Rhetoric^ Cap. XVI. 



39^ 



R E G V L ^. 

 I. ABiofit morata, nAtKralif, & prudtfis. 



DRaror duobus fciifibus vt feiuiat neccITc habct : autibus Sc 

 oculis. Auiium (enfus eft fupeibillimus : oculoium.iieiic.i- 

 iflimus. Det itaque opeiam, vt adio litmorata, naiuralis, Si 

 fudcns. Sttmorara ; ita vt conueniat cum pta;ccptis ciliicis, 

 e io nos 'adctut prouerbium : Scyihicum dicendi gentit iic 

 atitralis,non iff^dzta.Sit prndens,nc citrarclptdum pcrfona- 

 jro,loci , & tempoiis fufcipiatur.Etii crgo vcccrum Grxcorum 

 ': Latinorum aitio iiiquirenda & unicauda c(l,quantani ad ge- 

 eralia : fpecialia tamen , & ccrtis-populis propria nnllo modo 

 obis funt imitanda. Maguum autem hic momcutum habcc 

 :nfnra, qua fit vt in exercitiis adlionisadhibeantur ccnfores, 

 ji nos dc vocc ac geltibus tldclittr ac peiitc inoneanc : quo- 

 odo Dcmoflhcues Satyrum, Ciccio iEfopum ttagccdum 

 Rofcium comCEdum , & omnino vctcies adhibuerunc fuos 

 lonalcos. Demofthenes ctiam intucbatur fpeculum gtan- 

 :,vtgeftus fuos dilcciet lite componerc. l'orr6 vt omnis liahi- 

 isintelledualis, itaetiamadiocomparatur histribus natui.i, 

 tc&cxercitatione. Nominatim ctiam ad vocem plurimuiu 

 infetttempctantia & medKina. quopettiucut fridioncs , iu- 

 i<fbones , iuambulationes , dixta, &: alia apud Quiutihanum, 

 ilxum, Sc alios ihecores. 



1 1. Ratione cjnantitatis i>i voce confideratur 

 tonm & mor,t. 



rOnus fpc(5latur in intenfione & rcmidionc iuita !ias rega- 

 las.x.Voxncquclit grauiflima,nc<]ucacutiflima,!cd medio- 

 s : nifi fortc afteClus & rcs alitet cxigant. i- Soui niagnitudi- 

 m oportec modcrari pro loci aniplitudine. Mora IpcCtacur in 

 )cfs tatdicace, diftindionc,&: facilitace : tc nempe voa fit tar- 

 I, didiuda, & expedjca. 



[ I. Ratione qualitatis vox erit aqtiahilii & varia. 



6\mihHitiu confiftit in paribus fctmonis fpatiis ac (bnis, 

 mc voifubfultetiraparibus temporibus.r^jWcra* eft.qua 

 >x elt plcua vel cxilis.lcms vel afpera,grauis,acuta,vel media 

 iia vcl fubmilfa, fuauis vcl horiida,piout lcil.res poftulat, ad 



E 



andam 



tJi^to'$iic»/, 



V. Moderatio vocU ratione literarnm & fylLibg- 

 rwn ita infiitHatur : 



EX Grammaticis rcpetatur,ad quxuam organa pronuntia- 

 tionis fingulx litcr.x pertincant. i.liopiictatcs litciarum 

 Ijracxpofitxdiligentcrcxpcndantur. j.Pionuutiatio ("vlLiba- 

 linfic articulaiida cft.vt fitcanticum quafi vocis.^.Vocalcs ita 

 pfcrantur, vt tinniantinauribus, conlbnj; autcm ita, vc con- 

 licnt vocahbus, non vcro dilfoneat. 



JHoderatio vocis ratione verhorum rejpicit voces 

 proprias , tropos , & figuras. 



• NE vociiusfropriis efi hic canon : Voces emphaticx.compa- 

 .Xiatiui,(iipetlatiui, pronomina, nomina piopiia, nomiua & 

 ' rba fignificantia quautitatem & vcheracutiam, intetiedioncs 

 inique profciantur voce plcniore. De tropis eji hic canon; 

 luofa troporuin gcncra vocc pleniore & mclodica proferan- 

 r.ironiavocc locosa vel iracunda. De figiins ingenere efl 

 t: canon: In figuris diiftionis & (cntcntiae canticum quoddam 

 'cistcnendum. IntelJige' cantum obfcuriorem , non modu- 

 lioncm muficain auc lccnicam. Ve figurts diclioiiis eji hic 

 iion : Epi^uxH continua, firma,& fiinili vocc.fiuc lou^a tc- 

 i ratione effcracur : anadiflofis codem fono , fcd aliquii uitcr- 

 f:ati<)ncconcurrciitc: r//>?>/iA: vocc iucrcmcntum quali (u- 

 r ntc : in anafhora voxclcuctur : in epiflrophe paululum dc- 



primatur : faronemafa fuani tet vel iocose cxprimatur : in reli- 

 quis rcpetitior.es elata & varia vocepronunticntar. Defigurn 

 fenteniu hic eft canon.Zxdamatio, .ideoqueepiphonema & li- 

 cciitia,exprimat affeclum clara & alta voce : apoftrophe fimiliter: 

 profopopceia imitetur vocem pcr(bnx,quae introducitur :epanor- 

 thofis & apcfiopefis proferantur voce graui & nonnihil prefsa: 

 adduiiiatio &i communicatio nunc(ubmilfo , nunc clato (ono 

 exprimantur : occupationis interrogatio fit altior , fubicclio re- 

 milTior : permijjio & comejfio cum flomacho profcrantur. 



VI. Aioderatiovocis rationererum refipicit 

 charaiierem orationis. 



MAccriaitaque grandis, feu fublimis & m.ignifici charadlc- 

 ris,profcratQr voce tarda,graui,clata,& macnifici : niatc- 

 ria charadcris tenuis, fcu humiTis.citi & fubmifsa : mateiia de- 

 nique charadcris mcdiocris, voce tcmperata.ln fingulis autem 

 charaiScribusattendatur ad compo(itionem , ad (cntcntias & 

 vcrba. Sic e. g. compofilio in chara<3crc grandi elf ma«nifica, 

 fentcntix graucs , & vcrba fublimia. Et compofitio quicjcm 

 fpcrtatur ratione i.»«TOer; ; vt ibifint daflyli , pceoncs&fi- 

 niiles pcdcs. i. productionis ; feu lougitudmis mcmbroium. 

 ). oralionis circumduif£,Sc accumulatx. 4. diuiforum (^ajbe^ 

 rorum -verborum. t^.ftruifurA ; vt verba illuftiillima & iiguifi- 

 camiHiuiacIaudantoratioueni. 6. figiirarum 'vehementioriim 

 (^ crebriorum.-j.concurfusvocalium. Sententii divnem hic re- 

 quiruntur graucs, puta dcDco , dc rebusciuilibus. Verba di:- 

 niquc poftulantur iunda, nouata, foluta , allegorica , iterata, 

 cadbus & modisinflcxa , afpeia, metris adftrifta. Exeinpla 

 huius charadcris fuiuiffa : At valuit odium.fecit iratsts , fecit 

 inimiciafecit vltor iniurit.punitor dolorts fui. Sic & illud He- 

 rodoti : Militabant Cnci, ©• Cares. t^Lyiij.j^ Pamphyli;, jji 

 Fhryges.CK.xx.VlriW^.ffiuid enimper ieosimmortales,potefi reif. 

 prodejfenojirit legatiottrodejfe dicoiSluid fi ohfutiira effet^Obfu- 

 tura ? oUiid fitam nocuit : Huic charadfeii diximus conuenire 

 vcrba iunCla, quale c(t illud : Iri^e- ^vp-,faK-4-i-fii-m7ni!. q. d. 

 feri \ugi flexifiontis. Ex his jam facile cll iudicate de chara- 

 derc mediocri & jiumili. 



VII. Moderatio VQcis ratiene ajfe^imm hos 

 hnhet canones. 



1. \ tOx inprimisaccommodanda eftad afFc^Tluum vatieta- 

 V tem.i.QucmafFcdum in animisauditorumgigncreve- 

 lis, prius in animo tuoprodiicas oportet Namrede Satyricus.Si 

 •vii me flere,dolendum Frimiem ipji tiii.y.In miferatione vox fic 

 flebilis,plena,flexibilis, iuterrupta : in ira , acuta, incitata, cre- 

 bro iutertupca , nucans, vacillans , & proferens vetba teitiata: 

 in metit & verecunUia , contrada, dcmiirj, ha:fit3ns,& abicdfa: 

 in "joliiptate,\cn\s,Kr,cta,eff[iCa, hilarata,remilla : in dolore (ine 

 tommiferatione, grauis & obdufta fono ac picflu imo ; in dolore 

 cum commiferatione,tv'\i\is, blanda.&fubmiira : iii bl;indiendo, 

 fatendo,[atisfaciendo,rogando,\i\\\s & i^ahm\(i:x : in fuadendo, 

 tnonendo,promittendo,ofin\% ac foitis:«>? f()«,'o/<i»(/(),triftis,blan- 

 da & lubniillii : in laudando grati/trum aRione,^fimilihttt,\!i~ 

 ta, magnifica, & fublirnis. 



Modeta- 

 tio vocii 

 latione 

 leiuni. 



Moden- 

 tio vocis 

 laiionc 

 a&cfiuu. 



VIII. Mfderatio vocis quantttm adp.trtei 

 orationis bitc ejl. 



IN exordio vox fic fubmilFa & verecunda , nifi forte exordium 

 manifeftam habeacindignaciouem. In narrations fic fimiiis 

 familiaricoUoquio , apcrta lcil. &lnnplex. In propoftione lic 

 caidior & clarior. in confirmatione fit varia : nempc in expli- 

 cando reda & mcdia inter acutam & gtauem : iu probando 

 grauis, agilis,& acrisiin amplificandocontenta, fortis, & pcnc- 

 trans./?; confiitatione fit vehementior & fcuerior, & 'iv cfFcrcnda 

 fit iiouia, iocofi. In peroraiione rcpetitio habeat voccm dift in- 

 <ffam,concitatio affcduum vaiiam, vtraque excitatam , ttium- 

 pliantem , & ccleulmati iimilgin. Huc peKioc? Phonafcctic^^ 

 quam fic dclineamus. 



Modrra- 

 tio vccis 

 iiiione 

 psrtivm 

 oiiiionis. 



DELINEA 



