Logicx Sed.I. Cap. V. 



Argumcncum con/ideratur in genere , quancum 



afFcdionem, Cx: iiiuentioncm : vel in fpecic, quan- 



n ad diuiHoncm. 



AfFedio eft relatio,nexus, «Sc prcTdicatio. 



Relatio crt , per quam omma argumenta funt re- 



i.ica nempe vt bina 5c bina opponantur. 



Nexuseft neccllatius.vel concin"ens:immediatuSj 



mediacus:communis,vel proprius. 



Prxdicatio eft vcra vel falfa,rcalis vel notionalis, 



cla vel iiidirefla, primaria vel /ccunffatia. 



nuencio gubernacur rcgulis gcneralibus , & fpc- 



ibus. 



409 



R E G 



V L >€. 



I. Ar^nere efl dcclarare , demofiftrare , veL 

 amplificare, 



/Isaroucnili clT; foimn jigumciiti Foima irtarefpicitTcl 

 thcmafiuiplcx, quotleit tleclaiandum fcucxpiicauduin: 



hcina compo(itum,c]uoH cll dcmonihaudum feu pioban- 



:»cl vrrumqucquatcnus cfl: ampliScandum feu dilatnntiri. 

 >rtet itac]ucin quolibct aij;umcnto,fculocoinuentionis((ic 

 n vocant .iri;umcutum)oportct, inquam, tliligcntilTlmc at- 

 lcccad tnplicem itlam vim:quia bona p.nseruditionisLo- 



liac io te confiftit. Porrodcdaiatio ceiaitHr inaxiomate, 

 ,on!lratioinfyllogifmo,amplificatioin mctliodo.Itaqucar- 



entum cfl, quoJ faci: .id cxplicandum tliema fuiiple.\ iii 

 imatcad pcobandum tlicmacoirpolituin in fylloglfmo , & 

 mplificanduinvtrumqucin mcthodo. quibus paucis verbis 



pragmatica Logica conciuditur. 



1 1. 0m»i4 arfrHtnoita fn>n rclata. 



'jOccft.argumcntum 5c thcma funt iclat.i. v. p. cau(a & 

 rjLcfFcclmn,lubiedum&:adiunifl(im,di(iiaratum l^: difpara- 

 1 , dchnitio &dcfinituin Dicinuisa.argunicntacllerclata; 

 i thcina potclk inducrc afFcdioncm aigunicnti c.!'.ciiin cau- 

 rguit ctfcChiin,caufa dicitur cdc argunicntum , tk cflrccTiura 

 na.E contratio (i cfFcc^um aiguat caufani, cjfedum dicctur 



nicncum,i!< caufa thcma.Atquc liiiic cft, quod va»eitdem- 

 res fro diucrsii confiiierationt ., ffureliilioiie , aliud atque 



dargumenti uometi fotejl adfctfcere : vt lioino relpedlu fui 

 riscltcaufa , tcfpeclu Dei eft etFcflum, rcfpedhi loticftad- 

 ^uni,i;c. Vcrum vtclaiioia hsc cuadant, cxcmplo vtamui- 

 !;iliano.Dido vbi ^nc.v amoic cxar(erat,in varia.', parces an- 

 Sc dubia diduccbatui. 



//<t,eiiim,vt inquit pocta, viri virtus animo mHliufqne re- 

 itrjat. 

 ttS hOHOS- 



cquc&qu.amdmct(i(Iimcdccocogitanti nunc huiufmodi, 

 c aliufmodi iEncas Didoni antc oculos obu.i fabatur,vtin- 

 tionis & ciufdera rci diuerdliimc con(idcratx,& cum vaiiis 

 jsdiucisc collats.cuidcntifiiiiuim hic habcanius cxciiiphim. 

 do eniin /tncam.vt cfrciflum confiderat.cum fcil.illuni con- 



cum Anchifc&Vcncrc: ' 



Hic «f.inquit ille Mneas.quem Dardnnio ^nchi/L) 

 Ahna Venits Phrygij genuit Umoeiitn ad vndamit.1: 



redo equidem.nec vanafides.gentu ejje deorum. 

 as vt caufam , vbi fcil.cum fai5tis ab ipfo cditis confcit : vt, 

 d1«« nsUM hic noftrisjhuejjiijediiiii hojpcs? 

 \^em Jcfe ore ferens > Etpaulopolh 



junbella exhaujia canebat? 

 inc vt fubic<flum,cuinimirumadiundaadiacciit: 

 )s humcrfque Vco;:milts;namqtie etfa decoram 

 ^dfariem u.tlo gcniinxdumcnijue iuuenti, 



urpureHmti^pUtos ocults /ijflarat honores: 

 do vt adiiiiKTuni.vbi fcil.dc loco natiuitatis mcditatur: 



Vetius 1'hrygij genuitSimoenttc ad vndam' 



dp vt argiimcntiiui par,cum (iril.cum Apolline confcrtur: 

 pfe,'m<:\»ii,iugis Cynihi gradicur,moUiqiteJl.'ientem 

 rnnde ftemit ,crmem jinge»s,atq!ie implic.tt itiiro, 

 ' hlafonntit hitttierii.haiidtllo fc^niot iltai 

 •V.tteiis,lantum egregio decm eiiitet ore. 

 isvtlimili-: 



—claraque iti luee rcfulfit 



)s humerofque Ocofimilt-.——— 

 nii'inquam vt dilliniilc: 

 "frgeneres animos timor arguit:heu quilitn illc 

 aftalm fatis!qu£ bella exhaujla canelim! 

 do vt coiiiui;atuni; 



I.neadafqHc tuco nomen de nommeftigo. 

 s vt rcs tcllata,vDi (cil.iii £j.inplo Caitha 'iucnfi Ilion'jus ota- 

 -iicit: 



Kcxerat JEneas nobts, quo iiijlior alier 

 "iecfietate fuit,iiec UUomaior (^armis 

 lom. ;. 



Necefllias 

 Sc contin- 

 gentiaar. 

 gumento- 

 tum. 



Veritas & 

 falfitas 

 argomen- 

 toium. 



Pndica- 

 lio ligna- 

 ta &: exer. 

 ciia. 



Pr.tdica- 

 lio diie. 

 fta& in. 

 diieiia. 



Hoc enim iile dc duce fuo fert teftiinonmni. 



1 1 1. Nextts argtimemontm eft necejfarius , vel 

 cf>t:tiitge>is. 



'•/^Mnc aigumentumrefpicitfuum thcma vci necelTatio' 

 KJiqX contmgcnter. Necejfarii; f} fn proximum, adxqua- 

 tum & pioprium.f:()n//'»^£«/er;fi(;t ri;mo:um, inad.x-qu3tum,& 

 comnuncHicobfcruatio iUuftrattotam Logicam topicam,i.c. 

 doftrinam inucntionis.Hoccnimp.idofacileeftvidaequsar- 

 gumenta lint neccllaria.vel contingciitia, ita vt non opus fitap- 

 paratu infinitarum rcgularum. Sic v g. forraa necc(fari6 cohx- 

 ret cum formato;quia cft aigumcntum proprium & proximum: 

 ita definitio & dchmtumicaufa cfticiciis immcdiata & cffcaum: 

 jjcnus & (pecics. 



I V. reritaspertinet ad efetniam argumemorum:faU 



fitas tiou item. 

 I . p Atio huius cft.quia falfiras non eft in rcbus.fed a noftro 

 XVuitcIlcdu exotbitante.Accidit autem,vt intclleausnon 

 tantum exorbitct, fed etiam coloicm & palJi.im qu.ciac liio er- 

 roii.Atquchincfallacia niatcrix,vt vocant, datur pcr omiiia ar- 

 guincntorum gcncia. lilt enim fallacia caufc , cffcai.fubiedVi, 

 &c.fcu tallacia non-caufs vt cauft, iioa cfl-cai vr cffedi , &c. 

 (cu clenchuscaufc falfa;,cfFccli falfi.&c. 



V. Pricdicatio rcalis dicitur exircita 5 mtionalis, 

 ftgnata. 



t-^^KidicatiorcaVisiift , in qua ponniitur tcrmini fcu voccs 

 1 notionis prinii.-vt, Dcusnon cll: vt honio.Pr^A<r.i//o no- 

 //oH<i//f elt,inqu.i poiumtur tcimini fcu voccs notionis li-cund.-c 

 Logiciivt Dcus&homo fiuitdifp.uaia.lrior illa dicitm cxcici- 

 ta ; quia notionuin lecundarum vis ibi fc cxferit. Pofhnor ilCa 

 dicitur (ignataiquia (igna Logica ibi retiiicntur.Vtraquee(t /!»•»- 

 mari.t, vc Dcuscftcaufa, Dcuseft fapicns ; ydfecundaria, vc 

 Adam cl^ caula,Adani eft iapicns. 



V I. Pradicatio direiia eft primaria ; indireEla, 

 fecundaria. 



1 . ■ryB.Adicatio direcia eft , qua argumcntum de fuo thcmate 

 1 prxdicatuipiincipali&excellcntimodo. Huc pertinenC- 

 fex illadccantata pi.rdicabilia,gcnus,fpecies,indiuiduum,dilFe- 

 ie.iiia,propriuin,& accidcnsicquibus tria priora pridicancuK ia 

 qiiid,ieliqua iii qualc /'r^^/(-«/'/(Si/«i//>f^<icft,cuiTiargumentij 

 pr.cdicaturdcfuothemate mini\sprincipalitcr:vt cuinctFcdun> 

 pr.tdicaturdecausa.adiuniihiin dc lubicLl:o,& fic deinceps.Hic 

 nicniinerisrcgul.c:^<i//ii'er res pro diuersaaffecJionereferriiio- 

 tesladvaria <irj«wen/«.e.g.homo;confiderari potcft tanquam 

 caula hominis.tanquam eScLtuinDeitanquam fi;bic<fi:iim fciS- 

 ti*, adiuniftum loci, difparatum rcfpcL>u arboris, comparatum 

 refpcLlii bull;E,&c.Nulla igitur v.g.cft con(equcntia:Matcria & 

 forma (untcaufx rei.E.non fu;it partes c!](;ntiales.Scd piuribus 

 pcifcquainur pr.Tdicabiliuindoihiiiani & vluin. Oinniaarou- 

 mciua lunrprxdicabilia.i.e.pofruntficri pr.xdicata in axiomatc 

 &ed quinquccx illisinfigniafunt,putagcnus,fptcics,difFercntia, 

 propnum , & accidens. Et hxc quidcm pr;edicantur tanquam 

 vuiucifalia.lisautein additur indiuiduunuquiailhid nonfolum 

 coiu'ii:uitpra;dicationcm identicani ; fcd ctiam in loco de Deo 

 & Chiilh) magnumhabet vfum. Ibi t-nim peculiaiitcr indiui- ^ 

 duum dc indiunluo , feu fingulaicdL- liugulari , pr.^iritarur : vc 

 quando dico.^piiitus fanc^us eft Dciis.eft pr.idiLatio inJiuidui 

 dcindiuiduo.Similiter,qiiando dicodc Chrifto.Dcuscfthomo, 

 Homo e(t Dcus, Filius Dci cft filnis Maii.r. Ciiiiifinodi/)/-,e</;- 

 cationes vulgodicunrur inufitat/i , qiuid non fint vfitatx cxtra 

 Ecdcfiam. Atqiic hinc patct vnus vfis pridicabilium , qutxl 

 ncmpegubernant uifpofitionem (libicc;i & pra;dic.iti. Altcrvfus 

 cft,qu6d triapiii)rj in pr.xdicainciuisoftendunt gradus reriim, 

 videl.fummuni,r.udiiim,& infiinuni ; tria pofteriora , attribuia 

 graduum collatcralitcr exhibcnt. 



VII. Expedita argumentoriminHentio aliaeft in ge- inuemio 

 nefi,alia i>: ai!alyfi.Ibi'exci)zita>ida fiint arqu- »igu >i=u- 



J . ^J i> •' «^ toiiim. 



meuta:bic critouia cx cotnextn. 



I. ■fj EguUgcncrales Ac vttaquc ifta iniicntKuic li.rfiint.i. 

 i\,Confenlanea funt,qux pollunt dc (c inuicLin jtfiiiiiui: 

 dijjentanea,<.]u.y: ncgaiitur dc fc in'iiccm. 1. Caiija (y effeCliim 

 fuiit.vbivnuniaccipicelfcntiain abaltcro.cx altcro.ptraltcruni, 

 vcl proptcr altcrum. j.i/z^/i-f?»//) cy adiun'fiim fiiut, vbi altciu 

 cft inaltcro.vcl ad alteium,vcl ciica altciiiin.^. .cfntecedens ci), 

 quod cft antc altcium.f.Cowwt.v/i nnit.quoium vnuin cft cuiii 

 :i\kio.(,. Confeque/is cd.quodcft pofl .iltcriini.7. Diucrfa finic ' 

 quc poiTunt cllc iii vno lubicclo, licet iion (cnipcr & iiccc(rario 

 infint. S. rippofiiaf[.\\\t, qux fua natuta liiiitiii diucifis fuliic- 

 i^is. .;. Diftarata fuiit , qiiando \ num multis potcft xqualitcr 

 oppo;ii.io.fie'//i//»funt,qux oppoiiuiitur quidcin, fctl ainici/Ii- 



M m r./}. 



