5So 



Encyclop^dise Lib V 1 1. 



«A; 



C A P V T X. 



J)e fynecdoche. 



Pr^ecepta. 



;Ynccdoclieeft tropus , qno vox totius ponitui 

 J pro vocc paitis;S<: viciflim. 

 Ellque genetis & fpeciei.integri & membri.Vulgo 

 , ■•,To//«<ita:Synecdoclie ell totius,vel pattis. llla clt 

 gcneiis,veliutcgii:Wa:c,fpeciei,velmembti. 



R E G V L .«. 



Syr.ecJo- I. S}fiecdoche gencris , cpu germ fonitHr profpecie, 

 the gene- A^ habet modos. 



lis. •' 



I I. r^Zntli exquijiliim f>o/iiliir proJpeciif:yx,E\}:in?,dium prx- 



VJdicatumcltoninifce/J/wr^e.Noi) vlimaliim \n ciiiitati:, 

 nnodiioiifaciat Dominus.id c(t,calamitas.la atmismiliium 

 liirtiu multumiuuat.ideft, foriinido. O foimofe pucr ni- 

 miuin necredcCT/m,ide(i,canJori. Cognofccrc viorcm.pro 

 coiicumberccum vxoie.D E v s mok// viam mltorum,fpcci.i- 

 li nempemodo. Sic /efffr^ nulicem, pro cligerci/niej-e mili- 

 tem, pro confcnbcrc. Huc pcrtincut adueibia fcmfer ,nim- 

 qHam,vhique,ncn, qiianJo j^encialis ipfornm (ii^niticatio ve- 

 Itringitur : vt, Veiiu lohanncs tion comedciis ncqne bibcns. 

 Opottnfemper orarc. 



Scmper habet lites.alternique iurgia leftus. 

 Idem iudicium c(l de vocibus omnn & M«//;«,quaiido abfohi- 

 te ponuntur.fed reflriflc unclli^untur : vt, Omni.t animaha 

 JE?,ifU mortua funt. Omnia mihi licent , fcil. adiaphoia. 



s NKffiMcftqui agatpoenitentiam,pio,paucifunt. 1. Vocaiu- 



lnm D E v s.quod cnmm'ineeft trib^tf perfonn Sacrd Trinitatii, 

 ponitiirpro illaTel illapgrfma:vt.,^'ic Deiis dilcxit mundum.vt 

 fihum luum vni»enitum daret. DeMiacquifiuir fansiuinc (uo 



j_ cccletiam- j. AppelUsiuiim ponttiir pro proprio : vc oraior pro 

 Ciccrone ;i(ic'/<s pro \i\<;,iV\o,apoftolni pro Paulo^xjris pro I<.o- 

 ma vel Troia,wB/Mc pro Alcxandtia, mMTM pro ciuibus Alc- 

 xaudrinis; «?t/ & «fii fiuc «,-ii(si, pro Athcnis & c^uibus cius; 

 Peigama pro Troia. Vox Fergama in lingua lonica generatim 

 arccm fignificat. Et hoc dicunt Rhethorcs fieti njjLl"di>-^lw, 

 «l»5>;»> »|:"g£TO? > xxl' imint, x<tl' k/ditfiMtr.cui. Vbi mcmine- 

 tis, vulgo tradi fex modos antonomalix, qui ad hofcc duos 

 reiiocantur. Autenimnomen communc pro p*.opiio poni- 

 tur,& eft fynccdochc geneiis,vt /■«cW pio Homcro : aut pro- 

 prium nomen pro communi pouitur, & cll fynccdochc fpc- 



^ eiei , vt cWj-;« pro pauperc. 4. Vatronymica &'poffcffiuapo- 

 nuntnrprocertU indiiiiduis:it , Ifaidei pto lacobo, JEacidcs 

 aut Pelidesf\o Achille ncpoic j€aci i^: filio Pclci,.(^?r/t/ti pro 

 Agamcmnone, Jejfntu pro Dauide , TyrintLitu pro Hcrcule, 

 PojKkJ pio Hannibale. Quidam hunc modiim rcferuiit ad 



», fynecdochcn fpeciei. \.N:imeriispltiralis pcniitir projingulari: 

 vr..V/^»/;.i7.xi.i4.t«/rfl«csexp:obr3ueiuntei.pro,alicr latro- 

 num.Cic.i.offic.Sequitur.vt hac officiorum '2,cui:iaperfeqiia- 



6. mur jtncid. 6. Et tabie fera corda tumcnt. S'-pultus elt in 

 •ur^i^/wGalaadjideft.in vnaciuitatum.Huius loci eltx^ivoViif, 

 quaproprias laudescum aliis communicanjus aut pcccacura ^ 

 eliorum coinmuniterenuntiamus:vt,Ho//f;» w<w<M,pra vi- 

 c\.GraHitcr peccatiimus viol.indo fabbatum , pro peccauiOis. 

 a.Nomen alicui femel impofitttm,manet ahlato illo a qnofacfa 

 fuit impofitiot^x. Matth 1 \.Cosci v\de.\M,c!a!idi,z\i-\h\\.\ii\ifurdi 

 audiunt. JW«/;A.t6.Sinion dicitur leprofiis.euim pofl puv<;a- 

 tioncm. Ita^«ii7cr vel/irje/ordiciturjqui aliquando talis fuit. 

 Hic ohlewia Jynerdochen ntimeri.qmm vocant,e(Ic tiiplicem. 

 Autcnim nuiricrolintrulo vtimurpropluratiuo.autpluratiuo 

 pio ()ngulo,aut numeiocerto pro incerto:vt funt vciba Vcffii 

 lih.ii.lnJl.orat.Pi\\r\us modus pettinet ad fynecdochen gcnc- 

 ris : fccundus & teitius ad fynccd^^chcn fpecici. Vodius ta- 

 men primum modum lubiicit fynecdochx lotiu.s.idcft, inte- 

 gri,&: duos pofteriorcs fynecdochce partis mateiialis. C.Ttc- 

 riim ad fynecdochcn genetis pertinct/'<'f;;/;ijr;j quddam Gn- 

 cor«w/5rw;<'«,quadcindiuiduo loquciites articulum piapo- 

 fitmuin pluralisnumciianteponuntaccufatiuolingulancum 

 prxpodtionc mgj. Sic l'lutarchusin Arato: Xce^:fi:tov: h -nZ 

 H^viiU! t3(gT?:xQctT®^, im lijti ii^iv cetJpu^T^cv, ii 'd&i rov ..\io.!/- 

 Mt :,yxtixniaj,\d e(t , Charimene aiitem iiate affumente h,mi- 

 tiem adfatinus, S.fchylus irafcehatw. Hic 'oi>dhd ;o»A;^ju/or, 

 ^ui circa JEfchyiitm, ^10,0 kicyiihoc, Mfchylus. Sic idem in cii 

 dcm vitiidiiit.oi «rgi Ah./w k: ' A^',-o-n.:r,.quicirctim Deniam 

 ^V Arifloielem.p\o,i\i,ti<n tc:'!ip^c9>-'i-'l^.Denias ^ Arijloteles. 

 Hxcvcro fotmula iion vfurpatur nifi dc pcr(onis in magna 

 «iigniratc & aiithoritare coiiifitiiti.s, qui nihil vulentur agere, 

 flifi alicjua homuium frcqueiuia ftipati,quibus tamcn piimse 



rerum gerendarum dchciuur. Et hoc fere modo prlncipcs 

 noftri loO|Uumur : vt , Nos Ueigtalid Fcrdinandus Imperatot 

 Romanorum. Sunt. qui hucrefeiunt illas toi muid<:,quibusin 

 Scnptura nomen £/o»'/;>/» lungitut vctbo (iiigulaiirvt Gen.i 

 na^^n^jN tn^ , q. d. creauit di/.. Verum alius eft fenfus JQ 



huiu(modi formuli<.v.'.;.in allato excmplo.Di;;^,^;;; eft E/o-' 

 him,\\c.c ci\,trinus in per[onU,creauit.\iAc\ut :nv (tcrium Tti- 

 nitatis pcrfonatum& vmtatis cftcntiidiuina- hoc modonou 

 ohfcurc fignificatur : vt fiuitra fint.q-ui conteii<!iuu, D evm 

 honotiscausa ica de fc loqui,iuxta regulam Hcbra:oruui:(5);(i 

 digKitalemfignifican!, ea plur.iliter vfurpanttir ad ampliorem 

 hcionm. SeJ illarcgula valct intct homincs:vt cum Gen. 4. 

 y.Cr> jj.iL.hciusapfcllatur C3U™ dignitatiscausa. 



II. SynecAoche fpectel , quafpecles paniiur pro ge}]e- . 

 re, fex hahet mod.os. 



I. CVeciesexquiptaponiturprogenere •.vr.,\n fudore viiltus 

 iJtui velcciii/;ane/;;o Sic {•fal.ii,-;. D-vis dicicur iumen- 

 to Ad.iz panem fu'im. 



Seruu-i<i;er;jK»j, psruo qui ncfciet vti. 

 At niinc dchir.c \\^^x<:-,titernam inter nos gtatiam (oxt.Impe- 

 r^/pr piopnt^ dicehatut, qui sliquot millia hoftium cxtcrno- 

 ruiii tudidet. at nunc proniifcuc vlufpatui. Sic parricidium 

 pro homicidio,/t7.t pto armis.ponuntur. Parricida tamcnin 

 ! gibus X I I tabuiarum accijntur pio eo,qui hominem libe- 

 runi iiit 1 ficit.S'C cnim habent vctb:i:S;^«;(S /-'0.'»;«fOT//^fnv;K 

 mo'ti duit^parricida e/7o.vcl,vt alij \c'j:,\ii\\,paricida. quia dici- 

 tui qiiali patricid:'.Pori6hiicpeitinent illa,cum fcrui dicun- 

 tiu pueri:v't lofu.i puer i>Aoi\s.Exod.^ f.Sic Marcipoi ,1'uLlipor, 

 pio Marci puer,idcil,I'ciuus In lcquentibus mociis eft lyucc- 

 dof.hc Ipeciei miiiu^icxquifitsf. 1. Nomen \''\x pcniturpto vocc 

 li<,mo:vt Beaius i;;'r,qu; non abiit in condlio 'mpiotuni.Bc.i 

 tus vir cuidim.lia elt priEuaricatio. ?. Vox Jfecialiter fignifi- 

 lans confanguineiim accipititr generaliter\ix ,pater pro niaioii- 

 bus,//a/i'r rio con(aiiguinC!s collateralibus.//^ pro polteris: 

 vt, In ic Iperaucrunt patres noliri Vfal. ii. Et dixerunt ad 

 CHRisTv.Mmatcr tua &:fratresxxi\ ftaiit foiis Matth.xt. \A cli 

 cognati.Sic//»yi(ia'L'l, pio poltciis Ifrael : & Christvs dici- 

 \.\\\ fdtm Dauid.^.Newi'» prottitim exiellens ^notttm ponitur . 

 pro afpellatiuo:yx,Ariftides pro homine iu(to,C/j/o;pro rigido 

 morum ccnfore, /lchates pro fido amico , Croefti pro diuitc, 

 Medea pro fcemina «,-o^>/». Tanaquil pro vxore qux marito 

 imperat,X<J?3//.';/'/>cpro femina morosa. Pluraliter ctiam di- 

 cimiis Nerones. 'Theodofios, Catilinas. Alij vocanc fynecdochm 

 indiuidui. PoJruntautcm h.xc cxcmpla ctiam refciri ad rae^ 

 tonymiam fubic(3i.f. Nnmerm certus pro incerto prnitur : it, 

 Setities in die laudsui re, Pfal. 119. In circuitu throni fucr 

 milliescentena millia,i^decies centenajn:llia,Apoc ySexcl 

 /.liicct eiufmodi ptoferre. U/^diculus. Venio ad cpiftolit 

 tuas quas eoojexcentas vno tempote accepi. O terquc qti»- 

 terqtte bcati ! 



Non mihi fi lingiix/e»/;/;w fint, oraque centum. 

 t. N iimeru s fingularii ponitur pro plurali : vt , Ciconia nouft 

 tcmpus fuuiTi:P/;r^,v vciberatus fit mclu-.t : Romanus (cdendo 

 vlncit:H.TC funt ;»^e»a;'(^^o;i/««/; : Conlcriberc viititem. 

 Hi5/?«iniminet vrbi : Quid tam ncceiratium eftjqua.Ti tcncrc 

 aima, quibus/f<?.'<Jfj7i'fo,^s.' Diuici.i: opportuu.E funt , vt 

 T;/ii:rf;opes vtfo/;Tre:honotcs, vt laudere : voluptatcs.vt «/i»- 

 deits,'y\c Rom.c/ Dices eigo mihi.Et ibid.Imo vei6,6/./0>«o,qiliS 

 cs;Ad pnmum modum ob(crua,fynccdochcn cfiecatachrefti- 

 cam cinn K«>o"»r«f 5rei'i5"£, 0, Sd. ei ,kc-i/ «ji wtejoiTtfoi ,vtSU 

 Pollux,iJ cfl ferui vocantitrpueri,licet ftnt Jeniorcs Ita lofeph 

 iam trigenaii'is, C('?/c/. + l.u.appcllatur puer,<S.- lolua iamVtr 

 dicitui puei Mo(\^, 't-xod.i ;.' '. Atquc itaLatini antiquiorts 

 diccb.int Marcipor sfhiinclipor.ruilipor, Caipor, hoc eft.Mat- 

 ci,Quini>ij l-ubli), i„ai| pucr,fiuc lcruus, viesplicat l'tifcia- 

 nus.Hac de rc clt locus apud f;Uiirjtilianuin lib. 1. In Jemii, 

 \\i(\\l'\t,ia!ninlircidil genus illudnominis,qtiid ducehaturido- 

 minoivnde Marcipores.Litciperefve.Qw\xi\^oxi:\r\ dixit Vaiio, 

 Ca'porem Sallui'ius lih.^ //^//.Maiciporem Vlinius lih.^yc^. 

 Ita cum \o\dominus (it coirelatiuum yocisjeruus ( quam 

 ob caufam Augiiftus & Tibcrius tantopcrc nomcn illiiil 

 funt aducifati , vt ftdnotauit Suetonius ) Martialis tamcii 

 tempore patrcs , ac quofldicc obuios ita appcllarutii, 

 vt & hodie fit. Elcgans hac de rc e(t epigramma in Auiho- 

 logia ; 



H » i ?iA'^ Ti ^«J<i, ^cfti\ii tp^it^, «ftji/f 'ip^u-^i^. 



H 1/ c^' cui fi'/i n /«£>), 7 ^^. TT^, ttxt ffovoy. 



fi' tl« >«« TK TxCm T« fHHJl,'^. «iri.'{ CJAI^. 



Owx f^^Aw c)iutn ett ^^'^ iyi.'fitvci.f . 

 Venuftas huius carminis cft in paronomafia poftcriorispen- 

 tamctri ; quo nonnulli conantur (tabiiiie ptonuniiationcm 

 diphihongi i«tanqua'li Ji.Pi.i:tcicacat.ichrclis irtaquoque clt 

 in his vocibus, fluprum.in.teftus,flagiiinm,furtum,facer Nam 

 firpc geoeralitet vlurpantur- Ita Niuius apud Fcfturoifcr/ri? 

 mauolunt , quam ciim ftiipro redire ad ftios populares.\xcxx\: 



tiagnmn 



