Logic^ Sedl II. Cap. I. & I L 429 



IISECTIO LOGIC^ 



Inftrumentis Difpofitionis. 



A P V T 



I. 



De fartthtti axiomntii. 



V K Jf- C S. P T A. 



^i^ Idimus inftiumenta inuentionis : nunc videbi- 

 ««mus inlltumcnta difpofitionis , qui nos diri- 

 unt in rerum inuentarum difpoiitione ad redle iu- 

 icandum. 



Suntque tria.axioma , fyllogifmus , &methodus: 

 cjmbut axioma vocatur in(\iumentum nocticum: 

 ]>llogifr»w & methodm, dianoctica. 



Axioma eft inllrumentum , quo difponitur thema 

 mplex cum argumento declarante , ad iudicandum 

 eritatcm & fallitatcm. Dicitur aliks propoiltio, 

 nuntiatum, ptirdicatio. 



In eo fpcdantur partes,fpecies, & afFediones. 



Pattes axiomatis funt matcria & forma. Dicuntur 

 Uat ptincipia propofitionis. 



Matetiaaxiomatiseft fubieclum & pridicatum. 



Subieftum eft paKantecedensaxiomatis,quxcon- 

 inct thcma fimplex. ^/)<i/<iia>;/rfuppofitum. ' 



Prardicatum eft pars confequens axiomatis , quae 

 ontinct argumcntura dedarans. Alias dicitur appo- 

 itum. 



Forma axiomaris cft diipofitio confiftens in com- 

 lofitione vcl diuifione : hoc eft , in argumenti decla- 

 antis affiimatione , vel negatione dc themate fim- 

 )lici. 



R E 



G V L ^. 



I, Tot funt in^rimenta difpojitioni^ , qmt funt 





normt. iudicij. 



ry Atio canonis cU ; cjuia difpoficio Logici pro menfuia Ii.v 

 tvbct iphim iuilicium. Suntautcm trcs norm.x fiuc inftiu- 

 mentaiuJicii : vlilcl.norma vcritatis & falfit.uis.confequcntix 

 ?c inconlcqucnii.v , orduns & confufionis. llia dicitur axiom.i, 

 (ta fyllogifmus, li.rc mcthodiis. In axiomatc iudicatur thcin.i 

 'implcx.in (ylloojfino compofitum, in mcthoilo vtiiufcjuc con- 

 lexio lcgitima cxpciulitur. 



1 1. Canones defnbieUo & prxdicato funt ifii : 



x.CVbie^um ^ ptnAicittum differunt ratione^vel re. Ratio- 

 Oncivt,Dcuscft omnipotcns. Rc;vt,Homo cll rilibiiis. Hic 

 autcm re <<(/jfmMdcmcll,qiiiHl rcucta.cicraopciationem mcn- 

 tis differrc. i.TatiaJii»! priJicala, ^ualia permiltunturejfea 

 fuis futiceHi:&: vicHrmi,7<?//i» fnnf fi:tiefia,qualia ejfe pcrmit- 

 tunturafuiiprAdicatu.^.yerbafuiitaccipiendafniundumfuh- 

 tccfam materiam. ^Jlcidenna infirumentorum Grammalico- 

 TUm principalia priniipaliter a I oguoatlenditntur. Taiia funt 

 nomcn& vccbu)ii,calus tcdusucmpus prxlcns, & niocius indi- 

 catiuus Nam fubicinum fcrc cft iiomcn ; & pridicatum, vcr- 

 bum Deindc propofuio cafus obliqui , tcmporis pra:tcriti vd 

 futnii.S: modiimpcratiui, coniuni£lmi,& infinitiui, rcflificatur 

 pet ptopolitioncm cafus icdi , tcmporis pr.xrcntis , &:. nuidi in- 

 dKMm.^Suiieffum eft lerminui minor,pr£iiifiitum ejc lermi' 

 nut maior. Cuni cnini in iiibicilo axiomaiis lii thcnia.in pr.r- 

 dicato argumcntum ,& vcio ar^umcntum tanquam caufi fic 

 dignius tliematc t.inquam cftcifto , non ab ic pliilofophi h.inc 

 nonicnclatuiain fubKdi & pixdicdci intcoduxciunt, (s.iorma 



«xiomatii efl difpofitio axiomatica : qua fcil.chcma vel coiiiun* 

 gitur cum fuo aigunicnto , vcl ab illo difiunoitur. y.Formtt 

 axiomatis notam habet ■vinculum : quod elt vcrbi, vcl coniun- 

 dionis.lftuditaqucvinculum rcuera eft pars axiomatis : fonna 

 videlicet intcrna , vcl extcrna; prout ipfum vinculum ell vel in 

 jnence , vcl in oratione. i.SubieBttm ^pn.iicatum uel nudi 

 proponiintur,vel cum ornatu Qr amplijiiaiione oratoria. Nitdii 

 vc, Devs c(l omnipocens. Citm crnatti ^ amplificaiione; 

 vc , Didiciile fideliter arces Emollic niorcs , iiec finit ellc feros. 

 sSubieciiim fua natiira antecedit /ir^i^/M/MCT.Deprehenditut 

 autcm.vcl cx conltrudiotie Grammacica , vt, Nihil fccilTe be- 

 nigne efl : vel cx ipfo fenfu ; quia iftuJ naturaliter antccedic 

 in axiomatc, quod liabct rationem thematis , fcu , cuius expli- 

 catio qua;ritur : vc lohan. \. 0eof «» i >oV®-, vbi les ipfa docet 

 voccm >(jV®' eflc fubieitum , & vocem Qibs prxdicacum. 

 Commuiiius cnim dicitur de eo , quod eft anouftius. i o./» 

 plenii comparationibus oportet redditionem priort tocoftatue- 

 re , vt pbi conflet dilppfltio axiomatica. Redditio iiquidcm 

 continet clicma. il-Viipofitio axiomatica debet rejpondere 

 affeffioni fingutorum argumentorum. Quotics itaque duo 

 tcrmini occuriunt verbi gtatia, D e v s Sc miindus : rccurre ad 

 loca inuentionis, & difpice, num afFciflio iftorura terminorum 

 fit confencanca , vel diflencanea. Confcncancam enunciabis 

 caufaliter & cfFediue: vc, D e v s creauic mundum. Dilfenca- 

 ncam enunciabis difparace: De v.s non eft mundus. Quam ad 

 rem valdc conducuiic nocae argumentorum , quas diximus ad 

 fingulos locos. 



III. Dofirina departihus axiomatis facit ad legiti- 



rnarn ipfins confiittitionem. 



NAm thema fimplex priraum locum in axioraate dcbet ob- 

 tinere , areumentumdeclarans fecundum. e. g. fi duo ifti 

 tcrniini, Homo oc animal.debcant connedi,regula: Logicx do- 

 ccbunt, terminum Homohaberc raciouem chematis , ideoque 

 piiori loco dcberc poni. 



I V. Fallacia circa partes axiornati^ fit duobm modis : 



\ . /~>Vm fiibiecltim habetttr prt pndicato , ^ contra: vc fi in 

 V.-<G;icmplo pault) ante piopodto, Deiu erat ille Sermo, vox 

 Dl-us habcitur pro fubie<flo. z-Chm pndicatum non dijferta 

 y;/i/'et7o:vt,Horruscft hortus, Gladius cft en(is:cuiufinodi prx- 

 dicationes dicuntur identid,& exquidem nugaces. Qux fic 

 vocantur di(fci"cntix caula, vtdiftuiguancur aprxdicacionibus 

 idcncicis , qiii func inccnfiua; : qualcs funt iftje , Homo hotis 

 inacuciiiis e(l homo, D e v s feaipet eft D i v s. 



Vfus pai. 



tiuasio. 



matis- 



Atiufus 

 paitiuia 

 axioma- 

 tis. 



A P V T 



ir. 



De axiomate nffirnmto ^ negato. 



Pr^cepta. 



Sg3. Peciet axiomatis fumuntur ex forma , vel ma- 

 2SSi tcriii. 



Spcciesaxiomatis ex forma funt principales , vel 

 minus principales. 



Species piincipales funt axioma affirmatum vel 

 ncgatum , vttum , vcl blfum , fimplex vel compoll- 

 tum. 



Axioma affiimatum cft , in quo prxdicatum 

 cum fubicdtoconinngitur : vt,Homo efi anirnal. 



Axioma ncgatum cft , in quo pixdicatum a fub- 

 icdo difiungiuir : vt.Homo non efitruncus. 



Regv L J« 



