474 



Encyclop^di^ Lib. IX. 



uia nonnifi tiJieoli MUsS funt adhibenda.4. Argumtnta lon^ 



fcponenda. «.Cotam p«itis non opuscll »PP"""yR"'""- 

 torum:fccas coram popuio. 7. Caula: graucs podulant argu- 

 (-, i,.rnfi Daraaox3,noua,faceta,&vrbana 

 mcntamotncnti)la.j.locoi.i,paia"i'»», .^ii.,,,^;, 



argumcn<a adh.bcan.ur oblcruat.s lcg.bus c.rcumlfa. t.a- 

 rum puta rcrum, quant.rat.s . quahtat.s. pcrfonarum, loc,. 

 & "mpor.s . nc .occmur .n rcbus srau.bas . rt .n rchj-.onc, 

 calam rat.bus,& fcclcr.bus : nc vtamur ,oc.s n.m.sfrcquent.- 

 basnefacct... linc obfcocn..:nc coram pcrlon.s grau.bus & 

 fupcnoribus , tcmpore luituofo aut (acio.in cutia , templo, 

 vel foto loccmuc. 



C A P V T VII. 



Ve argitmentP! fecundum quatuor cm/arum 

 zenera. 



PR^CEPTA. 



locage- 

 fictisdi- 

 dafcalici. 



jl(.jtioIau' 

 dandi& 

 vitupe 

 tandi oca. 

 tocia. 



Loca ge. 

 ncris dc. 

 monftia- 

 tiut. 



n^ Rgumenta oratoria in fpccie inueniuntiu' fe- 

 X^ cundum qiiatnor caufaium genera. Itaque hic 

 funt argumenta didafcalica , demonftratiua, delibera- 

 tiua, &: iudicialia. 



Eorum itaque leca oportet haberc cognita. 



R E G V L i€. 



I. Locii generis didnfcdici fmt tripliciA. 



Etferimoquidcm ad exphcandum & probandum. inprimis 

 a.-Ih.bentur definitio, ri.llr.bnt.o in partes vel fpccics.cau- 

 ix cfFcfta.adiunaa.coi^nata, contrar.a, & tcftimonia. Btm- 

 ^e.amphficat.oncs.brcu.oresquidcmillf&affcauvchemen- 

 tiorecarcnrcs, fuiu ant.thcfis concranorum , fyncrilis (imi- 

 Jium, &con(;lobjriotcftimoniorum.ri!i-/«o,fubindc oftcn- 

 datur, quain pulchrum & nccclTarium fit id, de quo ag.tur, 

 tcae noflTc i contraque in co lab., etiare , & dccipi, quam fit 

 malum&turpe. Icaque hic adhibenda funt loca qusdam 

 laadis&vitupcti). tt ha;c funt atgumcnta didafcalica, qux 

 dcbcnc elTeclataJtcuidentia. 



II. In argumentis demonfiratiuii duofunt attendenda: 

 modui & loca laudu & -vituperij. 



DEmodofunthicanones. l. Inlaadatione duo vitanda 

 l'unt:tnm nc impudentcr , & cum aliqua airentationis 

 {pecic, tum nc temcre quippiam prsdiccmus. i In vitupcra- 

 tionenon crit comm.tiedum.vt.inimi inuidia & odioacgro- 

 tantisfulpicioncmmoucamiis ,aut n5tur.Tenoftr;t niodcra- 

 tioiiem & pudoremobalioiumprobra abiiciamus.j.Memi- 

 neris laudcm & confilia erte affinia. Quarccum laudare vo- 

 luctis.vide quid pra-cipcresi& cum prscipcrc, vidcquid lau- 

 dares. 4 Inicrdum facilitas , intcrdum difficultas laudanda 

 erit. 5. B.jnaaiiinuinpnmisfuntcxtollcnda, & in iis virtus. 

 ■ Citcrabonapcrindefunt, vc ill.us animus . qui ea poUidet. 

 Qui vti fcit, ci funt bona : illi qni non vtitut rea^, mala. 6. 

 In laudationc ij loci tiaa.indi fiinc , qui mouerc polTunc er- 

 peftationcm. admiv.icioncm , voluptatem : iu vitiiperanone, 

 quitidium contcmium.&clolorem. ?• In pcrfonarum & 

 fadorum traftationc dominantur amor & odium . a:mula- 

 tio& dcfpicicntia. 8. Gcnus demonltratiuam multa habct 

 cum oencre dcliberatiuo communia : vc paiebit cx locis vt- 

 triufque. 

 III. Loca lenerls de-nofir/itiui fiint perfo!ialia,vel 

 reaUa, & hxcfun partim rerum, 

 partimf.iUornm. 



ANtc omnia hic tenenda eft illa diitinftio, qnod laiidatio 

 fit rlirc^a vel indireaa,& vtraque abfoluca vcl compara- 

 ta. n,>e<J^c(t,q.,arcmpcrrclaud..bil m laudamu^.W,r«<7<., 

 t]ua lauaacnr riufmodi res,q.ia; laiid.inHa m.nime v.dcbatur, 



auccciam, qua res.qux minimum laudis habcr,mji;nihccet- 

 fcrtur.&aliisrcbusprsfertur.SicPhauorinuslauduiirquar- 



tanam febnm, Calcacninus puliccm. Laudatio «/^/0/«/« clt. 

 quareOaudarur extca collacionem cum alia re laudabili. 

 Ead:-m rationc di(tni<;uitur vitupcracio. 1'orro laudamus 

 Tcl vitupcramus pcrfonas .rcs.aut fa£la. In pe.lonis func, 

 D E v s, angclus, & homo. Laitdatio Dei habcc infinita loca 

 qua: poffunt teuocari ad viam negationis,cmincniiar,& cau- 

 falitatis. VjJCf/. irjni l.iudantur.CTa/x vituperancur , a proprie- 

 tatibus & cffeftis. In demcnjiratione , id clf , laudatioac & 



vituperationc , Uotntnum duplei fcruattir ordo i artiliciallf 

 nimirum & naturalis ■inijicialU eji ,c<im non (cruaco cem- 

 poris ordine omnia refciimus ad certa gcnera feu capica : vt 

 fi quisCaconcm Cenforium laudacurus ttia coniV.tuac capi- 

 ta,qu6d optimus fucrii fcnator,optimus niator.optlmus im- 

 pcrator. Sic Ciccro Pompeium , canquam bnnum impcra- 

 torcm laudat a fcicntia rci militaris, a virtute, ab authorita» 

 tc, & a lelicicatc. Hic eiccUit ille ordo, cum laudes alicuius 

 tcfetirrus ad bona animi , corporis, & fortun.r : vitupcriutn 

 contri ad raala animi , corpocis, & forcuni. N-tlwalii ordo 

 eft , in quo (cruatut oido hiftorije. Hlc alii loci antcccdunt 

 perfonam , alij cumpcrfona funcconiuntfli , alij feqUuntur 

 perlbnam. Oportct cnim pctpcnderc ca , qua: vicam ante- 

 cedunt , tum vitam ip(am , & denique ea, qu£E vitam func 

 confecuta. Ptimi gencris loci funt natio, pattia , familia , Sc 

 parcnies : qu3c (i fplcndida (int , ipfa laudantur , (in obfcura, 

 dicinius obfcuritatem illam virtutis radiis illuftratam fuifle. 

 Secundi geneiis funtnomcn proprium, feius,forma, robur, 

 laniias , itatura , ali.tque corporis dotcs: tum ingenium, 

 itas, educatio , inff ituiio , vitse gcnus ac conditio, coniilia, 

 diifta , fada & cucncus. Tctcij gcncris loca func mors & quat 

 mortem confcquuncur , vi pompa funcbris, fepulchrum, 

 cpicedia , iadura , querela & dolcr bonorum , omniumque^ 

 hominum ludicia dc perfona dcfunifta. Brcuiier , in petfona 

 confiderami'.s vitam & moriem. In vitS func rria incerualla, 

 iuuencus ,3Etas confiitens, & feneftus , atquc in ii<; omnibus 

 varia; circumftancix. In raoric accendimus ad anceccdea- 

 tia , motcem ipfam , & confequentia. Si nialis . conftitue 

 odo locis . quibuslaudes auc vitupercs pcrfonam. Loci ifti 

 fic habent. i. genui , hoc cft: , maiores ,parcntcs, familia, 

 & cognaci,celebics vel obfcuri , honefti vel infames. j. r.ano 

 gy ^«ma.bcnCTcl maleaudiens. J.n^M/cj omine aliquo no- 

 tabilcs. 4. educaiio ^in/litiitio bona vcl maU. 5 ■viitgerim. 

 pnuacum vel publicum, cogacum vel mihtarc^fcholaiticum, 

 trconomicum , politicum , ecdcfiafticum. 6. bona maldue 

 aniini, corporis, vel forcuns. ^.rrf^e/?*, earumque prxmia 

 vtl pcen.-s. S.wiorj, camquc antegrcifa indicia, concomicantes 

 vittaies, & confequencia folatia , luiftus , & opimoncs. Hic 

 autem in laudationibus cauendum , ne imitemur oratoics, 

 qui aiTCm cx cloaca faciunt , vt aii Ciccro , aut lapidcm i 

 fcpulchro pro deo venerantur. In viiuperationibus id opcra 

 danda, vt vilcmusoris duriticm &caninam eloqucntiam, 

 contra quam hodic folcniie cft quibufdam Seentoribus.quo» 

 vidcre e(t ludibriofa & curpia mulra , quse per febrim fom- 

 niarunt , profertecontra viros public^ vtiles. Demonftram 

 reriim conlideratur in gcnere, & 111 fpccic. Ingenere tres funt 

 fontcs, cxquibusrcsprxcipue laudamus & vitupcramus:vi- 

 delicct a causa , id elt , ab oi igine & incrcmenco : ai effeSis, 

 hoc eft,a commodis vcl incommodis, feu, ab vtili & inutili; 

 «b aditinSu, bonis vcl malis, puca ab honcfto & turpi,facilt 

 & difficili , magno & paruo. Infpecie demonftratio retam 

 cli multiplcx, hoc mndo. i. Resnatwales , puca plant*, ani- 

 malia , & fimilia.laudantur a nomine , a genei c fcu fpecie.a 

 loco, tempore, ab adiundtis qnalitatibus, ab cffedis feu vfu, 

 i. Regioies.peninfuh, infuU^O^fimilia locn commendantur a 

 fiiu , a locorura vicinia, ab incolis vetenbus & rccencibus, a 

 qualitatcnatutali,putaapolo,folo&falo,aregimiocdenique 

 tEConoralco, fcholallico,ccclc(iaftico,policico,poIemico.Hic 

 elcganccr infticuitur comparacio rcgionis cum homine, 

 membro hominis, aliaue re:vt Germania confcicur cum vir- 

 gine, Icalia cum cibia , America mcridionalis cum cordc vcl 

 pyramide. ?. Iltimina ify^fcntes laudantur aborigine, ampli- 

 tudinc, qualicace, curfu.pifcibus, & vcilicace. 4. Monte< com- 

 mendancur a ficu, plancis,arboribus, mcrallis,tcris,arcibus, 

 foncibus , & memorabilihus. j. Vrhes ,arces , t^cafteUahxi- 

 dantur ab aniiquicatc,conditoribus, fitu, figura. Quo etiam 

 pcrtinent ea , quac ditimus de regionibus. 6. JEdifcia.vt 

 tcmpla , palatia , collcgia , commendaniur a conditore , fi- 

 tu, fotmaamplitudine, profpcftu, partibus , & vfu.7. Fom- 

 pifunehres , triumphales , e^ /«J^tirM commcndantnr ab in- 

 fticutoiibus , finc,pcifonis , dignicate, forma,a<ftionibu$, 

 & apparatu. 8. Virtutes laudantui 3 digniiatc , honcftace, 

 neceditacc . vcilicate, fuauitatc, fccilicacc. Ex quihus non ob- 

 fcurumcft, qu.-E (inc loca vicnpcrationis. In demonjlratio- 

 nefaclorwn adhibentur loca generis diliberaiiui. luprimi» 

 autcm confidciantut tria:honeftum & curpe, vcile& inutilc, 

 facile & <i<ffic\\c. Horief/um cft quod pcr feclt cligendum tan- 

 quam laudabilc & iucundum:cuiufmodi funt virtutcs, legcs, 

 libcrcas,glona.7»r/iccft.quod pcr fe cft fugieiidum tanquam 

 vitupetabile& inoicltum:qualia funt vitia,fcruitus,infamia. 

 ViHe cft,quod ftatnm horainis mcliorcm efficit:m«»»7«.quod 

 nihilo meliorem illum rcddic,fcddcieriotem.F.»«/eeft,qiiod 

 ficri finclabore,fumpin, vcl pcriculo magno poicii : diffirile, 

 quod cft labono("um,fumpcuofum,pcriculofnm. Porro ho- 

 iiedas & curpitudo demonftrancur ab cfficicnic fcu authore, 

 grnereacnominc virtutis& vicij ,celtimoniis legum&con- 

 (uecudinum.dcniqiab cxcmplis.Illud vetoin locohonefti di- 

 ceudum cft maximc,quodauditor maximchonorabileputat, 



vteft 



