46 2 Encyclop^di^ Lib. VIII. 



fatua lo. 

 gicalia in 

 theologi- 

 cis habent 

 tfuni. 



Species 

 axioma 

 tum iheo- 

 lcgicom. 



Spccics funt > quoJ axioma theologicum eft pu- 

 tum vel mixtum , principium vei concluiio , pro- 

 prium vel improprium ; & hoc , myfticum vel facra- 

 mentale. 



R E G V L ^. 



I. Partia logicalia magmtm hahent vfnm in 

 axiomattbM theologicif. 



CErnitur enim Iiic fpecialis quxdani fuppofitio , limitatid» 

 rcftiitlio, & ainpliario. Et priiTi6c]uideniy/</>/io,(j'/;«illa eft 

 valde vfitata , cjua vocabula in axiomate fuppciuiit pro iilea 

 Jeu (pecie, hoc eft accipienda funt de natuva & forma lei, non 

 autern de fubietto aut indiuiduo : \x.,DiUciio efi imfletio legis. 

 Hic vox dileeiio fupponit pro (pecie, hoc ell, loquitur de iJci. 

 Hincitaquc perperam colligitur, qnoddilcc^io illa,qux cadit 

 in homiiiem re^enitum , (it impleiio Ica;is. Dcinde , limitatio 

 fynecdochic/t , quo: dicitur, valde eft vfiiata in loco cie perfona 

 ChrilH;vtcum apoftolui dicit, l>ctis fanguine fuo acquijmit 

 "Ectlefam. Vono reftricHo qua particulavniuedalis concrahitur 

 ad certam (peciem , pro exic;cnria circunillantiaram,fiLie(ubie- 

 (kx matena:i& alias A\i.\x.\ii li:nitat:o ^ fuppofitio diftriiutiua 

 eumexcepiione : hacc , iiiquam., reftric.tio , magiii eft vfusia 

 theologia : vt , Omne anirnal fuit in arca Noe, hoc eft, omnis 

 generis aniiralia, &quidcmili:a , qui iii aquis non poteranc 

 degere : Omnia per Cf.'riftumfacla funt , qua: lcil. facla funt: 

 Omnta fiibitBa fnt feiiibu/S etus , icil. quae fubiici poilirnt & 

 debent : Nemo recipii tejtimonium eiuiStt^.nexno rcproborum: 

 I>iaholu4 feducit niKndnm , id cfi:, omiies quiin niundo fedu- 

 cuntur:0/^/»i4( Deo ;«»//i?yy7i/7*.'»,(cil.qu;Ecadunt fubomnipo- 

 teuciam,& ipfius maicftate funt digna : imnia inihi lirent , ait 

 Paulus , fcil. oninia adiaphora : Vr&dicate euangeliutn emnt 

 tfeatur& , (cil. lariopali, ita nempe vtomnis gencris homines 

 in^tituatis : Ejfundam deJJ/iritn meo fupet omnem carnem , fcil. 

 llominumelt(ftorum:f>«r/»;rfra omne oluf id eft.omnisgeneiis 

 olera : Per vnam iit'''ifi(ationem gratia lediindimit in omnes 

 homines, fcil.quiiuftificancur : Veiis vttlt quofuis faluari , qui 

 nempe faluantur S/r Dem dilexit misnd!im,ci<c. h. e. onines in 

 mundo.quicredant in ' H R 1 s T v M. Nimirum huiufmodi 

 propofitiones funt vniucrfales accommods,vclocjuunt,irScho- 

 laftici;hoc cft.intelligendx funtcum refttidVione accommoda- 

 ta.iuxta canonem : Dida generalia fuiit accipicnda cum leftri- 

 ftione , fi fimpliciter accepia patiant ablurtiitatcm. Denique 

 ampliatio eft • qua diftum fua natura gCBcrale , (ed accommo- 

 datum cerra; matetix,IaX.itur : vc , Ccr rvgu, eft in manti Dei. 

 Hinc non licet inferrc : Ewo cor aliorum hoininuiii non eft in 

 jnanuDei. Ita Gen.ij. Deusdicitad Abrahamuni.E^o «ro^^-d- 

 ieffor tuns, (^ merces tua magna valde. Hoc ditlum fpecialc 

 eftampliandum , & extcndcndum ad vniucr(am Ecclefiam , & 

 ad (iugula eius raembia. 



1 1. Species , fitie genera , axiomatti?n theologicomm 

 gnbernarttur hii regtilii. 



1. \ Xioma pure theologicum etfi quantum ad res non c.i- 

 yAdit fub iudiciuni rationis , tamen ipfiiis difpofitio potj(t 

 iudicari leguhs rationis ; vt,Deuseft vnus&: trinus,CHRi5Tvs 

 eft Deus & homo Hic honio eft Dcus. i.Ptincipia clieolos;ica 

 congtuuntad legesaxiomaticasi^aTa .T«>Tof,>-,iz.9-'«uS,& •ix.iyi^x 

 ns^Tv. 5 Axiom.ita cypica func, cum propccrrcprxfentationis 

 certitudinem tribuitur ty|-o,quod cft aniitypi. Simtque finipli- 

 cia vel compofita. S«w//(>//i;ciimid,quod foli CHRiSTOcon- 

 uenit,& nullatenus typo ; typo tamen tribuitur cuiufdam digni- 

 tatis & honoris caulii : vt. ; .Sam.y.Ac Salomoiic dicitur , Sla- 

 iiliam dot?:um eins in fc. iilum ; & Vfal. 16. de Dauide dicitur, 

 Non [mes fanHuw tuum vidcre ccrrupticnem : qua: qujdcm in 

 Iblo C n R I s T o complcca effe nianifeftum cft. CompofitOi 

 funt, quorum attriluta conueniunt partim typo,pattiin rci per 

 typum fignificat;i; , vbifcilicctanalogi fuut cuentus in vtroquc. 

 Et cx his quicdain litcraliter fjnt mtelligcnda tam in typo, 

 quam in veritate typi, feu, vt vulgo loqHuntur,in antitypo : vr, 

 i.SflW.i.Fro ipfi patcr. ^Achxod. 1 1.& lohan.y.Non crnfringe- 

 iis ei cs. Qjwdam vero litetalitcr dc Cij.risto intellnvJnuu-, 

 fiLiuratc in iypo:vtJ'fal ii.ScIohan it. Varfti fimt vcsiimen- 

 ia mea:'\K\w,I'crfodcr:tnt manus ^pedes /««oi.Qjia-dam porio 

 litcralitcr iii typo,figurate in Chrilto : vt, Pfal.ii.Jpoc.t.Regis 

 ipfps-jirga ferrea. CUixdam dcniquc impropric in vtroque : vc, 

 Pfal.^i. lohan i^. SUii fomedit fanem meum prvdidit me. Sic 

 Tfil.\iS. Matth. 1.1. Ali.^. Lapis repudiatus ab architedis-, 

 fadus eft caput anguli. ^.Axiomata facraiiicntalia funt , in 

 quibus proptcr vnicncm facramcntalem & ob!i,;iiat;onis cnii- 

 tudinem tesfignataaut eius proprictas tribuitui (acro (igno: 

 vcCiicuincifio e(b focdus.G^M.i?. Agnuseft tranficus lehoua:, 

 'Exod. 1 1. Sabbatura eft fcedus Dci, hxod. j l. Sacrificia funt cx- 

 piatiopcccatoium, &fanguis vidimarum eft fucdus , Lettit.i. 



Exod.in.. Operculum arc* eft piopitiatoriiim , txod.^^ p(t 

 er.it Chriftus, j.Qor.yo. Panis eft corpus Chrifti , Af««/fi.i, 

 Poculum eft nouum teftamcntum , Luc.ii. Bapti(tnus ablu 

 peccata , AB.ii.x^. Panis cft commiuiio corporis Chtirt 

 i.Cor.io. Inquibus locutionibus noned: f »; 0, vulgare, fedf 

 cramcntale. Itaque fpedanda cit 2i|«'v(;i«. 



C A P V T IV. 



Be fyllogifmo theologico. ! 



PRvECEPTA. 



§^|. Yllogifmu.s thcologicuseftnotionah's vel tealis 

 «^ & vterque eft verus velapparens. 



Syllogifmus notionaiis eft , qui conft.it termin, 

 theologico & notionali,hoc eft,notione aliquaLogi 

 ca: rcaiis,quiconftat terminis iTiere theolcgicis. 



Verus eft, cuius forma & matcria eft bona: appa 

 rens , qui formam habet falfam , vel matetiam , v( 

 vcramc]ue. 



R 



E G V L jS. 



I. Syllogifmtu frotionaiis in theologia didaElica C 

 polemtca ej} vfitatiffimtM & ^■ttlijfimt^. 



H'c fyllogifmus ab Ariftotcle logicm , ab AuerroeiBfe»>;,. 

 n^il:s dicitur. Fit autem iuxta duos hofce canoncs. i.Oir 

 iiis notio fimplexLogica ingredi poteft conclufioncm fylloon 

 mi notionalis. i.Maxima huelciuon aliquis Logicus adfenu 

 loco mcdi) termini. Hic calis fyllogifmus pcr vniucrfam theolo 

 giamfpargicur. Nam fi dcfinitio auc diftribucio aliqua tiicolo 

 gica (it probanda , nccclfe habemus vci fyllogifmo nocional 

 NuUa fiquidem difciphna ex fuis propriis pnncipiis ollentli 

 hanc vel illam definicionem aut diuifionem ellc bonam&re 

 dam : fed ex arte Logica mucuatur canones , quibus hoc pio 

 bccur. Deinde , theologia pokinica plena eft qu*(Koiiibu 

 mixcis, q\ix abfcjut fyllwgifmonotionalinonpolTunt concludi 

 c. g. an Antichriftus fit futurus vnum certura indiuiduum , ai 

 vuio naturarum in Chiifto fit caufa proxima vbiquitacis 11 

 liumana iiatura , an fidcs pracuifa fit caufa w-jojji,^..»), vels-j, 

 y.ciTa^ici^Ki eleclionis , an iidcs fic propriuni elcdorum , quoA 

 namlic obieclum fidei iuftificancis , an acflio ft gcnuspeccai: 

 & quis omria enumeret ? Q^uaic fi huiufmodi quaftioiK; 

 occurrant, medium terminum llimescx natura & proniiet.iii 

 bus illius notionis fecunda: , dequai in conclufionc ou. 



ritur 

 ip.iijciuui 



Potrt) (yllogifmus notionalis cft abfolutus, vcl 

 In illo abfolucequxncur , an hoc ficilludan 11011 fic ; in hn 

 qu.i;ri!Ur, an hoc fit in;-gis vel miuiis tale qu.im iliud. Vter<]u- 

 in theologialocum habet. Sic apoftolus i.Cor.7. quxrit, ?\ 

 coniugium fit pra;ftaiitius caslibatu > i.Coc. 13. aii ch;uitasf! 

 pra:ftantior fide? i.Cor.3. au nouum tcftamentuiii fit pi.t- 

 Ibncius.vcteri ? Huiuliiiodi quxftion.bus vt (iitisfiat, a Looici< 

 traduntur quidam canoncs coiiiparatiui : vr, Quod eftdiutui- 

 nius, e(^ praftantius cu quod cft minusdiuturnuni : Quodpci 

 lebonuiii eft, pta:llantiiiseft co quod p.-r aliud & pcr .mideiis 

 e(t bonum, &c. quorum canonum vliis eft in thcolocin. Sicci 

 primo canciieapoftolus i.Co)-.i}. probat chaiitatcm eirepra:- 

 ftantiorcin fide , quia charitas fic dcfitura in altcra vita. Sic 

 i«<r.io.CHRisTvsprobatMnriamcIcgil1epr.xIlantioiciiircm, 

 quim Marthani, quiaelegicftabiliorcm, qu.^-nonaufeiecurjb 

 illa. Sic lohan.i,. C H R 1 s T v s probat fc liabereaquaiTipri- 

 ftancioiem , quain fit illiusputei.cx quo Srfm.uitanahauiicbat: 

 quia, inquit , qiii uie.im aquani bibet, non fitict anipliiis ; qm 

 tuam, itcrnm litiet. 



1 1. Syllogifmits apateticta in thcologia ittdicator iJ 

 iegtdtspropriis. 1 



SYllogifmusa:T«rnr<>©V . qui & i^hy^0-/if^ , eft, quando 

 neccdicas aliqua apparet. Hic fyllogifiinis m thcolouia ft- 

 Jicitcr iudicatur rcgulis piOpriis : vri cinuitis fiint \ik^ r.El 

 diutuiiia huiiis vcl illius tcclefi.x praxi , malc condiidiiat 

 praxis r.cclelia: (iniplicircr. i.Argumentum a qualiciniqiic 

 apparcntcabfuiditateneniineiugrauat. j.Ab cxemplisdubis, 

 laii.c , & contrati:; fidei noii valct coniequcntia. ^.Iiiconfe 

 qucns cft argnmcntari ab extraoidiuario ad ordinarium. 

 ;.A confiIio;id pi;vccpcum non valcc Confequcntia 6.Afta- 

 tu & cor.ditione pctlbna; ad caufam meiitoriain non va!« 

 concluIio,&c. 



C A P Vt 



