Oratori^ Sed. L Cap. VII. 475^ 



Tteft apud doflos fapientia , apud militca fortitudo , apud po- 

 pulum libcitas , apud ptincipes iioiios & autliotitas. Vtile & 

 inutiie demonftrantur e.\ finibus & effectiSjiifcjue ex conditione 

 temporum, locotum, &pcrfonarura i-ftimatis. Deniquefacilc 

 & difficile arguuntur ex circumllantiis obiei3oruin,temporui)i, 

 Sfcaufarum tuai agentium tum patientium. Atquc lii funtloci 

 probationis. Modi autcm amplificandi hic funtofto : vel quia 

 qiiis primus feccrit,Tel quia (olus, vel quia cum paucis,vel quia 

 prscipue , vel quia tcmpore maxime necciTario , vel quia lipc, 

 vel quia rem maxime (pedantem ad laudcm reip. vel quia eo 

 nouos honores acquiduit. 



gf- I V, Loca generii deliheratini funt feptem : vidclicet 

 ■ honefium & tnrpe , vtile & inutilefen damuofum, 

 Kecejfariufn & non-necejfarium, tucundmn & initt- 

 cundnm {fen delcftabile & triflefiue molefiiim) 

 pojfthtle & impofiihile , futurum G)" nonfntHrum, 

 magnHm &paraum. 



Slncula ifta loca ccrtas habent Maximas , fcu regulas, hoc 

 moio.KeguU h n^fti (y lurpiifHnt iftn.x Hontftum aliquid 

 Clfc probamus trifariani : vel quia lit virrus , vel quia virtutis 

 Caufa , vel quia virtutis cftcdum. Nam quidquid clt virtus, vcl 

 virtQtem erticir,vcl a viitu tc oritur.id cl^ honcftum aclaudabiic. 

 Virtus autem eft vel cardina!is,vcl a cardinali dcpendcns. Caufa 

 virtutis e(l externa , vcl intcrna. In caufiscxternis nuracrantur 

 DEvSjCxcmpla maioruniicxcmpla virorum pra:ftantium, bona 

 cducatio & inftitutio,& dcnique diuiti.r tanquam inftrumenta. 

 Caufa virtutisinterna eft vel in animo,vt ingenium,mcmoria,& 

 induftria : vel in corporc,vtrobur,fanitas,.igilitas,pulchritudo. 

 EfFedavirtatumfunt respra-ciaregcfta:, itcinquc fignavirtu- 

 tum, vt coronar, tituli, trophia, cicatriccs. Sicut autem virtus 

 honeffa. ita vitium cft turpe. i.Quidquid Devs, rccfa ratio& 

 viri prudentes pia:vipiunt,illHd cft honeftum:contra,Qiiidquid 

 \etant,cft turpc. j.Quidquid cortumpitvitia,id eft honeftum. 

 4 Qijidquidcortumpit virtutcm , &gcncrat vitium , cft turpe. 

 j.Vt cfFcdum & finnumvirtutis eft noneftum: ita efR:dlum& 

 flgnum vitii cft tur^^e. fi.Quidquidparit laudcm cft honeftuin: 

 <ontra,(^idquid parit vituperium.cftinhuneftnm y.Quidquid 

 homini incutit pudoiem illicitum , elf inhoneftum. iumn-a: 

 Qyidquid confentit cum mandatoD E I , cumrcliCTione ,cum 

 lcgc naturi, cum iute gentium , cum lcge pofitiua , & dcnique 

 cuin confuetudine rationabilu id eft: huncftum. Atquc hic cft 

 locus honcfti& inhonefti : fub quo coniinentur loci a pio & 

 impio,.a iufto& iniufto. ReguU perline»lesadlocNrni;tilit ^ 

 inutiiu funt hA. i.Onine moderatumcrt vtilc: contra, Onine 

 immoderatum cft inutilc.i.Quidqud parit feliciratem,cft vtile: 

 Contra,Quidquidparit miferiam cftinutile j.Qiiidquidminuit 

 &depcllit miferiam.ciufquecaufaSjillud eft Ttilc:contia,Qnid- 

 quidminuit, impcditau; corrumpit felicitatem, id eft noxium. 

 4.Cuias contrarium cft noxuim,illudeft vtilc :& contra.Cuius 

 contraiiuin eft vtile, illud eft noxium. j.Quod inimici iioftri 

 nobis inuident , id bonum cft : & contia , Quod ininiici nobis 

 optant.ideftnoxium 6.Maioris boniclcftio eft vtilis:& contia, 

 Maioris boni tepudiatio eff inutilis. 7 Minoiis mali eleffio cft 

 vtilis : contia , Minoris mali prx maiori aucrfitio cft inutilis. 

 Regulx necejfarij non neceffari; frint tres. i.Sincquo bonum 

 aliquodcllc&acquirinonpotcft,illudeftnecc(rariuin:&contra, 

 Sinc quo cfte poteft , illud cft neccHarium i.Sinc quo malum 

 aliquod amoucri no« poteft ve! euitari,illud cft necclTarium : & 

 contrp, Sinc quopoteft, illud non cft ncccllarium. j.Cuinulla 

 vi lefifti potclt , quoJque nec mutari , nec lcniri poteft , illud 

 eft ncccllaiium. ReguU fertinentes ad locum iutundi (y 

 inincundi, fu»t decem. i.Quidquid paiit vtiiem vaiietatcm, id 

 cft lucundiiin. i.Qiiod paiit gloriam , honorem, amorem , & 

 admirationcm , Id eft iucundum. j.Quodappctinnis vel fpcia- 

 mus , illudcfl iucundum. 4.Quod appctitum noftium cxpict, 

 id cl^ iucundum. y .Quod libcrat aninium a curis & laboribus, 

 id cft iucundiim. 6.Q^od fponte fit,id cft uicundum. 7.Q_uid- 

 quid parit vcl auget voliipiatcm honcftam , id clt uicundum: 

 contra, Q uidquid parit vcl auget niolcftiam , illud eft iniucun- 

 duin. 8.Q_iiidi]uid minuit, vcl coriumpit inolcftiam,illud cft 

 iucuiidum : contta , Quidquid minuit vc! coriumpit volupta 

 tcm honcftam , eft molcftuin. p.Quod fit cx habitu vel con- 

 fuctudinciucnndum eft. lo.Q^iod fitfecundum n.Tturamcius, 

 quiagit, illud eu iucundum ■ contia , Quidquid fit contra vc! 

 prartcr naturam cius qui agit.illud cft molcftum. RtguU perti- 

 nentes ad locum pojfibilu ^ impojfbitii ; funt trededm. i .Si 

 clifFlcilc poteft fieii,ctiam id quod cft facilc. i.Si vnum contra- 

 rium potcft ficri,etiam altcrum. ; $i vnum rclatum potcl^fieri, 

 Ctiatn altcrum. 4.Si vnum fimilcpotcft^ficri , ctiam altcruin. 

 j. Si portcVius poteft fieii , etiam prius. iS.Cuius piincipium 

 poteftficu, ciusctiam finis : & vicilliin.Cuiusfinis potcft ficri, 

 oius ctiam principium y.Quod viri piudcntcs luadcnt vel 

 diiruadent,id ficri poteft. S.Si partcsficri pofTunt, ctiam totum: 

 & vice vcrsa , fi totuni , ctiam paitcs. ^.Si fpccics ficri potcft, 

 ctiaiti genus : & rctio.fi genus, ctiam fpccics. lo.Si aliquid fuic 



flttfe -fien poteft , ctiaill peraitem, u.Si aliquid flcripotcft ^ 

 deterionbus, imprudentioribus, &iufcrioribus , multo magis 

 heri potcrit a prxlbntioribus , prudcntiotibus , & (uperioribus 

 li.Cmus cfficicndi principium eft in nobis , id ficri poteft.* 

 ij.Cuius naturah aniore & cupiditate tiahimur, illud ficri 

 potcft. Atquchiceftlocusapoffibili &impoftibili , (iibquo 

 comprchenditur Ucm afacili j^ difficli.cuiw reguU duifunr. 

 i.Quidquidfinc vllo, aut magno, vcl laboie, vel pcriculo , vel 

 fumptu, vcl molcftia, & quidem brcui tempore fieri poteft , id 

 eft facilc. i.Quidquid cum magno labore, pcriculo, fumptu,Sc 

 mole tia , & quidem longo tcmporc fieri poteft , id eftdifficile. 

 ReguUpertinentesad hcumafnturo vel non futuro.funt ht. 

 l.Quod pofitum eft in alicuius voluntate & facultate , illud 

 futurum cft. ..Si id faaum cft , quod eft rei caufa nccefFaria, 

 etiam rcs futura eft. 3.S1 ea fada funt.quaf ncceflario rem ante- 

 cedunt.ctura ip(a lesfutura eft. ^.Quod cupiditas,ira,& com- 

 modi ratio (uadct , fificultasadfit, illud eftfuturum. ReguU 

 pminentes ad locum a magno cy paruo , jum qHtbm atauid 

 honetli^ -uel turpiM , vtthtts -vel wuiili»., crc. effe p,<,batHr; 

 hocmodo. i.riurabonapaucioribus antcpoimntui, & pauciora 

 niala plunbus.i.Innata a(rumptis,intcgia contaminatis.propria 

 alienis, rara vulgaiibus, perfefta inchoatis.aitincialia tbrtuitis, 

 ca qua- (unt per le iis qua: funt pcr accidens caufa: effedis 

 fubicaa adiundis.&c. funt prjrftantiora. Atque h« funt loca 

 gcncris dehbeiat.ui: quibus vtcmur luxta has rco-ulas. i.In 

 confultationibusprifcratur honeftum vtili , & rtihtas afalsa 

 vtihtatis fpccicdilcernatur.Nam inconliliis dignitas,lex,religio, 

 fides, & xquitas eft fpc^anda : hbido , cupiditas, ira,odium, 

 inuidia , metus , & quidquid prxtcrea animum occxcare folec, 

 amouendum. lApudhomines benc inftitutos plurimum dc 

 laudc & honeftate dicemus : maximcque ea vittutura oenera 

 tra(5labimus , qua: in communi hominum vtihtatc tueiSaau- 

 geudaqueverlantur.Apudindoaosautem&impcritosinpiimis 

 vrgebimusemohimenta,fiuauin , voluptatem , contumcliam, 

 atque ignominiam. ^.Ad lem gerendam quicunque hortari 

 vclit , caucat r.e id foliim confidciet , quam illa ics honella fic, 

 fed etiam vt habcatcflicicndifacultatem , cui datur conlilium. 

 ^Amplificationes in dcliberationibus potillimuin fumuntut 

 ab cxemplis. j.Affcdus iu hoc genere dorainantur fpes & 

 mctus. 



V. Loca generis iv.dicialis digerHnturfecundhmqHa- Locage- 

 drHphcem eita fiatnm : vnde hoc locorum d^JiaUr 



genm dtcttur 9ci.Tiy.6v. 



l.OTatw eonieBuralis ^X7n ^y«^4xv , cft.ciim quaerituran 

 >-'lic : vt, An Rofcius occidciit patrcm , An Aichiasfitciuis 

 Romanus Loci aigumcntorum in hoc ftatu funt artificialcs, 

 vel inartificialcs. Aui.ljcialcs exhibent argumcnta pr.xfura- 

 ptiua, qua: vocant. Colliguntur autempt.rf"Iimptioncs exfaili 

 caulis ( id cft , voluntate & facultate ) & fignis. Voluntatis 

 prifumptioncs funt morcs & vita pra:tcritai impulfio & motus 

 animi, vt ua, odium, dolor, iniuiia, ebiietas, imprudcntia,&c. 

 & tatiocinatio tx intentione & fpc. Prslumptiones facultatis 

 funt agentis vires & co,.ijE , imbccillitas partis adueifc , & oc~ 

 calio lemporisac loci.Pi sfuinptionesex llgnis funtanteceden- 

 tia , coniunda , & conlequentia videl concurfus , coiifpiratio, 

 colloquium , hacfitantia Iingu.T, pallor, cruor, &c. Tcftimonia 

 funt pacla , iuranienta . coiifclfioncs liber.x , qu ■.(liones fiue 

 tormenta. Huc etiam pcrtinec locen afaHo <y> non facio. ciiius 

 hx lunt Maximx. i.Si id eft fic^um . quod clt difficilius. 

 eiiam id fafrum cft , quod facilius. i.Si fac^lum crt poftcrius, 

 etiam piius fadum eft. j.Si habuit voluntatem & f.icultatein 

 faciendi uon iinpcdiiam , & iiniularfit ira aut cupiditate , fiiie 

 dubio ctiam R-cit. 4. Si fadum cft necelfarium antccedens, 

 etiam ipfa res l.ida eft . Loci dcfenfionis funt negatio.inuerfio, 

 & al.ifolutio. l I. Statif4 definifiuui, feu legitimus , ,.(,-<, i.yix), 

 feu o.^/sKcn , eft , ciiin qu.viitnr quid fit : vt, Sitnc facrilcgium. 

 Specieshuius ftatus lunt lcx : vidcl. Definitio , Contr.arii le- 

 ges , Scriptuin & fcntcntia, Ambiguuin ,Tranflatio & Ratio- 

 cmatio. Stalui dejinitionii . e(t , cum defiuitio, vidcl. oratoria, 

 fumitut a caufis , cffcdis , fubiedis, & adiundis : & confimu- 

 tur argumcntisduiaisaconfuctudinc, afimili, acontrano, J 

 lege.abiquitatc , abcxcinplis , a locoaliqno communi : v: fi 

 quis ncgc: le proditorcm eire, h.rcomnia polVunt adferri, &ex 

 iis conftrui dennitio Locus defcnfionis cfl , cum vitia defini- 

 tionis monftrantur & dcmonftrantur. Status contrariarum 

 legum cft,cum du.c vel plurcs leges , tanquam contrari,T:, con- 

 trouerfiam pariunt : vbi argumcnca confirmationis & coiifuta- 

 tjonis fiiinuntur icaulis cfficientibus, matcria.circumftantiis, 

 fiuc lcgifiatoris , & admiKais: Kationc cauf.c efficicntis , lcx 

 intcriorccditfupcriori , huinana diuini. Raiionc matcri.-c, lcx 

 fpvcialis dcrogat gcncrali , & lcx ta.ulx fccunda; ccdit prim.E. 

 Rationccircumftanti.uum , lcgcs vctcres corriguntur &abro- 

 gantur nouis , & vcrba lcgis (ecundum fubicdam maicriam 

 funt intclligenda. Qu:uuum ad finem & voluntatcm lceifla- 

 toris , cclfantc finc, fiuc conditionc , lcgis , ccfiat & ipfi Icx. 

 Quantum ad admnda , fiimitur argumentam a pcrfcdione 



Rr 4 Td 



