451 Encyclopedia^ Lib. V 1 1 1. 



Canones 

 dc axio- 

 tttate pu- 

 to, moda. 



Vfus ha- 



rumdiui. 



fionum. 



velparonymicum.identicum vcl nou-iJenucum, na- 

 tur^ilc vcl non naturale. 



Axioma puinm eft, c|uocl rcm abftjiie modo enun- 

 tiat. Dicitnr cttar» axioma abfolutum, & pioporuio 

 de int iTe. 



Axioma modale crt , quod iwbet vnum e quatuor 

 modis folcnnibus. Diciiiir ettam axioma detcrmma- 

 tum, & modificatum. 



Axioma fynonymicum eft, in quo prxdicatnm di- 

 citur dc fubiedto vniuocc : paronymicum , iu quo 

 arquiuoc^. 



Axioma identicnm eft,in quo idcm dc fe ipfo prx- 

 dicatur:nonidenticum,in quodiutrla- resciuinticUur. 



Axiomanaturale dt, in quo pridicatum cum fiib- 

 iedo difponitur fecundum naturalem rerum ordineii>: 

 non-naturale, in qno lit Iccus. Illud diciiur propoli- 

 tfodirc(3:a& ordinata : W,indireda 6c inordmata. 



R E G V L yE. 



I. De hii diiiijtonibuf fivit ifit canoncs : 



I. ^~>LViitHor funt madi principales : puta,iiecc(Ii-',comingens, 

 V ^ poiribile.imi.H)flibile. Atqiie lii Jicuntiir iiioili fublhui- 

 tiales.l^rxtcrhos dantur ali|:vt modi nominalcs, qtii (unt ipfif- 

 iima adicitiua, v.g.liomo niger : aducibialcs.vt fortitei agir,&c. 

 i_.:txiomii modale eft compcjitum^vd diuipim. Ibi modus oc- 

 cupat locuin pr.cdicati : vt, Ncceire eft De vm odillo poccatum: 

 hic intcrponitunnteifubiefliim & pra-dlcatu.n : vt, Elcdos ad 

 vicam .rternam neccirocrt feruari. ^.Sliii prs.dican!Hr in quid, 

 aiuitat'-ft.-ii pridic.intnr : Cjiiji ia qt4iiU,7itc^.i uu.;i;. Sic pr.cdica- 

 tio fynonynia elt.Homo clt anuiial : paronyma,Hoaio elt ra- 

 tionalis. ^.Axiomn identiciirn cfi velnugax, vt Enlis eft enfis: 

 'vel intenfiua,, vt.Homo cll liomo , id tft , crrori obnoxius, Si- 

 niia eft fimia,etiamligt.ftct amea infignia. ^.Naturalu pr/tdi- 

 catio eft,quando quod alteri ineft, oLtinet locum prs.di'ati : vr, 

 Homoen: animal.Icaquchic noueft naturalis.Quoddam ani- 

 nial cft liomo. 



I I. Vftu harum dtuifionum ita habet : 



I. X rodioftenduntgradum -veritatis ^ fiilfitat!.i:vt,lm^oC- 

 IVJLfibile eft,eledtos polle {cduci. i.Pr^dicationes fynonymi- 

 cl cj> paronymics, oflenduni tiifcrimen inter ejfenfialf (^^ acci- 

 dentale : item inter effentiah ap'iori ^po.ieriori. 5 Vridicatio 

 identica nugax non eft doffrinalis ; at intenjiua eft pU-na ele- 

 gantii: Yt,Afinuseft& manct afinus, etiamli auicas geftetcli- 

 tcllas. ^.Pndkatio naturalK oflenilit fedem fith ecii :Q> prAdi- 

 cati in orattone : vt, Niliil fccilk' bcnigne ell, ita debct dilponi, 

 Benigne facere cft niliil. 



C A P V T VI. 



J)e axiomate generali,Jpccia/i, ^JinguUri. 



Pr.,ccepta. 



P<^ Equnntur fpccics axiomatisc materia , c qna 

 owli axioma eft gcnerale, fpcciale,vtl Iingulare-,item- 

 que abfolutum.vcl dercrminatum. 



Axioma gencralc cft , in quo confequers tribuitur 

 omni antecedenti : vt.Hnrno efi animal. Huc vfitate 

 dicitur vniuerfale kui' i^c^^W. 



Speciale eft , in quo confequens tribnitur cuidam 

 antccedenti : vt,Outdam pattperesfunt heati. Dicttiir 

 etiam p.itticulate. 



Axioma finguiarecft, in quoconfequens tribuitur 

 vni foliuTi antecedeiui : vt,Petrttifuit afofioliu. Dt- 

 cituretiam proprium. 



R E 



G V I, ^. 



M 



eledi:vcZr/i?x'»i /'«^.'ciS^.vt.Abraham fiiit patriarclia. i.Sig» 

 axiomatii generaliifuit , Omnis, Nullus, Niillus non,Neni( 

 Ne vniisquidem,Viiiucrfi,Cundi,Quilibct,Q_niliiuis,Ouicur 

 c]iie,\nufquifque,Quotquot i.Signa axiomatfiffecialif fun 

 Quklim , Aliquis, Multi, Plcrique, Plcrumque, Keliqui.lJauc 

 Nonomnis.Nonnullus,Pars,Maximanipartcm,Paitini.4.S/V^ 

 axiomaiiifingularu funt, nomen proprium,petiphrafis rci fii; 

 gularis , & omnino nor.v indiuidui , puta Ego , Tu , Hic IU 

 Meus , Tuus. ^.Axiomagenerale ^Jpeciale cfl definitum, x), 

 indefiniium. Definitum eji, quod habcc fignuni quaiititatis:vi 

 Oninii, elcdus laluatur Indefinit:im eft,L\aoA deftituitur fioiK; 

 vt.Aiijmal ell lubftantia : Cretenfcs luiit mcndacts. k.Axiomi 

 indejinilum in materia neceffaria iquipollet generali, vi,\rioin' 

 eft annnal:<n contingentimateriait.quifO!lelJpecitili,\it,HeiOUi 

 fili) noxx. j 



1 1. Ffui huiui doBrinttfic habet : 



I . "XJJJEc doclrina oftendit afeffionem fubiecli ^ pnditai 

 ±Lratiine quantitatu feu amplitHeiinti. 1. /jxiontata ind^ 

 fini a fotijfirt.um locum habent tn artibm: puta in dcfiuiticiii 

 bus & dilhibutionibus. Non cnim dicimus Omnis homo e:i 

 animal rationale, fed.Homoeft aniuial rationale. Vfitatchi 

 axiomata dicuntur propofitinnes clc idei. j Stgna axiomatis oe| 

 nerala fumun-ur vel collecHue , vt, Omnes apoftoli funtduo' 

 dccim:i;c/ diftributiiie:^ hoc modo iterum fun.unturvelabfi 

 /«/»•, vt.Omnes ckd\ (imt fili| Dei : X'i;//;w;//«/rvt,Omneaiii, 

 nial fuit iiiarci Noc:(^iuis lioininesfahiantur,hoc cftjOmn! 

 geneiis hominss. j 



I I l, Fallacia hic cernittir dtiobtts ynodis : 



t • jT^Vm axioma generale habetur profpeciali,vel contra : vt,i 

 Vvhoc axioina.Homocft animal.iudicetur lpeciale:& iftui 

 Deus vult omnes homines feruaii , dicatur elle tTcneralJ 

 i .(. iimfigna vntuerfalia non reflc vfurpantur:vt,Omms hom ' 

 elt onine animahOninis ^'enus fuit apollolus. Hic mcmineri' 

 noiam vniueifaliratis tum addi pr.Tdicato,quando niodum eiu 

 deteiininat , vt , Euangclium omnibus cleftis eft odor vita:ai 

 vitim : & ("ubieifto axiomacis propnj pr.i:fi^i ad exprimeiidan 

 collcclionem ind.uiduoium , vt , Oniues Herodcs fucrun:i 

 impi). j 



H 



A P V T 



VII. 



De axiomate eihfolitto (jr tieterminato. 



P R jt c E P T A. 



f 



H 



Cinones 

 dc axio. 

 mate ge- 

 nerall, 

 fppciali, 

 & fingu- 

 lait. 



I. Canones de a.viornatc fiencrali , fpeciali , & ftngu- 

 lari , funt hi : 



j. 'V\tiidicatum diciturvel de omni fubiello, vt, Ens eftbo- 

 ^ num : vel de mHltis fubieliu, vt, Quidam homiucs fiint 



5 Xioma abfolntum eft, quod determinationiscft 

 expers : vt, lufiitia efi virtus. 



Dcterminatum eft, quod admittit determinatro- 

 ncm. 



Eftque exclufiuum, exceptiuum,vel reftriifiiiuum. 



Excliifiuum eft,quod conftat figno exclufionis:w, 

 Sohis fapiens efi dtites. 



Exceptiuum eft,quod conftat figno exceptionis:w. 

 Ornne animal pnter hominem efi rationii expers. 



Re(tri(5liuum eft,qnod conftat fignolimitante:w, 

 Howo , cjuatentts eji animal , fentit. Dicitiir alih 

 limitatum. 



R E G V L ^. 



I . Canones hic funt ifli : 



I T) ^rticula exeluftua non excludit coeomitantiafed pugnm- 

 X tia. Siccumdico.Solus Pater eft Deus,non exchido Filium 

 & Spiritum fanduni, fed falfa nuniina Sic,Soliis homointclii- 

 git.fcil. inter aninialia. i.Partirula Solus accipiturvel catego- 

 rematice,id efi tanquam nomen yt,Ocu\\x% (bliis videt,i.c (epa- 

 ratus a corporc;quod rft axioma falfum:Tf/ fyncategoremattc):, 

 per forum, vt,Oculus fohis vider,ideft,foIuinl quodaxiomaeft 

 vcruin. ^.Particula Solus ftrtinet vel ad JHbiefliim, vt Solus 

 homo intelligit : vel ad pndicatum , vt Fides fola iiiftificat. 

 4./ imitatio,feu dijtinciio,eft fitnplex veicompofta.SimplexA, 

 qiia res limitacur per fciplani ; vc, Animahquatcnus animal.fen- 

 tir. Dicitur etiani liniitatio rcduplicatiua & vniformis. Cotn- 

 fofita cft,quircs limiiatur per aliquid .a fe diucrfum : &dicitur 

 alias fpecificatiua & biformls. Ea diuiditur duobus modis. 

 i.bftgeneraIis,'velJpecialii.Ce»erali.se(l,mix fit terminis com- 

 munibus, putanietaphyficis& iogicis. Quo pettincnt diftin- 



diones 



m 



31 



le 

 iic 

 n 



