4\o Encyclop^dicE Lib. VIII. 



pAi- i 1. Atiaeyfii funt.qui inimicifTicnc opponuntur, tanquain 

 duoeMtiapoliii.a. i L.Contmiiientia. lunt, qu.incio finiplici af- 

 firinationi •.•egacio limplfx opponitui-. i } l rtttantia runt.quac 

 ininiicifliiTieo|>ponuntui vtics & carcntia rei. . + ^'«m/i lunt.in 

 quiSoi vnu.nconfiiieiaturtantuin,qiiantunialtcrum:fcu.qu3e 

 iu vuo graau lunt pofita- . r Impana (unt.quorum vnum nou 

 ell tantuin.quautum cll alterum ; fed viium cli: mauis.aiterum 

 ftjinus. 6. Simtlta funt, ciuorum vnum cfl tak.qualc cft alte- 

 lum.estras^iauum. 17 Dijpmilia funt, quoium vnum non eft 

 tale.qualc d\ altcrum.exti.i ^railuin. 1 t.Coningata funt.in qui- 

 bus adiccliuum licriual a fuLidantiuo. • y.N /«r/ffcft.cum dcri- 

 u.itiunis latio adfcrtut cx aiiquo loco inueutionis. 10. Tottim 

 cft,quo(l habet partcs, vcl q. partes 1 1 Pars clf, qu.t liabct to 

 fuiti vel q.totum. iL.Genw cftnomcn appcllatiuum commuue 

 multis aliis appcllatiuis. 15. peitei c(t nomcn apfcllatiuum 

 commuue niultis nomnnbus piopui.s. 14. Indtuiduum eft no- 

 mer, pioprium. i^.Defiritttn cft , qu.v ofteudit quid res fit. x6. 

 Difirtiutio ed , qua:ollcudit quotuplex res fit. 17. Tejlimc- 

 ntum clf quando teftis producitur. 1 1 bx quidcm rcgula funt 

 dchnitionespopulares.vcl potiiis pueriles , argumcutorum Lo- 

 S^icorum ; quas qui tcuct nicmona,facile poicft inucuiieargu- 

 nicutum,fiueillud (itcxcogitandumproprio Marte,fiuee.xcou- 

 tcxtu eruendnm.His rcguhs addatur ilJa. i8. Notiones Uxtcs, 

 grammntii&xT '■heto-ini.Cnnt vclut liermac , qua indicant no- 

 tioncs lot.;icasargumcntorum,iui6 & reliquorum iiiftiumento- 

 torum Logicorum.c.t^.coniuiidioncs caulalcs quia , entm, ii^c. 

 indicautargumeutum dcinonftrans : particula/« eft nota (ub- 

 }e&iicir,-a,obic£i'i :vcrbuni adiuuni notat dilpofitioncm caufi; 

 & cffcCli : fubftautiuum & adiediuum notant fubicftum & sd- 

 iundum. mctaphora indicat compar,ita fimilia, &:c.quadere 

 vidcpaffim vfum declarationis ad lingulos locos iiiucntionis , & 

 infra /«1. j.Nunc vidcamus rcgulas fpcciales de argumento ex- 

 cogitando , & erueudo. ExiOgiiAl/is autem argumentum hoc 

 Diodo. i.Poltquam pcrcurtifti rcgulas modo traditas , percurre 

 'praedicameuta,& dilpice.quid ex illis poifit dcpromi,quodfaciat 

 zd iuftitutum cuuin. i. A prxdicamciiiis rcfla te confetaddi- 

 fciplinam, in qua el^ thema propoficum. 5. Bonum auihorein 

 lege, qui fciiplit de tuo themate. 4- Mcditationcs tuas configna 

 tumultuarie in charta.f.l<.cdige iftas mtditationes in ordinem. 

 £r«fi polhcmo argunicntum iuxtahas Maximas. i. Contcx- 

 tuni refblue in nicra axiomata,&: fyllogilmos : idque ope con- 

 iunftionum, vtinfra difccs. 1. in axiomate argumencum de- 

 clarans qu.cratur in parte conrequente : exceptis plcms compa- 

 rationibus. lu iiscnim fedes arguinentideclarantis cft in parte 

 confequente. ^. In fyllogifmo argumeuium demonftransqua:- 

 ratiir in propofitionc & anunitioue,hoc eft.vbi occurtunt con- 

 Sundiones caulalcs, autquaiilcunque itiologia. Hsc itaque 

 funt aigumcntaLogica , numeioXXXL quac vulgo dicun- 

 tur locainuentionu , itcmquc toftca ; quia vrlocus rem corpo- 

 ralemcontincc: ita hac notiones complcdfuntur eaomnia, qni- 

 bus ihciiia explicari,probari,iic anipliticari potcft. 



R E 



G V L ^. 



C A P V T VI. 



Be causA in genere. 

 Pr^c epta. 



f^^ luifio aigumcnti efl^,qu6d fit artificiale , vel in- 

 S^ attificialc Illud ettam ifjipuTiv, infitiimihoc s-roi'- 

 tnn'01, allumtum, dicitnr. 



Afgumcntum artificiale eft , quod infitum eft the- 

 mati. 



Eftque pnnium,vcl ortum. 



Argiimentum prinuim cft fuce originis. 



Eftque (impiex, vcl compatatum. 



Simplex cft , quod aiguit fuum themacitra colla- 

 lionein m .ilqao leitio. 



Eltquc conientancum,vel difientancum. 



Confentaneum eft , quod arguit fuum thema affir- 

 fnatc. 



Eftque primarium, vel fecundarium. 



Ccnrentaneum primariumeft,quod confentit cum 

 fuo thematc abloliite. 



Eftque caufa, vel caufatum. 



Caufa eft, quac elVcntiam dat caufato. 



Ea conlideratut in geiicre, & in fpecie. 



In gcneie funt canones & diuifiones generales.' 



I. In ge)!ere de diMJione arft^ame/iti hdimten- 



tur A-faxn/>£. \ 



' • "P T^iomnil/iit argtimentls accidit.quod funtprima vel ort 



i~>Crconientanea vel dijfentanea : tamen a pottori reHej. 



denominatio. Nam quia inquibuldani argumentis cft primail 



quidam confeu(io,iefte illadicuntur conil-ntanea Deiis, qu; 



dille.itaneadicuntur, idcmelt iudicium.Sicquxdam argun.ei. 



tadicuntur prima,quia licct in iis vnum ab altero oriatur, v. 



eftcctum a causa: tamenfpecialisquidam primacus iNiatteii, 



tur,quo fit,vt viin argucndi non fumaiit aliunde , qucmadrm' 



dum otta faciunt. Et hoc diligenrer eft ublcruandum : ne qu 



putecargumentainter fccoufundi NamDtvs ipfe vulc,vtalu: 



(it con(eiitaneum, aliud dillcncancum , aliud caufa. aliud eff 



<;lum,&c.Itaqucres vua&eadem lefpcdlu vnius& eiufdenim 



poceft elle confeiitanci & dillcnranca , caufa & efFedum , & 



ccfi diueifo rcfpeclu podii c(l'c tnlis, & non talis. 1. Stimma a 



gument rumdiiiifio e;i qtiad funtartificialta vel inartificinl: 



iuuiuntur enim alia a ujtura thcniatis , alla percgrc qualiai 



ccrfuncur.Ibirnaiorarsrcquiritur,quam hic Atquc hinceftm 



menclatura ifta.qucd argumcntum dicitur arcificiale , vcl im 



tificiale. 5 Conlcnfio ^dijfenjio eft arctior,xel minitsarlla ■ , 



vtraque eft artificialu,vUtiiarlifiiialts:prtma,velor afimple 



vel cpmparata Nimirumqu:dc cft argiimentum.calis cciaiUf 



coufenfio &di(lenfio.eg confen(io& dillcnfio arcificialis tt 



nicur in ;iiguinencis ariiticialibus , qua ia funt oinnia , cvccp 



vnico tertimonio. Ita couicnfio & diilenfio prima cft in ai"i 



mcntis primis,quaHa (untonniia cxccptisconiutTatis.notatioi 



toto,parte,geuere,fpccic, indiiiiduo definitione,& diftributior 



icemquc teftimonio.Rurfiis coufenfio clf ma^is vcl minusa 



d.i.Ec confenfio ma;;is arcfla eft e(lencialialis,vel non. Ibi vnu 



accipic eftentiain ab""aitcro : vt incaulis & cfFcdis , coniunat 



dcfiiiitionc&diftiibiitione pcrfcda : hicfecus, vt in paribi, 



Conienfio miiuis arda (imilicer eftcirencialis.vel nou.Ibi vnur 



(cquitur vel comitatur cllentiam alterius , vt in adiunflispK! 



priis,& counc.vis necellaiiis : hic fecus res habct.vt in fimilibu 



DiHendo quijque eft magis vel minus arfta.llla eft m oppoliti 



iniparibus, & partibus diftributionispeifedx : hsc in diirimili 



bus.&partibusdiftribuiionis imperfctlx.Atqueharc cft fupcllc 



argumentorum Logicorum,li.T funt ipforum clalles , fiuecate, 



gorix:videl.io.confentaneoium, 6 di(ientaneorum,f compai; 



torum,9 octoruni,& i. inartificialis:vt in vniuerfumfintXXX: 



locainuenriouis,exquibus , tanquamcellis penuariis; deproir! 



poHtint :t«»& vatim "t; e Tjt->jr«. Ha;c igitur loca ftudiofus Loglf;, 



ita mandabit memoris.vt non foluin ordinem,fed etiarn dcmiii 



tiones,diftiibutiones, & Maximas illoruin rencai ; vbi fub M!|i 



xiinisintclliguntur canoucs dcclarances, dcmonftrantes, &a«' 



plificautes. 



1 1. De cau.<a in genere notentur ifii canones. 



'• f~^Att[a prior efl caufato, natura, cognitione, ^ digni^U:.)^ 

 V-» NarwA ; quatenus caufa cft rcs abfoluia, & principiaral 

 aflionis. Cognitione, (iril.clara & diftinda, qua: dicitur a piioii' 

 D/e»;V<irfiquatenuscau(adat,& cfFcflum accipit t.iS)ualiitm, 

 fii,talts eft ejfeiitcf. Valet hic canon in caufis pet fe & in vniooi 

 cis,& rclpicitattriUutacaufar.inquanium caulaeft. Nonigitu, 

 valet : Pater eft pius E. &filius. Confundicur enim id quodcl 

 pcr accidcDS cum eo,quod eft per fe.Nec hoc valet. Deus creaui 

 hominem. E.homo eft Deus, vcl itcrnus. Hic enim eftcaiit 

 squiuoca. Deniquc nec hocvalct : Patercft ca:cus. E.&filius, 

 Nou euim ctrcitaseft: aitributum patris,quatenus eft patet.Brc- 

 uiter:(^iialiseftcaufa, tale caufaium , in latitudiuechficieiitil 

 nonvero ellcntia- : fcu.Qaalis caufi, talccaufatum, nonveio 

 Q_Lianta cau(a,tantum caulacum. ^.Caufa nihil potejl daretjje- 

 iiui qiiod ipfanon ija/ eat foimalitervel eminenier.loimihia. 

 id cft edentialitci & fubicdiuc. fmtnenter (eu virtuaiitei, ui 

 cft cmiucntioiimodo. Itaigms diciiur calidusformaliter, !oh 

 cmmsnm. /^.Nihtl ejl fui ipfitts caufa : quia fcil.nihil potcftfc-l 

 iplo eile prius &po(lciius. ^.l-ojit/i caiisa fufficiente tn A^A 

 nitureffeciiim. h Catifa caufieft ctiam caufa cdujati. Intellige 

 caulas pcr (c,(iuc eifcntialiter (ubordiiiaMs;vt Abraham cflcau. 

 (a (faaci filii,& lacobi ncyoiis.j. In nulJo caufarum generehtui 

 progrejfus in tnfiintum. 8. Caufi funt fibitnunem caufi:<\^i- 

 tciuisvna altcram muzt •j.Caufalitai efi character caufi.Q£J-\ 

 Iibct itaque caula propriam habct cauialitaicii;. 1 o. Caufarut) 

 contrariarum contrariafimiltum fimtlta funt efcBa vel etiini\ 

 eadc'm.Azc[ue ha-cex mctaphyficis fucrunt rcpcicuda;quiapau 

 ci actingunt ra ^ifo. va rSt <fi^oTr,(piix.s.Qw)d ipfumetiaiu itialii 



ciuibuidam locis oblcruandum crit. 



' I 



III. Decemfmtt dtuifiones caitfk qenerales, hoc l^ 



j I j * 



cjuidem loco tenendiz. ';;» 



I^ Rincipio caula el^ per fe,vel per accidens.IIIa producit rem in 

 terna facultai e;li;EC,eiterna Ha:c autead illam eft leduccnd;; 



Deisdi. 



