44^ Encyclop^di^ Lib. VIII. 



i A fubielia mdteria. Ftoc eft fecuiiJum atgumcntum, 

 tjuod in cxplicationcauthoris cft obrcruandum. Poftquam 

 enim dc fcopo conilat , oportet cxpcndete (ubieitam mate- 

 riam, id clt, naturam rci propofit:»; cum finpulis circumftan- 

 liis.Hinc rcgula:0^«»-/i^r verla intcUigcrc fecundhm fubiectam 

 nnteriam : puta, pr;rccptiuc vcl pcrm:tliuc , nomnialitcr vci 

 participalitcr,caiee;orcmatice vcl fyncatcgt)rcmaticc,lubftan- 

 ciuc vel fctui!itcr,fimplicitcr vcl cmphaticc. 



A CORRELATIVIS. 



Oaniaargumcnta.vidcl.bina intcrfefe, funt corrclatiua; 

 Itaque hic locuscftvnus e j^cncraliinmis. Formatur lutcm 

 ais,amfn:am a correlittiuii affirmatiuc & ncgatiuc. ^ffrma- 

 ?j««.Pofiro vno corrclatiuorum ponirur & rcliqunm:lcu,Di- 

 fpofitumin vno correlatiuorum , dilpofitura ctiam ccnletur 

 inalio.N'fg<r.f/Hf:Vnocorrclatiuorum dcftrudo,dcftruuur& 

 rcliquum:leu, Ad remotioncm vnius corrclatiuorum fequi- 

 tur rcmotio altciius.l^roccdit etiam argumcntum in qualira- 

 tibus corrclatiuorum commuuibas:vt , Caulacll bojia. E. & 

 taufatum. At non proccdit in propriis ipforum qualitatibus: 

 vt,l'arentcs habcns liberos in potcllatc. E, libcti quoque pa- 

 jcntes habent in poteftatc. 



A SVPFICIENTI. 



Arsumcntum a fujfcienti, fcu a fuffcientia qnttlitatis latif- 

 {imcpatct. Elt cnnn fufficicntia caulx , adiun(ili , parcium, 

 &c. 



A PRINCIPALI AD ACCESSORIVM. 



Ethiclocuscft egeneralifli:nis:quia70 ptincipalc & accef- 

 forium dantur in multis aliis locis. Proccdit autcm a princi- 

 fali adacceffiiriHmco\h(X\o,(\tii3.zcc<.Aoii'nxi fcquitut natu- 

 ram fui pnucipalis. 



A PORTIORIBVS RATIONIBVS. 



hic quoq«e locus eft ex t;encrali!rirais : quia qui fortiori- 

 busratiombus vtitur,pcr oiuaia locorum gcucia , pranialcre 

 debet. 



Ab absvrdo. 



"LocasahabfurdoScn.ab abfurdo confequenteSen a 'vitatic- 

 he abfurdiiain, opponi potcft omnibus planiiargumentatio- 

 mbus.VbicuDquecnira ci ratiocinationc,lcquiturabfurdum, 

 ibi non proccdit.Eft autcm abfurdum id,in quo ncquc ratio, 

 ncquc fcnfus, nequea:quitas, nquc fidcs militat. Hic itaque 

 locum habct ifta Maiima:Nd» efi affeuerandum, negandum, 

 ■vel faciendum,id,ex quo feqtiifotefi abfurditaf,tmftetM,inhu- 

 manitof fcandalum,inconuente>is.Voxib canon ablurdiratis in 

 thcologiacft analogia fidcuin rcliquis facultattbus.^.ojqf «gn^ 

 5r«£5(.(^idquidci)im lepugnat auaiogi.c fidci, reitx lationi, 

 & cxperientix, abfurdum ett. 



Acavsa in genere. 



I. Aqiialitale caufii cum , quidquid praEdicstur dccau- 

 Sa, idcm quoque praidicatur dc cfFcdlu: vidd. ratione cau- 

 falitatis. 



1. A ceff:itioneriitionii,{tn,a ceffanterationclegis. Italegcs 

 ceremonialcs Mofaicje non obligant confciciuiam noftram: 

 quia latio ip(arum ezpirauit. Nrrairum cclliintc causa cclfat 

 efFcdus. 



j. A lege ceffante. Intellige leges facras & ciuiles. Nam 

 vbi Icx diuina vcl humana celfat , rcligio nobis crit aliquid 

 ftatucre.HinC illud ICtorum ; Vbi ceffat lex , eriibefcimus le- 



3'"- 



4. A fitbordinatis; ca.m fubordinatio clTentialis attcnditur 



in omni caufarum gencrclu hoc enim cafu fuborduiata fe in- 



uiccm iiidudunt. 



A CATSA EPPICIENTE. 



I. A cauSaexemplari , fmparadigmaticaicam cx qualita- 

 te idea: colligitur qualitasidcati : vt, Idea elt boua E. irlca- 

 tura bonum eft- vcl ex idex cxiftcnti.i actuali coi.cJuditur 

 idcati cxiftcntia potcniialis : vt, Idca clt. Eigo idcatum clle 

 potcft. 



1. A causa impelljntc; quando pra:ftantiam vel turpituili- 

 nem, vtihtatcin vel inutilitatcm, &c. caulx, cftcdti, (ubicdi, 

 adiund:i,& fimilium locorum allcgamus : vt,D.:us cft omoi- 

 potens.E.cft inuocandus. 



j. A causafmequanon ; ciiin illapofita vcl lublata poni- 

 tur vcl tollitut cfFcdum.idquc neceffario ; vt , Rcmotio puiis 

 non ptarcclIit.E. vulnus non elt f-,naiiim:ve! prolabilncr : vt, 

 Non habct pccuniam.E Itudia non poteit comin jaic. 



4. A causa tnftrumenlals ; cum ducimus argamcncum ab 

 tnltriimcnto necciraiio.vel arbitrario. 



A P l N E. 



I, Ai»rdimtione,feua defiinatiticum quod cft ordinatum 



in vnlim finem.non tiahitur adalium,iu'xtiregulam ; Diipg 

 fitum z/el ordinattim ad vnttmjinem.non liehet eitn contrariun 

 operari. 



1. A virtutefinis;c\uanio in aiSionibus refpicimus finein 

 anillc lit bonusltaqucargumentum hocformatur ex illisre- 

 gulis :Si finis bonus cft,rcs ipfabonaeft : A finc res quaElibe 

 dcnominatur:Finis mfpicicndus cft,non initium : Principiun 

 operis ci fine rcfuItat:Fincs difcriminant adlioiics : FiQisTC' 

 lus cft nicdiis homogeneus,& viciflim. 



M A T E R l A. 



A conditione materit:, cum ex qualitatc materiae colligitm 

 quaiitas matcriaci:vt,Lignum cftcori'upciouiobnoxium.E.& 

 idoia lignea» 



A P o R M A. 



T. A dijferentia;Cci\. fpccifica. Sumitur hinc arguraentuto 

 atfirmatiuc & ncgaiiuc. De quo cnim afHrmatur vel ocgatur 

 difFcrcntia.dc eodcm ctiam affitmaiut vcl negatur id,cuiuscft 

 difFercntia. 



1. Afignificatione "verhorum ducitur firmum aigumentum; 

 quia lignificano cft forma vocis Tum demuin aatem eft fij. 

 mum hoc aigumcntum , li vcrba pro ratione lubioSa matc 

 rii accipiantur v-roprie vel improprie,Iatc vcl ftti(fie,&c. 



5. A proprietate vocabuli rcdc argumcntamur, fi materi: 

 fubieda non rctragctur.Graici vocant Aejjj^^aipiit^-^avK;,»/!»; 



4i A fcripto , id cft , a propria verborum fignificationc 

 CLim, prout vcrba iacenc , accipiuntur, uifi vidcl. abfurditai 

 oriatur ex veibis proprie acceptis. Tum cniin oporict ad tro 

 pum contugcre. 



^. Afenientia; cum argumcntamur ab interna orationii 

 vi.qui vctba ad fe trahic. Nimirural duplex cft inreipictatio 

 veibotum & rcrum.llla proficilcitur cx vcrbis.cum ipfbrum 

 rninifteiio res intcrpretamur ci ccrto & communi »fu lin. 

 guai um.h:cc eft.qui ex ipfis rcbus de pichenditur,ccrto qQo-i 

 dam & infallibili mcntis conceptu:etiamfi verba fint obfcu- 

 riora. Prior iatcrprctacio eft philologica:poftcrior , k)gica& 

 pragmacica. 



fc. A defeBu formi ;cum formadcficientcdeficiunt confe- 

 qucntiaformaro,vti lunt elTentia,operatio,& diftindacogni- 

 tio.Itaquiaafinuscaret animaratiouali,ncccfthomo,necta- 

 tiocinaii,neque tidcrcpotclt. 



7. Ab expreffoad tacitumfme ab explicito ad implicitum\k 

 viciftira ab implicito ad explicitum cum atgumentamur iaxca 

 has regulas:Par eft virtus cxpielfi & taciti : Taciti & cxptc/E 

 eadem eft virrus, idcm efFcdus:Implicituma:quipolletexpli- 

 cico, li pcr bonam conlcqucnciam cx ipfo dcducacur:vt 

 Tres funt in cocloqui tcftautur, E-cft /r/»//«<) pcilonarumin 

 Dco. 



8. Ah idea ; cum naturam rei vniuetfalis expendiraus.pro- 

 vt illaindefinicioneexprimicur : vt.Magiftratus placet Deo E 

 eftaDeo. Sednonprocedit abidca adfubieduin : vt, Magi- 

 ftratus placet Deo. E. & Pharao placuit Deo. 



Ab eppecto. 



t. Ab effcacia effcBtts ; cuin ex cificacia eftcdus arguitur 

 potcutia caufa: efficientis. 



1. Ab effeliu eorum,quiJimulreqiiiruntur adeffe.Vhiaxgu- 

 meutum ita foimatur : Quando plura coniundun lequiiun- 

 tur ad clle rei.non futficit altcrum elle. 



j. AbeffeSu verborum ; cum verba accipimus cum eiFeflu, 

 feu ira vtaliquid opercntur. 



4 . Ab viilt Qf inittili , itemque a iuctindo (^ iniucundo k- 

 piflimc aigumentancur oratorcs:vt infia in Oratoria diximus. 

 iemper aucem hic rcncndaeft rcgula deconncxione honefti & 

 V ti lis ; SUiidquid honeHum,tdem ^ vtile ejfe cenfetur,^ cotttr», j 



A SVBIECTO. 



i. AmateriAinqna ; ciiin argumentamur a fubiedoriO' 

 pientc ad aduuidum iccepvum. 



j. A matiriacirca qiiam ; cum avgumentamur a fubieao 

 occupanie,fiuc ab obicdo,adadiundum occupacum. 



;. A read madum ; ciim negatiue procedimus : vr, Noneft 

 doCtus. E. ncccft benc dodus. Affirmatiue non procedit:Elt 

 doftus. E. eft bcne dodus. 



4. Afignato adfigniim; quando ex fignato colligitur fignum 

 Jiecellaniim , vcl probabilc : vt,Eft optinia mcflis. E. bonafuic 

 facio. lam pkiit.l;.mibcs prius fuerunt nigta;. 



j-. A. vt farrogationis ; quando furrogatum fapit naturam 

 eius, cui furtogatur. 



Ab adivncto. 



I. A inre. Proccdit .irgumentum : quia quod iuiis eft, fiei 

 dcbet. Scd a iureadfailum non fempcr proccdit : quia, vc dici 

 folet, quiffttio pcr dcbct,!oluitui pernoii fit. 



i. A facio.Non iicet fimplicitcr & vniucifaliter aigumenca- 

 ri a tado ad ius, ob caufam paulo anccdidam. 



j. A prcfrio. 



