452^ Encyclopedi^ Lib. V 1 1 L 



A S P E C I E. 



». A^ecieadgentit. Procdit , fi paiticulariter a fpccie ad 



genus coiicludatur : vt , Homo cl^ rationc pr.Tilitus. E. quocl- 



dam ammal cft ratioiicprxdituui. Ar fi.vniu-daliterconcludo 



fiaceft irr«\Xc^^ix. Deindc pofua fpccie ponitur genus : vt.Elt 



homo. E. cft aiiiinal. Dcniquc icmotis ommbus Ipccicbus, rc- 



mouctur ocnus. 



1. Afpecieaiindiuiduam.V3.\ei&igwmmnim ncgatiuum: 



Vt.Non cll homo. E. ncc Plato. Artirmatiuc non pioccJit 



,. A partihui qnantitatu. Non valet, nifi in coinniunibus 



icquifitis , (incquibus ncque totum_, neque parccspoiTunt fub- 



iiitere : vt, Adio inrem elt ius perfcquendi. E. omuis aif?io eft 



ius perfequendi. Numnii in arcalegati non debcntut, E. nulia 



quantitas debetur. 



4. A partibiM fubiecliuu. Eft atgumcntum a fpeciebusad 

 cenus : vt , Homo fentit , & beftia fentit. Ergooinne aniinal 



fcntit. j r 1 • 



5. Ajpeciaii ; cum argumentamur ab eo , quod (ingulari 

 quadamrationealicuicompcciti vt C h R i s t o, quodeft 

 conceptus fine peccaco. 



AB INDIVIDVO. 



Ab hypothefiad thefin ; ciim fingulare vi paritatis infert vni- 

 uerfale : vt, Abraliam fuit luftificatus tidc. E. omncs cieiili hoc 

 modo iuftificantur. 



A deJinitione. 



1. A definitione : fcil. pcrfecla.feu elfentiali. Hinc formatur 

 argumcntum inuidlum : quiadttinitio finemimponit contro- 

 ucrfix. Idem iudicium eft,quando aiguimus a definito. 



1. A deficriptione. Haceft impertcdadcfinitio. ItaquehinC 

 argumentamur minus vaiide. Idem iudicium eft de argu- 

 niento at hypolypofii. Id enim eft oratoriuiti , & pioiiide redu- 

 cenduin ad fimplicem fcu nudam defcriptionem. Porro ficut 

 a definito arguinius ad dcfinitioncm, ica quoquc a deficripto ad 

 delcriptionem. 



A DISTRIBVTIONE. 



1. A diuifione. Hoc aigunnntum eft firmum , fi diuifio fic 

 ferfefta , hoc eft , fi partes plene & fufficicntcr fint enume- 



tatir. 



z A diuifia, fiett a difiributo.Zt hocargumentumeft firmum: 

 quia nempedilhibucum & diftributio funt connexa. 



}. Afitfficiesti enutneratione. Efficax eft hoc aigumenturn: 

 quia pofitis omnibus fpeciebus ponitur genus , & pofitis omni- 

 bus parcibus ponicur totum. 



4. A fubieaione. Subieaio ifta eft fpecies plense enumera- 

 tionis.inteirogando enuntiara: : vcQuxro vnde ifte tam pecu- 

 niofus fit faclus ? Amplum illi pattimonium iclidum eft ? At 

 pattis bona venierunt. H.icreditas aliqua obucnit ? ied a ne- 

 ceflatiis exhiredatus cft. l'r.T:mium aiiquod ex lire accepic ? 

 Non modo id non fecit, fed eciam ipfe infupergrandi fponfione 

 vi(Suseft.Ergofihisracionibuslocupletatusnoneft,(icucomnes 

 videcis ; aucifti domi nafcitur aurum , auc vndenoa cft licicum 

 pccunias accipic. 



A tESTlMONIO. 



I. Ab authoritrtte. Autiioritas cft neccifaria vel probabilis. 

 liimum itaque cft hoc arguinentum affirmatiue & negaciuc,fi 

 auchoricas fic infallibilis Sc plena ; iccm fi agacur de fundamen- 

 tallbus:vt Scripcura facra docec infernura elle. E.hoc e(l cercum. 

 Sctipcinafrcranihildocctdepargatorio.E.noneftpurgacoiium. 

 Excra hos cafus valet K'Z}iW.y! non ficripta ad non effe non valet 

 confequentia : vc, Scriptur.i nihil habet de America E. America 

 noneft. Porro authoritas cft multiplex. Argumentamurenim 

 abauthoritateDEi,Icgis,principis,coramunisopinionis,prouer- 

 bij.iScc. dequibus in fcqq- 



1. A tefte.feu a tefiibm .Woc SiX^ummum i(i magis vel mi- 

 nus fiimum , piout teftes funt oculati vcl auriti , viti boni vcl 

 fecils, iudicialicerexaminari vel non. 



5 . Ah inftrumentu. Huc pcrcinentargumentationes aboii- 

 i;inaIi,acopi.i,abauthcntico,a publicis fciipturis , vt funt pro- 

 t(icolla,libriftatucorum,fcudaIcs,confulatcs,iudici.Tlcs,&:c.iCcm 

 a priuilei;iis.Vbi eft gencralis icgula : Inftrumentum attthenti ■ 

 cum pub)icum plene probat.copianon item. 



4. A iureittrando. Hoc argumentumplen^ probac,fi a ma- 

 giftratu feu iudice fit delatum. 



■ f. Ab opinivnevulgi. Hxc probatio frpc magni cft mo- 

 menti^quia videl.vulgus incerdum habccfundamcncaopinioms, 

 non contemnenda.Et vcrba ambigua dcbent intclligi fecundiim 

 opinioncm vulgi , & communem vfum loquendi. 



6. ^//»»)«.' f ama Ciccioni eft inulcittidinis ceftimonium, 

 quod fcmiplcnam duntaxar probationcm tacit.Diftcrt a rumore, 

 t^uod hic non haheatccrtum authorem,ncquc fic totius vniucr- 

 fitatis, fed partis tantiim. 



7. Abeuidcntiafxcfi Hxc probatio cft plenifnma : quia 

 fumituv ab oculari in('pcdione,qu.im Gi.tci au'o>| 'im dicunr, 



f,.A confeJfione.HuK fumitur pleniffima prob.Ttio.fi confcffio 

 fit legicima , id eft, fi fiat .ibillo qui eft compos rationis, neque 

 rcpugnccciicumftantiis. 



9. A nuif.ionibjii , fiu ttrmeKtH. Hcc argumcnwm eft 

 fragilc. 



\o.A legitimaprifiimptione.feu k coHieXura.Hoc argumen- 

 tum eft piobabile. 



II- A regulu. Hoc argumentum eft firrauin : quia prout 

 tcgula artis fe habcc,ica res eft. 



II. A communidociorum opinion:. Hinc tctSearguraenta-, 

 mur.fi opinio illa fit rationaliilis. Neque tamen hoc aignnien-| 

 cum cft neccdariura , fed probabile. Senipcr aucem praEfertUE! 

 opinioni vniuS,qua; dicicur pecloralis & ccrcbtina. 



I j -Ab authoritate legn.yimc ducitui argumciituili necefla-' 

 rium, (i lex fir diuina, nacurx , vel ciuilis arquitacis , vbi excdlic: 

 lcxfunilamencahs. Eftautemin lege ciuili duplcx oLferuatio, 

 nimirum iationis& voluulatis.Vbienim rario Icgis cxprefse vcl 

 tacitc colligi poteft , ibi noneftab ea teccdendum. Siquidem 

 latio lcgis cft anima legis , & ipfa lex. Vbi vero nonapparct 

 lacio, ibicegnathonefta voluntas lcgis,quaE nunquam aliqQid 

 finc hominum vcilicatc ftacuit. 



14. Ab experientia,e4ijue tum ■vniuerfaU.tum particuUri. 

 Quod aigumcncumeftfirmiirimuni ; quia fi;nfusnonfaIIunc,i 

 omnibus (e ledc habentibus. Hinc experienria conftituitur 3 

 Galcno alccrum principiura difciplinarum:& dicitur circparensi 

 & comes arrium,moderatrix ieium,magiftrafapientiaE.PertiBet 

 quoque hucargumentum , quod itaformacur : Artifici perito 

 credcndum efi infua arte : quia nempeexpericntia & vfus con- 

 fiimantarcem. 



I j. Anatura i qoando ajlegamusdidamen natura: &con^ 

 fciencia:, adeoque priucipia illaiiobisinfita, qu:E Sioicisdicun- 

 tur txitiri^ii , (Jws-ugjs , i^ littwa fjicfif^. Hoc aigumcnti gencR; 

 vtitur apoftolus quando ait i.Cor.ii.Annonnacuravosdoceti 

 quod comacum c(le viro fitdcdecoti? Oporcct autcmintelli.; 

 gere naturam refte fe habentem in homiuibus non-Cyclo.{ 

 picis. 



1 6. ..4 iure fcripto ; cum verba legis citantur & vrgentur. 



\-j. A confuetudine ; ciim a confucrudine racionabiJiargu- 

 mencaraur. Vt enim ratiocftaniraalegis : icaeadcmeftanimj 

 confuecudinis. Percinec huc rcgula : ^tpublice receplafunt 

 habent 'vim legii. 



Abaxiomate. 



\.A fiiibieBo adpnedicatum , <^ iiitijfim h pndicato adfiii- 

 ieiltim.Hoc argumencum formacur iuxca regulam : Taliafunt 

 fitbieaa.qualia. ejfe permittttntur a pndicatu : & conzi3,Taiiit 

 fiunt prs.dicata,quitlia efje permittuntur a fubieciis ; (eu.Tali» 

 fitnt pr&dicata , qttalia tiemonftrant fiubieiia. exempli gratia, 

 Deus eft fpiricus E.cft: Ipintus infinitus.Cancer eft amphibium 

 E.eft animal. Ibiprzdicatum qualificatur a fubieiSo:hic,fubic-i 

 (flum a pra:dicato. 



i.Avi conuerfionis : Tt,Nulla iuftitia eft: iniuria E.nullain-i 

 imiacft iufticia. Omnis homoeft ainraal. E. quoddaraanimal 

 cfthomo.Quicunquccrcdi: in C h R i s t v M, habetvicara 

 aECcrnam. Ergo qui non habet vicam ccternam , non creditit 

 C H R 1 s T V M. NuIIus in.fidelis edit corpus C h r i s Ti 

 E.nulluscdens corpus C H R i s T i, cft infidclis. Niinitunil 

 conuercens fcquicur ad conuerfam. 1 



3. Aivniuerfaliadparticulareicam vniuerfalis propofitici 

 inferc parcicularcm : vt, Omnis, qui creditin Ch P 1 s T VH,! 

 habet vitam xtcrnam. E. & ego, qui credo. Omncs pcccacorci 

 rcfipifcentcs recipiuntur in gratiam. E. & grandcs peccatores; 

 refipilcentes. 1 



4 Ajingitlari ad vniuerfale : vt, Hic homo cft rational/j.' 

 E. omnis homoeft rationalis. Abraham fuit iuftificatus fidc. 

 E.omnes qui uiftificantur.fidc iuftificantur.Valet autem collc- 

 dio m iis,qux funt de idca. 



j. A coniunBii ad diitifia ; cum nempe ex pridicato con- 

 iun(flo inferuncur diuifa : vt , Homo eil lubftancia corporca 

 fcntiens. E. homo eft (ubftantia;& homo eft fentiens. D e v s 

 eft bonus cieator. E. D e v s eft creator, & eft bonus. Scd non 

 valct in a:quiuocis : vt , Eft bonus cantor. E. eft bonus,&eft 

 cancor, 



6. Adinifisadconiuniia; cum ex prxdicatisdifiunftisnon- 

 homonymis inferuncur coniun(Sa : vr , Homo eft aniinal, & 

 idcm eft racionalis.E homoeft animalrationalc. Sednonwlei: 

 lllc eft fiitor,& eft bonus. E eft bonus furor. 



7. A quatentiftpfitmaddeomnt:\:,VccC3mm,ci\]3tenasdi 

 diuina pana^bonum cft. E. omnis prsnadiuina bona eft. 



S . A vero ad falfitm;c\\m ex vcritate vnius ex oppofitis aiio- 

 matis colligiturfalfitas altcrius : vc.Vcrum eft.oniiics iMtutalcs 

 Adamih.ciedes cifeciim pcccato ongiuali conccptos. Falfum 

 i(^itiir,quo(;iani naturalcs Adami hitedcs non clfecum pcccato 

 ori^inali conccptos. Vci uin c(l, onincm crcaturam fua naturl 

 cflc^cotriiptiliiltm. E. falfum cft, nullam creacurain efic talcni. 

 Veni in eft.nullam beftiam clfe rationalcm. E.falftmi eft.omncDi 

 bcftiani cfle rationalcm. 



•).A fialfo adverum;c\im cxfalfitatc vnius ex oppofirisaxio- 

 matiscoIIi'^itur vcritasalteriiis : vt, Falfuni eft,omucslioniiiiei 

 clc(flo,s edcad vitani .xternain. Eigo verum elf , quofdamcffc: 

 elciffos ad vitam a:ternam. | 



10. Ab vniuerfali affirmationt advniiterfiaUmpegittionemi 

 vr, Qui non crcdit in Filiura Dci , iam condemnatus eft. E.qu^ 

 credii in Filium Dei, non condcninatui. 1 



II. Ab\ 



