Logicx Se6l. I. Cap. I V. 407 



mnia inftrumenfa logicz Cact relata:omnia inftrumsnta logi- 

 func confentanea & (liiTentanca. Sed proprictates difiundx 

 nfticuunt sxioaia diliunaum : vt, Omniainftfumcnu logi- 



faiit fiinplici.i vel compofita , prima veloita, menfutx vel 

 enfutata, nccelTatia vcl coQtingentia.affirmancia vel ncg.-inria. 

 ocitapatet. Thenia eft fimplcjc.vel compoluum. Iliudde- 

 irari , hoc demonftrari aptum eft natum. Argumcntum cll; 

 1 fiinplcic, vc omnia praEter definicionem & diftnbutioncm: 

 I conipofitum, vc ifta duo. Axioma eft fimplex, vel compofi- 

 m. Ita quoque fyllogifmus. Et methodus cft vcl fimplex, 

 i- cx vno aliquo inuentionis loco traitat rem : vcl compofi- 

 , qua; cx pluiibus. Meininetis autem fimplicitatem & com- 

 ^l.-ioncm alitcr prsdicari de themate & argumento, alitcr dc 

 iquis inftrumcntis. Nam thema & argumentum funt inftiu- 

 rnta fimpljcia. fi fpecnctut^difpofitio aiiomatica, fyllogifticj, 

 mctliodica. Dt:;«if, thema fimplcieftpiimitiuum.compufi- 

 m cltortu.Ti. Ex- argumentis quoque alia funt prima , aiia 

 ta. Axioma (implex'cft primum : compofitum , ortum. Dc 

 lonifmo & mcthoiio idem eft iudicium.ri;f'io,omne (Implex 

 : mcnfuiac:)mpnfiti,& omne ^rimitiuum fui orti. Hinc thc- 

 1 fimplex crt mciifura thcmatis compofiti , axioma liniplex 

 iomatis coinpofiti^fyllogifmus fimplcx fyllogifmi compofiti. 

 irfus thcma protonoernaticum eft mcnfuta deutcronoi:ma- 

 i, realc vctbalis , principalc minus principalis, caufa cfFcdi, 

 Ijieclum admndli.dcfinitio definit:,&c. j^.dhic thema eft ne- 

 iTariura, vel contingens. Ita quoque aigumcntum, axioma, 

 logifmus. Sed& methodus.quia eft exquifica.vel atbitiaria. 

 firsmo affirmatio & ncgatioeft rci & incomplexa . vcl ora- 

 inis & complexa. Illa topica, \\xc axiomatica dicicur. Priov 

 ;ft themaci & avgumenco : poftcrior reliquis iaftrumencis. 

 am thcTia eft pofitiuum , vel negatiuum : argumenta funt 

 ritmantiavel negancia. De axiomate & fyllogilmo rcs patct. 

 cthodus quoque admittit affirmatioiicm in confirmatione, 

 igatioocm in rcfutatione feu infirmationc.vt ita dicam- At- 

 :c h.i fcnt affccliones infttumentorum logicoram.quas qui 

 liocntet obfcruat , nx illi tota Logica cft oppido facilis iuxt4 

 vcilis. 



C A P V T IV. 



De thernitte. 



P R ,/E C E P T A, 



^ Ediajfau inftrumentabene diflcrendi , funt in- 

 >^~ ucntionis, vcl difpofitionis. 



Inftrumenta inuentionis funt , qua: nos dirigunt in 

 ;rum inuentione. 



Siintque duo.thema & argumentum. 



Thcmaeft id,de quo dilleritur. Qratoribus dicltur 

 iropofitio. 



Eius videndi funt afFedliones , diuifiones , & in- 

 icntio. 



AfFedtioncs fiuc proprietates , qui omni thcmati 

 ncde debent.dui funt : vtilitas,& redudio. 



Diuifiones theraatis aliae funt generales , ahx fpe- 

 iales. 



Diuifioncs gencrales funt , quod thema fit verum 

 'cl fidum,prima: vel fccundas notionis,priiicipalc vel 

 ninus principale. fubftantiale vel accidentale, purum 

 el mixtum, ff)litarium vel focium. 



Diuifiones fpeciales funt , quod thema eft fimplex 

 el compofitura, verbalc vel reale, 



Thema fimplex e(l. quod ad declarandum propo- 

 nKi-.vnde dicitttr cxcmplum dedarationis. 



Eftquc vcl tcrminus , vt Dem : vel quarftio fim- 

 lex, vt, Quid efl Dem. 



Thema compofitum eft , quod aJ demonftran- 

 um ptoponitur; w<ie ^/d/wrexemplumdemonftra- 

 lonis. • 



Thcma verbale eft vox fimplcx,vcl compIexa:reale 

 ft ipfa rcs quac ad diflercndum proponitur. 



Inuentio thematis cft , qua illud extra difpofi- 

 ioncm monftratur , vcl in difpofitionc inuefti- 

 :atu[. 



R E G V L vE, 



I. biftrumenta Logicafunt incomple.xa.vel coniple.xa. 



Jlla imentionem , hxc dijpojitionern 



guhernant. 



QVicquid cft difTcrtabilc , id aut eft fimplex, aut compofi- 

 cum. Hinc inftiumcnta, fiac normx Logics.quia gubct- 

 nantdillcttationcm , recle diuiduntur in fimplicia feu incora- 

 plcxa , & compofica (eu complcxa. Illa dirigunc inuencioneni, 

 hicdiipoficioiicm. Inucncio fiquidcm cft rcrum fiiTiplicium,cx 

 quibus alia componuncur : difpoficio eft rcrum compofica- 

 tuni. Ibi funt thema & argumentum : hic axioma , fyllooif- 

 mus , & methodus. Inftrumenta iuucntionis regunt mate- 

 riam dilTertationis ; infttumencadifpofitionis, formam. Atquc 

 hsc funt quinque inftrumenta Logica principalia. Si malis, 

 dic cuni aliis ( res cnim rcdit codem ) inlhumenta Lo"icacQ- 

 bernare vel fimpliccm apprehcnfionem , ye! compodtioncra 

 &diuifionem, ideft, affirmationem & ncgationem, vcl difcur- 

 (um , qucm .ilij vocant dianoiam. Sunt itaqucquinque partcs 

 Logica: , aquibus illa dicipotcft thematica , categorica ,axio- 

 matica , fyilogiftica , & methodica. Cnttcrum vocabula ifta 

 thema, aigunientum, axioma, fyllogifmus, & mcthodusvfur- 

 pantur vcl realitcr, quomodo dicimus thema theologicum, iu- 

 ridicuni,&c. vcl notionalitcr pro normis & inftrumencis Logi- 

 cis. Q_ilod iplliin etiam in rcliquis tcrminis Logicis , vt funt 

 caufj, eiFcilum, &c. obtinct. Etfi vero in fyftemate artis debe- 

 banc hic inftrumentadcfinirinotionaliter. e.g. Thcmaeft in- 

 ftrumcntum , quod regit materiam, dc qua dilTcritur : tamen 

 brcuitatis ftudio confidcramus illaprope di.xcrim realitcr. e. «^. 

 Thema eftid, tjuod ad diirctendum proponitur. 



I I. In Logicis inftrtmentis cxplicandu tria coriiun- 

 gantur : videlicctpncepta, vft%u,& ahtifm. 



Su mnia 



inlhu. 



mcnioru 



Logicoiu 



diuilio. 



iitpauca, felcfla , vtilia,& adcaptum puerilem 

 data. ^Yk* diftinileoftendaturin fincTulis. $ic in 



Metho- 



dus in 



tisdendit 



inltiu- 



nncniis 



Lcgicit 



fciuanda. 



PUicepta fiui 

 accomniodata. ^Yft^ uutmcLc untnuuiui m nncrujis, >ic ii 

 locis inucntionis monftretur vfus declarationis , dcinonftratio- 

 iiis,& amplificationis, pcr canones fcilicet declarantes , demon- 

 ftrantes, & amplificantes. Ahufus denique multiplcx oftenda- 

 tnr ,.hoccft , fallaci.ic fcu elcnchi & (ophifmata indicentur ad 

 fingulas normasLogicas. Monftrecur, inquam,rstio dcprchcn- 

 dendi & dctcgendi fallaciam, c^usaliasdicitur elenchus,cxelen- 

 chus, & 7ra{6|Uiy;i;®-. 



III. Thematii affcRiones ante omnia e.xpendantur in Thcmati» 



ipftpu traCtatione. affcftio. 



'■' nes. 



I~)Rimo iiaquc difpiciatur, an thema ita fitcomparatum , vt 

 habcat manifcftam vcilitatem in vita humana. Veinde re- 

 ducitur ad fuam fedcra, ideft,adpridicamentum fuum,&di(- 

 ciplinam fuam. De qualibet enim re iudicatur ex propria 

 fcde. T'ei'/;odiftinguatur thema verum i fifto : & hoc cofi- 

 tctut elTe vcl otiofum , rel fruifluofiim , vt funt figmcnca 

 poecarum. SJ«<jr?i difccrnatur thema protonoemacicum a 

 deutcronoiimacico , hoc efl: , nocio prima a (ecunda. Hic 

 autem notio idem eft quod noca rei. Nocio prima cft noca rci 

 cxiftcntis , vtcoelum. Nocio fecunda eft nota rei cxcooitati, 

 vc fic inftrumencumcrudicionisliberalisivtfunc terminiGram- 

 matici,Rhctotici,Logici, & quidam A(Tronomici. <?)«/'«ro the- 

 iTia principalc difccrnatur a minus principali. Illud primario & 

 cxprofcilo , vt loquun:ur : hoc obitcr & incidentcr traiflatur. 

 Eruitur auicm thema principalc cx (copoauthoris , quireci- 

 procaturcum tota tiadatione. Sf;f/o thema fubftancialc di(^ 

 cernncur ab accidcntali i & purum a mixto. Puium autcm eft, 

 quod ad vnam duntaxat difciplinam pertinec : vt eft thcnia 

 theologiciim : mixtum , quod ad pluresdifciplinajpcrtiiict ob 

 diucrfos tcrminos. Eiudnodi eft thema chcologico.policicum, 

 policico phyficum,&c.prout terminidifciplinarum variccom- 

 binantur. Hic nocentur ifti canones. i -Noiio prima eft menfurn 

 nolionii fecundn. i.Them^ principale cft menfiira thematis 

 rninits printipalis. ; .Thema fubjtantiale eft menfitra ihcmatis 

 acidentalis ; (ypurum mixti. Deniqne attciidatur, an thema 

 fit folitarium, vcl aggrcgatum. Solitariumeft , quod cft vnius 

 natura' : vt cft tlicma vocis.thcma fiinplcx,thcnij compofitum, 

 thema thcologicum. Aggrcgatum eft,quod cx pluribus thema- 

 tibus eft coacauatum , iifque vcl homogcncis , vt fi plura the- 

 mataciufdcmdifciplina:, pLvdicamcnti, vclfpccioi , putaplura 

 fimplicia, fimultraiftem : vcl heterogcnei'', vt fi plura thcmata 

 diucrfarum difciplinarum , catcgoriarum, vol Ipccieium , puta 

 fimplcx & compofitum, fimulpcrtraftcm. 



I V. Thematii ftmplicis & compoftti diftinSlio eft Thfma 

 clauii dilfertationis. fimpiex 



SI cnim hic impingatur , nihil folidi potcft in medium adfcr^ ^" '"""' 

 li.Ea veto doCtrina brcuitct ita habet. Thtma fimflcx cii, 



quod 



