata Thefpis. 

 pocmata,idefl:,rcenam quxproprcr poemaca fiebat.?tc i.Cor. n. 

 •;►'. I o. Vropter hoc dehet mnlier poteftatem habere in capite pro- 

 pter angelos, id efl.velamen ni (ignum poieftatis, hoc eft, quod 

 poteflati viri fit fubicda. Patibulum hoc modo dicitur iiijlitia, 

 quia eft uiftxumentum iuftitiae. 



III. Metonymia effcientis , qua vox caufd ejficien- 



tis ponitur pro voce effe^i , qttinqtie 

 habet tnodos. 



Omina perfonarum procreantium aitt confruantium.pit- 



/ 



'•NS 



inHentorum , authorum , (y Jcriptoriim ponu»tnrpro 

 rebr^ pro^reatis (^ conferu.ttts , puta muentis , exiogitacis , cj» 

 fcriptU : vt,Galai.^.v.z^. Chriftiim induiftis,hoc efljbcneficio- 

 lum Chtifti fjrti eftisparticipcs. lohan.j.v-i^. Nondum crat 

 Spirittit fancins , hoceft, 4o;ia illa copiofa Spiritus fanfli. Sic 

 ifrael pro lfraeliti»:Ce«s pto friigibus:N<;^/«»<« pro pilculen- 

 tss.Ventu pro amafia:Mi?rs pro bello:i,!«««« pro fcriptis ponitur. 

 Hic metonymia efficientis fiilir dicicur , cum iiumina erhnico- 

 rum ponuncur pro rebus, quas inuenifle, vcl rcgere &darc hn- 

 runtur:vt Pluttts pro diuitiis : Bacchtis pro vino. Sic apud l'Iau- 

 tum:Nec BacchumiAMcm hodicnecCcrcrew^nifi cmgari iul" 

 feris vala. t.Nomina injlrumentorum ponuntitr pro nointnihus 

 rerum in^lrumentts fadaruin : vc , Lenculus agiiouic m.^nHm 

 fuam : Vitcmus ociilos hominum , filinguaf minus facile pol- 

 fuinus : Lingua Gnca cft: vbcrioi.quani Laciua. Manus lcho- 

 u/t , pro potentia vel vindifta , vbi cum meconymia coucunit 

 mct.iphora. Legione philofophari , pro nieditati agcicultuiam. 

 j.6)r<alitates,vt virturcs {y vitia,^onu>itiir frofuM ejjecics : vt, 

 Etcemofyna pro donis ex mifcricordia profedlis. IramDomi- 

 ni portabo.ideft , pccnim. Non pottabunt/wfa/wra, pvo pcc- 

 nam peccati. Laborem manuum tUJtum nianducabis , id cff, 

 f ibum labore manmin pavtum. Chriftus cft faftus feccalum, 

 id eft,vi(ftima propeccato. Iw verba (enfuuui & nocici;e ;idhi- 

 bentur pro affeiftu confcquente, tanqaain elfedo: vc , Oues 

 mcE /i«i(K»r voccni meam , id eft , credunr. i!fo«/f lehoua 

 viam iuftorum,id e(t, pcobac. Cognofcere vxorem, pro lem ha- 

 bere cum vxore. Tecum loqucre , re adhibc in condliuin , ce 

 audi, hoccft, cibi obcempera- Ncc Hoincrum auiio, pro nec 

 aircntior Homero ^.Nomina tttiim procreantiitm conferiian- 

 tium,iycorrumpcntinm poniintitr pro effeciii : vt, Mouere aii- 

 cui bilem, id elt, iram. Sic iux pro dic Mulcum nionltrare in 

 cotporey3(V«>, id elVnigredinem ex calorc folis orcam. j-..Vii- 

 mma ^verba affeHnum humanoru'» , fenfuum , Q» motM 

 iocalii , cum Deotrtbuuntur , per hanc metonymiam ponun- 



turpro ejfeflis a([efluum ,fenfuum & mottn loialis : vt , ira & 

 furor Dei poiiuiicur pio vindirta & pcena. Pcenitentia Dei 

 ligiiificac mucacioncm diifli aut fadi. Oetis dicitur obiiuifci vel 

 defcendere,c\.\m auxiliumdium lubtraliit vd mariileftuin facit. 

 Huc pcrtinctregula thcologorum : Ajjecr^a, qui Deo tribuun-i 

 tur , notant ejJeSum iftorum affeciuum. Alio tamcn fcnfuhic 

 ilaiuitur metaphoia , qu.v dicicur ai^ga/3Tsa«r«a & ixttfpiuOT- 

 ft.i^(pa'jii. 



I V. Metonymia. materu efl,qua vo.v materiit ponittir 



pro voce materiati , hoc ?nodo. 



TErra,cinis,&cpuluis pro homine:aurum,argentum,^.es pro 

 nuininis:/!»;^» pro filiisSc jpo{\.eiis:arborcs,frutices,fujjru- 

 tices hcrbi,lapides,cor>iiia,vngula,pili,pelles, pro rcbus indc fa. 

 ihy.dapes humann. iiputm Immani pro cxcrcmentis. Hinc illi 

 forinul.t:i^«/«M & vmbra h\m\.\i\ /Irgentum expolicum in xdi- 

 bus : Semen mulieris conccrcc capuc ferpencis : Chriftus tulic 

 pcccaca iioftta in corpore fuo fupcr iignum. 



Siluefttein tcnui Mufam meditaris /i«f«i. 

 Gemma bibcre : Domiiec/?/'o .■ Vulcauum in cornu conclufatn 

 gerete : Pcrfcqui aliqucm/trro ; V \\\ne frumento. 



Ludcre qu.i- vcllein, caiamo pennifitagiefti, 

 vbi calamus pro Irllulaex calamo ponitur. 



V. Meto/iyiniaformf.,qftkvox formiponimrfrovoce 

 formati, dnos habet modos. 



I. A Bftraclaponuntiir pro concretis:\x.,hunjanitas fto Iiorai- 

 J^\nc,iujlitia pio iufto, iuxnriesp\o luxuriofo,«rs pro arti- 

 fice.Sic Verr.i. Quas icsluxuriesm A.xg\u'iS,crudeiitiis in (up- 

 \iVic\\i,auaritiawi i:ap\i\is,fuperbta\i\ contumeliis efHccrc po- 

 tuilTet. 



ylrs mendicando qu.rric honefta cibum. 

 i.Forni.r lubftanciales ponuncurpro ipfis fubftanciis : vc , Toc 

 animtt. lin lunc crucidaca;. Huiufmodi aucem exempla diuetfo 

 rclpectu pelunent ad fynecdochen paicis. 



V I. Alctonymia caufati minits efl luminofa in finito, 



materiato , & furmato , fed adrnuditm 



ilhtftris %n e^elto. 



Mttonymiafiniti, {cu"deftinaci fiuemedij eft,qua vpx fiuici 

 ponitur pro voce finis : vt,««^i?r£,quod pioprie cil: cegerc, 

 pro vuo lungi i quia , vt docec Feilus , iponlar , ciiin a marito 

 domiim deduceiencur , caput iolcbanc obnubere flammeo, 

 liue boni ominisgracia , (iue ob pudorem, fiue vc eo veluc liu- 

 milicatis indicio (c obnoxias fempet maricis fore ccftaiencuc. 

 lca y occ Judoris fignificancur fruges , quarumgracia agricola 

 (udauic: socc laboris , rcs cuius gracia labor cll iuiccptus & 

 exaadacus. Ec Geat/ic. -jerf\(,. Abimelcch ad Sara:n dicit: 

 Ipfe (lciiicct Abraham)ri^« f/? operimentum octdorum tuoriim, 

 id eft,n)aritus. Nam propter iiiaritum velatur vxor, in fiqnuni 

 fubieiSionis. Metonymia materiati cft , qua vox maiciiatj 

 ponitur pro ijoce materi& : vc , Xc^^xcvinum , pro , lcgere 

 vuas. Ea\cve paliium, thoracem, cititgas , pro, emcte pannum. 

 Serta niihi Phylhs legerec , ideft,flores. Metonymia formati 

 eft , qua vox tormati ponitur pro voce fori-iw: : vt , luftum Si 

 <tj;(;/;» laudatur, pro iuftitia&. xquitas. Dc\i% e\\. fapiens , [A 

 elt , ipfa lapientia. Ti uxy^i; , pro » Kxg^'/3e.a. Sic t^ (mcfic; 

 pro 1) axf)!t>.'eiit. Horno intelligit , pro, Anima intelligit. Meto- 

 nymia ejfecii , qua vox effedi ponitur pro voce cauCr ciE- 

 cientis , iex hjbct modos. i-Subfiantiua ejfecium notantiafo- 

 iaponunliir pro caitfs : vt , cum Auguiius (cdens mtcr virgi- 

 lium (iilpirabundura , ik. Horatium lipj.ueiitein , dicerct , Sedto 

 inter Jufpiria (^ lacljrymas. Mors eft m olla. Diuina vis extin- 

 \\cpenitciem illam.id cit,Clodium. Eccei'\o\\falu.s /««vcniet, 

 ideft,Chriftus author lalucis. i.Subjlantiua ejfecium notanli» 

 coniungitniur cum fiiis caufis:ytT\\ Deusjaltts r.oftra. lcliow 

 DcuseitTOfij cua,& iongttudo dierttm t\.\otv.m. "Densfortiludi 

 noftia. IVudcutiacarnis »j(;n e(i. Chiiftus/^^x noftta. Aibot 

 agri eft homo , ideft , c^iuf^i conferuans hominem. Crambebis 

 coc\.\mors cft.^iMfcf tniiuF fci; n;cin tof.igpeifj iMiC' traiitt" 

 ijr CiC-J mc!tfc!)Cllicfcil. Nacx mcj; x^mj. Sis mihi aiixiiic. 

 H.ec res mihi c(i gaudio , dolori , imfedimento. ^.AdieiliiM 

 ponuntur pro verbis aciiuis cum fubftantiiiis lOnnecicndis : vt, 

 Eu:iiigelium Imum, lex trijiis, mors paliida, fpes XJja<»,auaritia 

 cira, \\\o\b\]S paliens trijits ienedus,Saturnus/r/g;f/ttJ,viliUin 

 calidum ira pr&ceps, il.rmoniuin mutum. Sic Ciccro literani A 

 vocat lalutarein C tiillem : quia il!a , tanquam prinia in.^^ 

 /o/;/o,h.rc,canquarn primain Condemno, fcnbcbatur in tabellis, 

 fi rcs circc liquida. Ctim veio tes efiet intricatior qu.ini vtco- 

 gnofcipoiret , adhibebant N.L. q. d. Non Liquet. n.lnverbis 

 quibufdam cvilficitur :'vt apud Cic. Cratias tibi piopcdicm 

 rfjj/cTO.pro. Non dubito quin fis pia:ftituius. Paliere pio nietuere 

 apud Horacium : 



l'indarici fontis qui non «•.r/>a//«;V hauftus. Apud cundeni; 



Dum pueris omnis pater & matercula jaliee. 



Sic 



