442. Encyclopedi^B Lib. VIII. 



\ 



C A P V T XIX. 



De methodo. 

 V -R. X. cErTA. 



i Eftat methodus.qux eft inftrumentum.quo pln- 



ra themata& argumenta ordniantur,ad iudican- 



dum ordincm & confufionem. 



Eltque alia inuentionis, alia dodtrim. 



Methodiis inuentionis eft, cuius Qdminiculo difci- 

 jplini funt conftitutar. 



Methodus dodnni eft, cuius adminiculo difcipli- 

 nae doccntur. 



Eius occutrunt partes , communes afFcdiones , & 



fpvcics. 



Partes funt materia & forma. 

 ' Communes affcdioncs funt cotrefponfus cum or- 

 dine rcrum,& cognatio cum hominis memori^ & in- 

 tclleau. 



Species funt, quod methodus eft perfefta, vcl im- 



perfciSta. 



Mechodus perfeaa eft , qux iuxta rerum naturam 

 inftituit tra(!l:ationem. Djcu^r methodus fapientii, 

 item acroamatica bc exquifita. 



Eius vidcbimus lcg< s,?i fpecies. 



Lcges mcthodica: funt , quae dirigunt ordinem cii- 

 iufque tradatio> is cxquifitaE. 



Suntque numcro trcs:videl.Iex homogcnix, collo- 

 cationis.&coMigationis. 



Speci.s merhodi perfeai funt , quodfit vniuctfa- 

 lis , vcl particularis : vtraquc fynthetica , vel analy- 



Methodiis fynthetica cft, quadifponuntur difcipli- 

 ni thcoreticx & partes ipfatum. D/w«K ordo compo- 



nens& conipofuiuus. 



Methodusanalyticaeft,quadifponilnturdifciplin.-E 

 pra6l:ic,T,& partes ipfatum. Dicitur ordo lefoluens & 

 refolutiuus. 



Meiliokis imperfciaa eft, quae iuxta captum audi- 

 totum inftituit tra(51:ationcm. Dicuur exoterica , po- 

 pularis,cryptica,&r methodus prudcntix. Et ha:c quo- 

 que eft vniuerfalis.vel particularis. 



R E G V L ^. 



Methddus I, Methodus imentionis reqmrit quatmr admi- 



inuentio- niada. 



Iiis. 



AR11otelisa(lminicuIaiftavocanturai'Si)inf,ine/i<<,£^x,/2/'«, 

 & cTcj*);^;,ide(t,r-n(us, obfeiuatio.cxpcricntia, & inciu- 

 ftio.Sfvf«f Hrneaffcdiis & non intcrrupcus vim habet fcien- 

 tia. Qbferuatio cfl coileaio fcnfualis cognitionis fubindc re- 

 pct ta. £:i;/ien>»»<icft plutiumobfcruatioiium collcdio./»- 

 rf»(S«'ffdcniquecit pluimm expcncntiarum collcdtio. Aique 

 proptet hunc afccnfum mcthodus uiucncionis dicitur cfTe 

 afcenfiua.ci emndmodum etiam virtus indudionis appcllatuc 

 a;'cenriuaCE:erummcthodusinucntioniseftd:fficilior,quam 

 niethodus doib nJC : quia difficilius e(t doccnda iuucnitc, 

 quim docere inucnta. 



II. De materia & formk methodi doBri-mfmt hi 

 canones. 



I, » /rAterm methoii 'unt fmnii generis themtta ^ argu- 

 yJimenta ,dummodo td eiiniem f opum lolliment. Un]uc 

 methodus difpomt varia axiomau:& (yllogifn.os , q.ia talcs, 

 nondifponit , fcd nua^enui- fyil. gifmi contincnt axiomata, 

 q'Ti diff.runt cl.ititJtiserjdibns.i.Fcr»»-» me/hodi in eo efl po- 

 fita.vt flt . onfentanea ordini rerum itemijue tnt, llecfui ^ me- 

 moriihomxnii Rjcio piious cltiquia fundanuntum imti odi 

 i , jrtibus ell ordo icrum.Ratio pofterioiis cli, quia fims vl- 

 tiraus m-thodi el> nolba facilior cbgnitio.Hnc itaque dcci- 

 di poicft qua;ltio illa in vciamque paitcm a ZabaicUa & Pic- 



Mateiia 

 & forma 

 methodi 

 doaiinx. 



lothincoagitata : vndenimirum fumenda (it ratio methoj 

 dodnna ; num ex natutali rcrum antecedcntium & confc- 

 qucntium oidine , an vero ex Dodra mcliori & faciiiotico. 

 gnitione. 



1 1 l.LegesmethodicA dirigitnt formam difciplinarum.,, 



ficut axiomaticA ipjarum materiam. 



■1 



Dliigunt.inquam.formam id c(t,difpo(itionem difciplinal 

 : uin,hoc modo Le.v homogenii lubct.vt partes tiadtatio! 

 ms refpiciant fubicdum iJcm cundemquefincra :ac proindii 

 caucc,ne metjt dilciplinarum confundantur. Sic v.gr.h« jt) 

 iubct , vt in Gcammatica ca ttadantur, qus faciunt ad obti-i 

 nendum huius aiiis fiiicni , qui eft purc loqui. Huc pertine' 

 ic^w\j.6^od in vna arte efi homogeneum,in aiterii efi heteroge- 

 nenm : lcd. non quoad rcm conddcratam, fed quoad iiiodun 

 coi^hdeiiudh Lex collocationujcagenera/itatis iubct, vtagc 

 ncraliirimis pcr (ubaltrriia defccndatur ad Ipccialidima. Di 

 citui eti.im lex cooidinationiscollocationis.iccm antcccflio 

 nis& confecutionii.Gencialioia autcm fcu notioia(unt,qu.i 

 (ine (cqucntibus intciligi pollunt,& (ii.c quibus (cquenciaiiil 

 telligi 1 on poffunt, vt caufacffcfto. fubicdl»m atliundoe! 

 gencralius (i;unotius.Brcuiter:Quodc(Himplicius,cfi: notiuj 

 Sic y.gr.itiGiammaticis dodrinade litcriseft gcncralioidc^ 

 fliina dc fyl|jbis:quia illaiinc hacmtclligi potcfl , hic fiti 

 ilb non poted.Aqucab hac lcgc methodusdofliina diciti 

 dcfcenfiua. Lex colltgationu lubet , vi pattes lonsiiis diflit 

 vinculo tranlitioiiiicollii.;entur.D citui etiam lexconnexK 

 nis. E(l autem tranfitio dupiex. I . Pcifedta ; qusbicuiti 

 indicat qux diiU fint , bicuiieque pioponit dicenda : v 

 Hadenus de Deo , nunc dc opci ibus Dei. i.Imperfcftaiqu 

 proponic folum dicenda:vt,Iam de operibus Dci. j 



IV. De ?nethodo fynthetica & analytica funt '> 

 hi canones: * 



I . \ 7 iia effl meihodtts qUahtum ad leges iam expo^/as; »o» r 



V 'vnatjHantumadres Jitbieliai. Ratio ptiotis c(t ; qu 

 in onini cxquidta methodo rcquiiitui piogrrirus a j;'(;ncta 

 bus ad fpccialia, & conncxio perpciua dcfiimionum & difti 

 butionum , illaiumque eiplicatio per tegulas, & rcgularu 

 dcmonftratio pcr prarCcpta.Raiio podeiions cn;quia testi 

 (Sandas funt vcl cognofccndaE.vcl agends.Iam vcio ttaftat 

 rci fcienda: vaiiat a tiadationc ici agcndo;, vt lam patebit i 

 Methodm fynthetica quatuor abfolnitur partibus. Profcd 

 cnini a lubicdo aci piu.c i^'ia,ab his ad aff^c^tioncs.&abiiisa' 

 (pecies vcl paties lubiec:!'. Opoitct nimiiuni in fcientiis pi , 

 mo habcrcfcibiie,(cu deir.ondiabilc : tum pnncipiadcmoii| 

 (tratiouis:dchinc .iffidiones, qui demonlhati pi'(Iint:&,di:j 

 niquc diuidoncm (ubicfti (cibilis. Sic in Phyfica confiderll 

 rau^ prin 6 coipus naturalc :tum ipdus pi incipia,ma,teii»k 

 fcilicct,formam,& pnuanionciTi : dchinc aftcdlioncs fcu pt' 

 prietatcs,pi/ia qiiaiititatem,qualitaicm, & dmile :& denit]i 

 fpecies, c]' od vidcpcrt (ir dmplcx , vel mixtum. 3 Me/hoi\ 

 analyrica Iri/jiM principalibiii abfoluitiir.Pioccd\i rnim afrj 

 adlubiettum.& inde.id mcdia,pti qux finis in fubicdtuniir' 

 troducitunqua; tiia in quouis adionum gencie concuiiuiii 

 Quactitur enim , quo ,cui , & qua Sic in cihica prinioiia.i' 

 mus de frlicitatc iiioijli,tanquani dc fiiic:tum dc (ubicflofc! 

 licitatis:d :niquc dcvirtute morali ciulque fpccicbus,tanqu2i; 

 de mcdiis.pci qu.r fiiiis in lub'tdtiiin inttoduci potcd. ^.Mi 

 tiodus analytieafatiliorefr fynt/ietua.Vts&ics. dquidem iIkoi 

 reiicis (nii faciiiora,*; cognitu & diipcfitu. ^.Me/hodui^n 

 tiietica cj> analytira anal(gice adhibe/ur in par/ib:is difciM 

 nariim itqiic hxc cil caula, quod lucthodum pcitcftanKiil 

 uidiiiusin vniucilalem, & particuUrcm. Ula in difcipluiij 

 integiis : ha-c in ip('ai um partibus adhibctur -, quatenus vi-, 

 del. dilponeiida lunt meihodo acioamatica. l^olkint coiii 

 etiam difponi nicihodo populan.vc patet c/ej. canone. , 



■V. Mcthodtii imperfcEiaeflv^iinerfnlisvelpArtkn 

 laris : & vttacjue eji dcfcHa , redmidans, 

 ty tnnerft. 



MEt/jodiM impcrfef/a vniuerfalis ef^, qux inregtjpalicuiu 

 dilciplinx tr.ictationcni propoiiit populaiiter,vt vidci 

 eft in vams InlHtutionibus thcologicis , mcdicis , iuridici.' 

 farticularii cl\ , qua- partem difcipliii.x rradit popularitei 

 L efec/a cft, qux omitiir qua-dam homoiicnea & ncccli:- 

 tia, brcuiratis (ludio. Redtoulans c(i , qux aliquid traflai 

 prxtc-t homournca : vt cuni amplificaiioucs & digicUjoiitl 

 adhibentur. InuerfacR , qui- inimutai oidinem pariiuni dc> 

 iftiiii.-E: & dicitur '.^-ifoii^ft-^Tifos. Aiquchxiunt trcsciypld 

 niethodi. qux vel diigul.x lcoiluin.vcl binx, vcl omncs coi^ 

 iundim adhibcntiir ab oratonbus & pottis , & dcniqiic| 

 commentatonbiis. 



Vl. Vfu\ 



