Logicx Secfl. 1 1. Cap. VIII. 435 



ftionesinteraflumpfimum & fecundiim.per fe&peraccidens, 

 abfolutum &re(pe<fiiiium , piiucipale & minu5 principale,!&:c. 

 Sfe^ialhed.quxfiz terminis petitisex fpeciaii dilcipliua,vt puta 

 Ethica, Politica,&c. z.E/linUiuiiiniil»,geritr:ca, partiali^.vel 

 tcctdentalis. Indiuiduatu cftcuni rcs lunitatur rationc (ubie- 

 iSi:vt.l'ctrus,qui vixit tempote Christi, fuit apoftolus. Gene- 

 rica eft, cum tcs limitatur per fuum genus : vt, Homo.cjua cft 

 :orpus viuum, vidctur : Diabolus , c|ua fubftantia , bonuseft. 

 ?artialu cft , cum rcs limitatur pcr fuam partem : vt , Homo, 

 jU3ntumadaniroam,ertimmortalis. Accidentatis eft, ciim res 

 imitator pcr accidens aliquod,vt,Vinum (modcratefumptum) 

 onducit ad valetudinem. Poteft etiam haec dodiinaita propo- 

 u.vtcongruat cuin lcgibus oppodtionis , quxfunt idera fubic- 

 lum,eadem pars.idem refpei;tus,& iJcm rempus. Hanc limita- 

 ionis dodlrinam vctctes tradidcrunt peculiaritcr vna cuni do- 

 Iriiia ampliationis & fuppofiiionis , camque tradlationem ap- 

 eUarunt Parmi Logicali». Vide cap.feq. 



I I . Ffui huitu dofirina efi duplex : 



AXiftnal» determinata.^ nominatim limitala,f)Oc modo 

 difcernuniur ab abfolutif (y illimilatit : <\i\x res nia- 

 inira habct vfum in omni diflcrtationc. e. g. Deo funtomiua 

 allibilia: fcil. quxcongruunt ipiius natura:. \.Umitatto , fiiie 

 i/iindto, eflprenobite iudicij hogtci tnflrumentum. Nam qui 

 mcJiftinguit.bene docet Oporrct a vt diftindlio exarainetur 

 xtafpecies, quas raodo tradidimus. Nifi enim congruat ad 

 lura aliquem cx iftis modis, cenferi debet fophiftica. 



III. Fallacia hic efi duplex : 



CVm axiomalimitatum t^abeturpro i!Iimitalo:vt,Chn([uS 

 cft mortaus, Hetode%e(l\u\pt:s : vel ccntra iHimitatum 

 j /xwiMfo.-vt.Chtiftjs nos redcmit. i.Cum adhtbetur diflin- 

 ofal a, peregrinAve! ridicuta. Falfa : vt.Corpus Chrifti cft 

 iquc pet moJum maieftans , non eil: vbique per modum na- 

 rx fui. reregrina : vt Infans prxdituseft ratioiic.non per (e, 

 i petaccidens. Ridicula : vt, Infanspridituscl^ ratione.non 

 flexiue, fedarchipodialiter. Memincris itaquediftiuclioncm 

 nam elfcquae vclobfcura eft, vel conciditcum re, quam de- 

 t diftini»uete,veldcnique pugnat cuinuatura tci.cui limitan- 

 : adduciiur. 



C A P V T VIII. 



De axiomatis affeBiombns. 



Pr ^cepta. 



^ Vperfunc afFcdliones axiomatis.-qux conueniunt 



i" axiomati vel fimpliciter, vel in coUatioiie cum 



is fpedato. 



Axiomati fimpliciter fpeftato comperic expofitio 



crypfis. 



Expofitioe(l,quacieclarantur termini axiomatis. 



Crypfis eft reccllus axiomatis ab ordinaria difpo- 



lone. 



Axiomati fpeftato in collatione cum aliiscompe- 



confenfio & dilTcnfio axiomatica. 



Confcnfio cft confecutio <Si aequipolkntia axio- 



itica. 



Confccutio axiomatica ,feu emtntiatiua , eft, cum 



um axiomacx alccro fequitnr. 



Ellqueconucrfio, vcf collcdiu. 



Conucrfio eft permuratio fubiedi & pro^dicati. 



Colledlio eft dcduttio vnius axiomatis cx alio, ci- 



conuerfionem. 



/Equipollentia axiomatica cft axior.iatum vcrbis 



crepantium in fcnfu conuenientia. 



Difienfioaxiomatica eftaxiomatum inter rcfe dif- 



pantia. 



Eftquc diuccfitas,vel oppofitio. 



Diucrfitascft dilTenfio axiomatum fine pugna. 



Oppofitio cft pugna axioniatum. 



R E G V L ^. 



I. Expofitw axiomatu efi multiplex. 



Stenim tcrminoru vcl dcnominatio,veiacceptio,vcl appel- 

 Litio. Denominatto clkalia formalib& intrinfcca,vt,Homo 

 lom. l. 



eft animal : alta extrinfeca, vt, Sol eft calidus , Ifta ftrmina eft 

 VoaoniU.jicceptio terminorum,fme fuppofitio.cftdetermina- 

 tio CgnificationisambigucE.Eftqucmaierialis,vel formalis. Ac- 

 ceptio materialis.fiuc tcchnica ell.cum vox Tt^f.Ki; fumiiutivr, 

 Animalcft nomen, Dcuscieauit mundum, eftaxiomaflmplex.' 

 Acccptio fof malis, fiue fignificatiua & petfonalis.eft.cum figni- 

 ficaiio vocis aticnditur. Eftque ptopria.vt.Turiur eft auis f vel 

 tropica,vt,Herodcs eft vulpcs : vcl abufiua,vr,Speiare doloiem. 

 Rurfus propriaeft naturalis , fcu edentialis & dodrinalis , vt, 

 Homo eft animahvcl accidentalis,& hsc fingulatis fcu difcreta' 

 vi,Christvs eft faluaior mundi : velcommunis,eaque vcl de- 

 terminata,vt,Virtuiis alicuius eft fuum cuique tribuere:vel con- 

 j"a I'' "°"'°^'t animal,fcil. raiionale ; quo pertinet acceptio 

 diftnbuiiua.vt.Omnis homo eft animal.Datur ctiam fuppofitio 

 fpccie., quando fubieaum fupponit pro fpcce, i. e. fumitur dc 

 idea,vt.D,ledtiocft implciio legis. ^ppeUatiotermin.rumed. 

 qua tcimini in axioraate aliquid importaut,quod prima fronie 

 non apparet.Eftqucampliatio,vel lefttidio. ^mptiatio eft,ciim 

 dictum gcneraIe,cert.Brci accommodaium, laxaiur.vt Cot tc 

 giscftinmanuDii. Hicfubieaum,corr^^rf,appcllar. h.e.aml 

 pliatur,& ad vniucrfum genushumanum cxtcnditur." i;"f;?r/<?,» 

 eft tcrmini contradio. Eftqueprimana, vt, Omni perfe(3,oni 

 vidi hiiem.fcil perfeflioni creata::vel (icundaria,eaqueformalis 

 vt.Homo impius difplicct Dco, fcil.qua impius : vel niaterialis' 

 vt,Impius homo placet Deo, qua homo. ' 



Ciypfis 

 axioiiia> 

 tis. 



1!U 



cft 



Conoet. 

 fio axio< 



1 1. Crypfs axiomatis efi iriplex : 



■pRimo eft defe(flus,cum aliquid deeft : vt.Nota mala optima 

 1 fcil.funt. Hicdecrt vinculum. Secundo eiliedundaima cum' 

 ahquid purterpartes eireutialcs acccflit ; vt , Omnes cieaturx, 

 lla prorfus re excepta , fimt per Filium Dcicondita:. Teriii 

 iiiuerfio, cum paites tranfponuntur:vt,Tibicen forruni vit- 

 tus. Crypli hac vtuntur otatoies oruatus caufa , abutunturfo. 

 phirta: vtfallant. 



III. Cofiuerfio axiomatis eft triplex. 



pR/ws cft conuerfio fimpldxiquae conuetiit pattes axiomatis, "'"^- 

 1 eadein manente quantitate & quahtate:vt, Nulla iuftitia eft' 

 iniuria, &, Nulla iniuria ertiuftitia : Omnis homo eft animal 

 rationaIe,&,Omneanimalrationalecfthomo. r einde cft con- 

 ueifio pcr accidensiqua- conuertit partes manente qualitate, fed 

 xwut.ita qaantitate : vr, Omnis homo cft animal, &,Quoddam 

 animalert homo. Tertrotd couucrfio per contrapofiiionemj 

 qu.T conueriit partcs manenrequaniitatcfed niutata qualitate: 

 vt , Omnis fidclis placet Deo, &, Qui non placet Deo , non cft 

 fidehs Sic, Quicunque credir iii Cbriftum , habet vitam xter- 

 nam,&, Q^iicunquc nou habct vitam attctnam , non credit in 

 Chriftum. Huc pcriinet verfus : 



e)ualis quanta manet^ualis manet, vltima quanta. 

 Vetercs quoque ttes fpccics conueriionis hoc diOicho complexi 

 funt : '■ 



F E C I firoplicitcr conuertitut : E V A per acci : 



A S T O pcr contra : fic iit conuerfio plena. 

 Pro Eiia tameu alij kgunt ^lnte ; & pto Afto , Falco. Vbi A 

 iigmficat vnmerfalcm aflirmantem : E , vniuerfalcm negan- 

 lem : I.pariiculaiemaHirmantem : O particularcrn ncCTantem. 

 Vfuscouucifionismultiplcxcft in dodiina fyllogifticajvbiiu- 

 dicatur conlcqucniia. e g.Nullushomo cft lapisT.i ulluslapis 

 efthomo. Omnis homocft aiiimal rationale. E. omneanimal 

 larionale cfl lionio Oninis homo e(t (liliftantia. £. qu.Tdam 

 fubftantia cft homo.Omnis fidclis placct Dco.E.qui non placcc 

 Dco,non cft fidclis Abufus eft in eo,fi non redliconucrtaniur 

 paitcs axiomatis : vt fi hoc axionia , O.mnis fubftantia eft cut, 

 ita conuertam, Omuc ens eft fubftantia. 



I V. rirtu^ coUeUitia in axiomate , vt Mocemcw Cclif«io 

 appellat , cernitur mfeptcm regulis. 



l-T^X vniuerfali axiomaie coltigitur particutare : vt, Omnis 

 Xlhomocft animal. E. & qiiidam homo,vt Pciriis. Alij fic 

 cuuntiant : Ex axiomatc fubaltcriunte colligitur fubaltcrna- 

 tum.z.Exaxiim.ite propriocoltigilurvniuerf/ite.viriute indu- 

 cliua:\i Hic homocll ratioiialis.E.omnis homo cft raiionalis. 

 yh.x pndicaio contiinBo infruntur diuifa : vt , Homo cft 

 fubftantia corporca (cnticns. E. homoeft fubftantia , & cor- 

 pus , & fcnticns. Vulgo dicitur atgumcntum a coniundisad 

 diuiu. ^.Ex pridi:iitii difiunciis non hcmonymu' inferuniur 

 ccniuncia ; vt.Homocft aniraal & idcm cft rationalis.Ehomo 

 cft animal raiionalc. <j.A quatenuf ipfum ad de cmni vali- 

 da efl illatio; feu , Ex axiomatc x«J' i>i< coll,"itut nlj s-<mic;: 

 Yt, Honio, quatenus animal . (cntit. Ergo omneaninial fcn- 

 tir.t.fx- veritate vniics ex cppofitu axiomatis coUigitur fatfnas 

 atieriui, ^exfalfitatevnituveritasalleritis: vt, Vcrum eft 

 quoldam homincs non cllc clc(fIos ad vitam ittcrnam. E. faU 

 fum cft , oniucs honiincs cflc clciflos ad vitam xtcrnam. Fal. 

 fum cft,omncshomincs cflc clcdos adviian, «tcruam E 



Oo 



axioma. 

 tica. 



vc- 

 rum. 



