412, 



Encyclop^di^ Lib. V 1 1 1. 



Aburus 

 cauli ef- 

 ficientis. 



'bcsucininem.totumhocquintumcunqueeftfquodcert^ma- 

 ximum cft torum, inquam , eft tuura. Nihi) fibi ci ifta laude 

 ccnturio, niiiilpisfcdus, nihiicohors, nihil turma dccctpit.- 

 quin cciamilla ipfa rcrum humanarura dominafortuna, in 

 i(tius(ocietatcmgiorixnonofrcicicibicedit:cuam cHe lotam 

 ac ptopriain fatetur. 



V. Fallacia cauft. ejjicientis comminitur decem 

 rnodis : 



I. j^Vm non-ejfciens pro eUtcinnte poniittr : vt cum dcctetum 

 \_>D E I (baruuutcaulapcccati. i.Ciimpcinumur caafi in- 

 fuffic:,aits:Y:, D E V s poitit hocfaccrc.E.cettcierir.Vlitatcap- 

 pclUtnt eleuc m infuJjicier>iUA-]ui camectiam cft in impctfcda 

 paitium ciiumcrationc. j. C«,7j ejpc;e»s non ndsijuutapcnttur 

 pro a:if}u tiayttHlcaon ciixi^nxs.E.nci. czXot.^.Cume negatis 

 HiUuuiittlibuf negiiiur eti'eHum : vt, D e v s noii hibuit inltru- 

 irciita.E.Donpotuit coDdeic mnnAam.^ .Ciim a caitsA lolun- 

 iaiti atgumentamur neceJIarii:v:,D e v s ab a'tcrno fuitomni- 

 potcnb.E &munduselt .xlci aa-i.6.Ckmea,qtiAcauf&infuntex 

 acciiienti,transferuntur m ejfeilum:vr Orziijt cll: improbus. E. 

 & ocatio imptoba. 7. C«OT cau/a tquiuorn confundttur cum 

 'vniuocaivt, D H v s crcjuithominem. L.homo cft imrauti<bi- 

 lis. n.i umreiatio c.-iuf^ confunditur cuin relaiione ej[eBi:vt, 

 rhilippusclt patcr.E.i;cnuit pMvcm.y.Citm caufa pei a ciiens 

 confu/tditnr cum ausaper ,e:vt, Vinum inebnai.E.malum cft. 

 10 Ciim caHjafme q'*a non adfertur pro iiera <:««y<t:vt,Pecunia 

 elt netuus bclli E.uullum bcUum finc pccuniageti potcft. 



C A P V T VIII. 



III. Vfiis deinojjjlratioiiis : 



t. T)OfiloVelfulrlatofineneceJfeefl vt ponaniur veltnUatiu 

 X media,qMs. neceffarw requiruntur ae iftumfinem : vt Eh 

 ai videbunt D £ V M. Ergo debcnr elie co^^de mundo.i.^tf, 

 voluniario admedia arbitraria probMu eft iUatio : Vt.Cogiti 

 Romam. E.conduccc cquum. 



I V. Ffns amplificationis : 



I. A Ntithe/itD E v s non condidit nos, vt abdomencurc 

 /V.mu$,fcdvtco:Ieftiaqu3cramus:noavtdiuitiascoitj 

 damus.fcd vt ipfum coIamus.i.Sy»m7?/:Non ncgo.etiamJiol 

 polKimus fpedatc in vocationc noftra , vt pancm quotidi* 

 num nobis comparemus. Scd hoc ira facere debcmus, vt mi 

 gisfolliciti fimusde falutc animarumnoftrarum:&- omniuB 

 maxime dcgloria D e i. i.CongUbatio:Cic. pro Lig. Et ccrt 

 contra ipfum Csfarem eftcongreflus armatus. Quidcniit 

 Tubcio, tuus ille diftridtus jn acie Pharfalica gladius agebji 

 cuiuslatusillemucropctebat?quisfenfuseratarmorumtuc 

 tumSqui tua mcns ;- oculi ? manus ? ador acimi S quid cupit 

 bas ? quid optabas .' 



V. Faliaciafinis committitur tribus modis: ' 



1 



I. r-^Vmnon-finis pro finsponitur : vt, D e v s cft omnifciu ' 

 V^E.frufttainuocatur .z Citm apofitienevnius (inu argu 

 mentatiofit ad remotionem aliorum ; vt, lUe in ftudiis fuis fpc 

 ftat gloriam D e i. Non igitur vtilitatem fWix.i.Citmfin 

 volHmariMalligatur ad media arbitritria : vc , Abibit Franctj 

 furtum.E. emec ibi libros. 



Canohcs 

 de finc. 



Dc fine, 

 Pr.«cep ta. 



K|5 Inis eft caiifa,ciiiiis gratia reseft. Eiiis cauralitaj 

 SjSi eft, moiiere cfficicntem, &pcrficere finitum per- 

 fciflione vltima. 



Eftque principalis, vel minus principalis. 



Finis principalis eft , cuius gratia res eft primatio. 

 Dicitur elcganter architedl-onicus. 



Etlque b.unmus, vci lubordinatus. 



Summu.'! cft.ad quem reliqui fines ordinantur. 



Eftq e vci liiMpliciter fuminuSjW efi-folusDeus:\e\ 

 fecundum qui6,vtffintp,tes artium. 



Finis minus pnncipalis cft , qui refertur ad fum- 

 nium. 



C A P V T IX. 



R E 



G V L ^. 



Vfus cau- 

 Tk finalis. 



I. Define notemur hi canones: 



I. Tp/n« eftptimus in intentione,^ vliimat in executione.Cut 

 1 jutem non tiaaatui primo ioco ? Caufam diiimus in 

 prima philolophia i. Finu omnu bonui efl : (ciUcct vcr^ vel 

 apparenrer. ^.Finu lonciliat mediu anjahititaiem.erdinem, ^ 

 tne furam. 4. Finu interdum comcidit ctim fcrma:\'\ nempc illa 

 fpcdtcntur^quorsm eflTcntia confiftit in leuitimo vfu. Quo 

 pcrtinet illud rhelogorum : Sacramentum extra vfum mn ha~ 

 bet raiioncm farramenii 5.^/ detlinat adfinem , defliniit ad 

 media Intcllige appctitum (crium & oidinarum. 6 propter 

 quodvnnmquodque tale efl,id magis taleefl. Intclligc canonem 

 dc iis.qux poliunt admitterc magis & minus:vc, Dili"-o Pc- 

 trum proptervirtutcm f 'go vittutem'inagisdiIigo.7?F(»« 

 frincipalu no n tcUt: accefforium. 8 , fmes diftinguunt aaiones. 

 9. Finn perficil^ - ew perfeHione vttima,vttformaperfic!t remper- 

 feiitone imima ^ / rima. 



1 I Vfus declarationis: 



'' "NJ*-*''^'^^"^* finalis funt , inte.ntio, fcopus.finU, meta, ofji- 

 L\c'um,propifi um.fruBus, quo quorfitm.propier, ad,in,ob, 

 vt,ne.er£o,/joc fine.cui bono. Huc fpeiftant fupina in tiimiik ge. 

 nituiusoflicii, vt, Uagiflratus efl tueri auihoritaiem hgum. 

 z. rcrmini fimpliccs : 



F"ti^- Finitum. 



GloriaDEi. A Jiones piorum. 



Domus. Inhabiratio. 



5, Difpofitioaxiomstica: 



Pijfacfuni mniipropter gloriam Dei. 

 Domut exiruitur, vi inh^biletur. 



De materia. 



K JE. C -£ V r A. 



f^. Vit caufa externa : fequitur iiuerna, qus efleii' 



2^ tiam caufatifuiingredicur. 



Eftque materia,vel forma. \ 



Materia eft, ex qua materiatum eft. Eius caufalita;' 

 eft,pati ab cfficiente, vt forma educatur , vel introJuj, 

 catur,adeoquemateriatum conftituatur. 



Eftquc fcnfilis , rerum corporearum : vel intelhVi 

 bihs,rerum '^ncoi^oxQzinm ,vt notiormmfecundarum 

 fyllogifmi in mente, & rerurn ahftra^arum. 



Matcria fenfih's eft prima , vel fecunda : item pef- 

 manens , feu compofitionis. vtefi lapishi domo .-«l 

 tranfiensjfiue tranfmutationiSjW» eft terra,ex quaft- 

 ^lMfiii; Adam. 



R E G V L .il. 

 I. Canones de materia fufft ifti : ' 



IVltit cx fanguinc.couftat cx corporc organico. 1. Mn- 

 tetia ■uariat rei dignitatem. 5 . Cui tribuitur materia,ei (^formn. 

 Matena fiquidem & forma fempcr funr connexa. ^.Maierin. 

 diuerfi re^eSu agit ify. patitur. Agit refpcau matcriati, patitut 

 relpciflu toitax. ' 



] 



1 1. Vfus declarationis. ' 



:i 



I. "KlOtxnw^tix fantdcex.vn^e.hinc^defincntiaineialc 

 l ^inus , vt auteus, adaitiantinus. nomina metaUorum.li- 



gnoriim, lapiJum. Genus etiam eft fymbolum matcti». 

 1. Tcrmini fimplices: 



i 



Materia. 

 Duodecim gemmae 



&auruin. 



Corpus. 



Tcrra. 



. Dilpofitio axiomatica 



Himo con/lal rxcorprre, 



Homofalius cfl ex teird 



Materiaium. 

 CalcftisHietufalem 



Apoc. II, 

 Homo. 

 Homo. 



III. Vfus demonfirationis : 



I. r~^Vi " ateria tribuitur ijrl adimiiur,eide ^ Mmrialit tri- 

 ^b:tiveUdtmieft>iec,Jfe:y[,Comcta coftacexciemcntis, , 



E.eft 



