4o8 Encyclop^di^ Lib. VII I. 



I 



quod ad declarindum proponitut ; vnde dicitu: thema dccla- 

 iatioms,narratiouis, & expiicarioais : cftquc vel terminus (im- 

 plex,vt iultitia : vel qusftio fimplcx, ad quam non potcft reC- 

 ponderiita vel non, vt, Qjjid eft luftitia ? Huc pertincutqua:- 

 (liones ifto vertu comprehenfrE : 



§l»u, quiii, ■vii, quiiits auxiliii, cur , qudmodo , quande. 



Themn compofitum cft , quod ad dcmonftrandum proponi- 

 tur : & indc vocatur thema probationis.demonftrationis, con- 

 firmationis , & qui(lioconipo(ita& comunfta , quam vulgo 

 finiunt,qu6d adeam tcfpondcri poffltitavel non : vt,An iufti- 

 tiaeft virtus?Thcmaticorapo(ito fapius accidit,quam (implici, 

 quod (it puium.vcl mixtuui. Purum cft.quod conftat ex icrmi- 

 nis vnius difciplinx : vt, An metalla poflunc tranfmutati ? Mtx- 

 tum eft,quod conftat ex tetminis diuerfarura difciphnarum : vt, 

 An peccatura eft ens pofitiuura ? Hic notentur duo canoncs. 

 i Thema fimplex ejl menfura thematu compofiti. Hinc tede 

 dicitui traiSatio compofitorum pcndet a tradlatione (impli- 

 cium. Sic,(i velis tradarc hoc thema, An viitus hcroica differat 

 fpccic avirtu(ccommuni,ncce(Teeft vt extreraahuius quzftio- 

 nis con(ideres tanquam themata (ifflpiicia. i.Thema furum ex 

 •vna difciplind , mixtum ex diutrfis ejl adiudicandum. Hoc 

 diiigcnter obfcruanduni eft,ne ^\ite.im fii-m.?*i!i; t^t ii>\o >« »(^, 

 quando in quxftionibus mixiis adhibetut cxphcatio & proba- 

 Ito ex diucrfis difciplinis. 



V. Fox cenjltieratuy a Logico duobiti mod.U. 



Vox qiio. 

 Iiiodo (.5- 



fideretiir *-jRiiTi6 vt eft thema verbale : deinde vt explicatur per nota- 



* ''°8"0' J. tioncra&definitionemnominalem.Piiorillacon(ideratioeft 



huius loci. Vox itaque hoc modo fpciflata con(idetatur vel fola, 



vel curaaliis vocibus collata. r«A:/«/(tdiuiditur ecaulis &efFe- 



ftis, fubie(3is& adiuniftis fuis. i.x caufis vox diuiditur quadri- 



fauiiD.i.Exfine vox eft cxtrema.velmcdia.llla efl.quaeiempei- 



accipitur vel in bonani.vel in malam partem.vt pietas,auaritia: 



ifta,quiE & in bonara & in raalam partem accipitui.vtfacinus; 



& dicicur indiffcrens. !.£;(; eficientevoxed vcldiuina,vt Ieho- 



Va : vcl humana.vt fatum. ^.Ex materia vox eft abftradla vel 



concreta, incoinplexa vel complexa,(ignificationis fciundla vel 



CoWcHx. AbJlraUa eft,qua; folam formam (ignificat:vt iuftitia, 



albcdo. Huc pcrtincnt verbaliain m, ia, io,do,or. Concreta eft, 



qux norat formatum : vc iuftus, albus. Huc pertinent omnia 



adiediua, &: fubftantiua quae notant fubftantiam.vc homo,ar- 



bor. Incomplexa eft , quK feparacim fumpta rem (ignificat, vt 



ccelum. Complexa eft, quae difponitur cuni alia vocc,vc ferrum 



ignit m. VoxligmficationufetHnSia, (Sk , afix.xtm^zt^i sn-^m 



figpificat.vt humo:coUecli fignificationii, quaj rem colledliuam 



fignidcac, vc (yluj ,grex. 4.£/i)'(W« vox eft vel vnius tancuiii 



fignificatioais.vtiulius.vel pluriumfignificationum, vt ius. llla 



dicitur |^j»»i)i|K^ & dillindta b.rc otAdot)»®- & ambigua j (eu 



honfonyma, item xquiuoca. Etharc eftambigua vel cafu y irel 



certo cCjn(ilio. Ibi non poteft reddi racio ambiguitatis , vc ius 



fii;nific.:! ofF.im & redicudinerri moralemacciuilem : hic poteft 



a^fcuiratio ambig'iitjtis,vt facramentum.vulpes. Suntautem 



voces ambigua',qu3r fumuniur proprie & tropice.qusque figni- 



ficanr resplurium praEdicamentorum, vel pluies res vniuspra- 



dicamenti Ex ejfeSa vox cft categoremacica,veI fyncatcgore- 



niatica lll.) fignificat rem aliquam integre per (c,vt funt noraina 



&verba : hac ahis vocibus iungicur ad (ignificandum , vcfunt 



voces jniiari.ibiles in Giamniaticis.Ey»^;ei!?M vox eft cardinalis, 



Vtoinniumfuffragio luntvoces Hebraicx Grxc.T,& Latinx:vel 



pendens a cardinaTi,vc func voces Gallicae. £ic adiunHii vox eft 



finica.vel infinica. Illa ccrti aliquid fignificat.vt homo:hxc nihil 



certi fignificacvr non homo.Voxcum aUk coUata eft i.JEqui- 



foUens iiel difcrcpans. Illa eft ciufdem (ignificacionis, & dicicur 



iynonyma vt gladius & enfis : ha;c diuerfx eft fignificatioiiis,vt 



gladius & icndX\i.:..Coniugata ijere.velapparenter. Illa fetuac 



legem deriuationis , quxelt in fimilitudine fignificatiouis , vt 



Deus , deitas : hjec non fcruac.vc informare,informis. 



Thema 

 (eale. 



VI. Jn themate reali oportet e.xpendere pectiliares 

 t^uafdam ajfeEliones. 



AFfedionesfunC,qu6dthemafit i.I'o/;/;«««;,X'«/«eg«//««»j. 

 Illud aliquidaffirmat,vt lapls : hoc negat,idquc vel fiinpli- 

 citer,vt non-Iapis,vel fecundiim quid,vt cxcitas. i../4^/i/«/«»», 

 vel refpeBitmm- Illud citia rclationem confideratur , vt lapis: 

 hoc feciis,vt limes 5 Vniuerfale , vel fingulari Illud dicitur 

 thefis, vtvirtus , Anfcholiluntfouendae ? hoc hypothcfis , vt 

 fchola Attica , An Pap.i Italiam dono habet a Conftantino 

 Magno? ^.Theoreticum Wpc/iS/Va^j.llIudcognitionis giatii 

 piopoiiitur,vt,An terta mouctur ? hoc aiSionis gratia proponi- 

 tur, vt, AnbonaoperafuntnecefTariaadralutem ? Dehisaflfe- 

 (Sionibus fiint iftx regul e. 1 .Themapofitiuum negato,abfoltt- 

 tum rejpecliuo , vniuerfale fingulari , theoreticum praHicoejl 



pritu. J_uod itaque piius eft , ftatuatur mcnfura pofterioris. 

 i.Themapraliicurnejl fnquentiui in oraioriafacultate i.Hy- 



pothefis reuoca da ejl ai fuam theftn ; ^ viciffim thefii trtiits- 



ferenda «d hypothefin. 



V 1 1. Curn themaftt cen')wn,JiuefcopHi,differtationis,\ 

 a/ite omriia laborandum ejl de ipfitts 'f 



inuentione. 



INuenirurautcm Jnohus modis. i.Extra difpofnionem^titulii 

 libioium,capi:Luii,l.clioniiin,monumentorum;itcmqiielem-. 

 mata inarei.ialia,iiidicant, thcma. i.ln difpofitioiie,vbi occur-; 

 runt quxdiones An,num,^uid,^c. ibi eft thema. In axiomate : 

 fedcm habct thciiiaiii parte aiiteccdciuci in fyllogifmo.iiiparte 

 confcquentc hoc c(t,iii condufione. Itaquc coniunaionescon- 

 clufiuj;, krgo.iicirco, quare, ^■e. indicant thcnia. 



VIII. Ffiu thematis refpicit eitu confittutionem& ■ 

 diiHdicatiOiiem. 



COnJlitutia^n, qua in^nefivel analyficoriftituitur certum 

 thema,tanquam ccntium & bafis totius tiaflationis.D»»- 

 dicatio eft, qua thema conftitucum exjmmatuv fccundiim afFe- 

 diones & (pecies modo tradicas. 



I X. Fallacia & abitftu thcmatis fpcElatur in affe. 

 Hwnibtu & fpectebm. 



Ctrra affeHicnes thematis efi morologia.vel confufio. Mori- 

 logiaci\,c\im thcniaincptum pioponitur: quodnempeim- 

 pium cft.vcl inutilc. Atque hicvtimuriftis formulis ac caftiga- 

 tionibus:E/? blaiphemum^quodproponitur^Thema eftcontra bi- 

 nosmoresiDifceptaiur defumo : EJl axia^;^.^ : Difceptatur dt 

 lanacaprina- ioluitiirautem hxc fallacia increpationcfeu ob. 

 iurgarione, apodioii feu rcicaione , & \i,t^,„:,f.ii fcu cxtenua- 

 tione.Co«/«y;(jeft,qua confunduntur afFcctionesthcmatis.puci 

 notiones primsc & fecunds. Hic oftcndenda eft «to/o^^oi» 

 diircrentis. Circajpecies thematu eft fallacia didlionis , velrei. 

 Fallacia didionis eft obfcuritatis^vel ambiguitatis. Fallaeia «*• 

 fcurttatts orituraut ex vetuftate , vel nouicace vocis & phrafis. 

 autcx infolentia ^^o^i.Fallacia ambiguitatis ctihomonymix, 

 vel ..mphibolis. FaUacia hotnonymiA , cum non accendicur ad 

 ambiguitatem vocis. Oritur autem ambiguitas. i.Ex malti- 

 tudine fignificationis. i.Ex orthographix negkau : vt cum 

 veritas & feritas confunduntur. j.^x negleau diuerfx etymo- 

 logix : vt hic populus pro multitudine hominum, ha:c populus 

 ptoaiboieponicur. ^.Ex ncgleau profodia:: vc,fiquisconfun- 

 dac leporem & Iep6rem:& hxcdicitur fallaciaaccentus. FaR». 

 eia amphibolii. cii , ciim non accendicur ambiguitasphrafeos. 

 Onrurautem amphibolia. i.Exobfcuritatephrafis : vt, Bona 

 ccclefiafticauulliusfunt. i.Ex vitiosacompofitione &diui(io- 

 nc : & dicicur fallacia coinpoficionis & diuifionis,vc,Qui habet 

 triaoua,habec vnum, duo, &ciia. E. habec fex. j.Ex viciowdi- 

 ftinaione : vt , Ibisredibis nunquam petibis. Fallacia rti efi 

 triplex.i.Falfitatisicum falfum thema cradacur^vc fi aliquisin- 

 (^kuac probare hoc chema,! uigatorium non ed.i.^liendqu*. > 

 ftionis,T»i f7»j^^ur«'i7fii.f;cum thema alienum adfcrtur:vtfi quij 

 piobacurus ecdefiam efie fupra Scriptuiam facram,probetecck. 

 fiam magnx efTe authoritacis. Diciiur clenchusalieni. j.p/x- 

 rium interrogationum . tJj 7ni>.v{^T^(nu( ; cum plura theraau 



contunduntur.Diciturfallaciafecundumpluresinterrogationcs; 

 vc , An Dauid, Cyi us, Nero , & Conftantinus M. fuerunt boni 

 piincipcs ? Defiiilinefurari ? Huc etiam pertinet confufioilla, 

 quae dicitur finaQcca-n e,'? «»o j-i»®-, i. c tranfitusc eenerein 

 genus , quo metx difciplinarum confunduntur : vt fi quxfti» 

 pure thcolo^ica piobetur rationibus phyficis. Denique huius 

 loci eft quxlTio ralv ^f i.»,fiue\|/d(//i'^(^ ><,'jjf,ciim vtrumvis 

 refpondeas, hoceft,fiueaflSrnies, fiueneges.idftatim falfumte- 

 peritur.Vuig6dicitur PfeudcmenomAeaao multaapud vetctes, 

 norainatim apud Ciccioncm. SicexPfeudomcnisquxftioeft: 

 Anmentitur.quinicntiri fedicit?Cuifi refpondcas mentiri.col- 

 ligam ftacim non menciti,qu6d vercdixerit fe mcnciri. Rurfus 

 fi lefpondeas non menciii, colligam ftacim menciri, qu6d falso 

 dixericfe mentiri. Ita fi quxratur , an parendum fitrefcripto 

 princrpis fine fubfcriptione , quo vetat nos pareie refciiptollBe ' 

 iubfcriptionc,quidquid rcfpondeas, falfum reperietur. 



C A P V T V. 



Tie communibns argumenti affe^lionihui , eiiif' 

 que inuentio»e. 



V ^ M CEPTA. 



©p Antum de thcmatc : nunc dc argumcnto , quod 

 ^*-^ arguit fuum thema:vnde »7/«^ argucns,/)ocarga- 

 tum dicitur. 



Argumcntum 



