484 



Encyclopedi^ Lib. I X. 



C A P V T XI. 



De fronuntiatione orationit. 



PRiECEPTA. 



i Ronuntiatioorationiscft,qua illam apteenun- 

 ' tiamus. 

 Ea continetur vocis & geftus moderatione. 



R E G V L ^. 



j.eciMfio I_ Orationis recitatio efi ipfa energia,confummatio,c!}'' 

 qiVm "'* pfrfe^io orationii formati. 



pixflinsi ^ • r. 1 



NAm oratio.qus tantum fcripta cft, ad eloquentix fcopum 

 obtinendum,& ad mouedos audicoium animos,non eft ita 



compar.ita,ac fi recitetur. Id quod sxpcrlentia teflatur. Si enim 

 orationein vtvt exqmfitiirime form.uain , tamen fctiptam 

 lolummodo legamus, parumfmcaflicimur , etiamfi a fummo 

 oratore lcripta^ l\t. Contra orano vel mcdiocribus attificiis iu- 

 ftrnaa, raagna cum efficacia & ammorum commotione audi- 

 tur,fi recitetur , & intcr recitandum, couueniens adio, & vocis 

 geflumque decus adhibeatur. 



1 1. Pronmtiatio onitionis gubernatur his regulU . 



I .p KonuHtUtio non fit afFcdata .ncc vniformis,nec etiam ridi. 

 1 cula;led tum natur.x & moribus dicentis.tum ipfis quoquc 

 rebus cum modeftia &grauitate accommodata.i.Koxfitclara, 

 diflin(aa,firma, & fxpe augefcens,non decrefccnsi mediocris & 

 a-quabilis, non grauillima, nec acutillima, non monotonos, fcd 

 varia , prout aut vcrborum dignitas, aut vis fententiarum , aut 

 depofitio.aut inceptio.aut tiaufitus pollulabit. ^.Ceftfu voceni 

 fubfequi dcbet, & anmio limul cum ea parere. ^.In gefiuilla 

 prxcipuc fit cautio, ne orator quafuis argutias peifequatur,ne, 

 dum captac elegantiam , ridiculus vicleatur. j. Exaaillimi 

 omnium regenda; funt manus,vtcontraliautut, protcudantur, 

 eieuentur.vcl remittantur, piout eft opus. 



tii( 

 tic, 



quK 



DELINEATIO PRIM^ SECTIONIS OKATOaIJE. 



fFine. cap.i. 

 Subiedo. cap-i. 



"Generalis, 

 dc 



Oratotia 

 cft ■ 



/"Thematis oratorij. cap.^. 



f Inuentio-( Argumentorum | 

 I / oratoiio- 



f Formandae: ( \. 



fG 



Mediis,feu | vtfunc ' .^ 

 inftru- -^ 

 nientis 

 oratio- 

 nis beue 



rum m 



Difpofitio. cxp.i. 

 \J£.\ocai\o.cap.<). 



, . r- rDocentia./-/j».4, 

 vbi funty I-, 1 o . r 't' 

 \ Ucleiftantia. cap.^ 



LMouentia. f«/j.6. 



I ^Didafcalica. ^ 



I Specie : vbi funt^ Demonftratiua. ( 



L argumenta ^ Delibetatiua. ( 



Vludiciaha. ^ 



caf.j. 



V. Spccialis. Vide feSi. feq. 



(^Ptomulgandar : vbi funt oracionis { l^^ZlZtio.^cll^i. 



II SECTIO ORATORI.^, 



2n qua efi 

 Oratoria fpecialis. 



^______________^ _^ delc6i;are,per orationem folutam ; ^ minijs principa- 



lis , inftrudio mentis feu ipfum ddcere per i/tiufniodi j 

 orationem. 



Finis internus efl: rcmotus,vidcl.oratio foluta ; vcl 

 proximus , puta tradere adminicula feumediacon- 

 ducentia ad hunc finem partim externum , partim jn- 

 ternum remotum. 



C A P V T I. 

 Be fine ordtionis folut^. 



PRvECEPTA. 



i Xpofita eft oratoria generalis,de iis,quae oratori 

 ! & poijtae funt communia : oratoria fpecialis,fcu 

 propria, perfequitur ea , qux orator fibi vendicatpro- 



firia ptx poijta ; adeoquc eft inftitutio eloquentix (b- 

 uti fiue ptof^. 



Eftque fcholaftica & forenfis, vcl ccclcfiaftica : & 

 vttaque rurfus doccns,vel vtens. Nos hoc loco tradt- 

 pitu fcholafiicam & forenfem. 



Oratoria fcholaftica & forenfis doccns edifterit 



finem, fubieftum , & media orationis foluta; rite in- 



(litucndz in fchola & foro. 



Finis eft extetnus, vel internus. 



Finis externus cft principalis , concitatio affe- 



ftuum & deledlatio mentis , feu ipfum perfuadere & 



R E 



G V L yE. 



I. Informatio tnentis etfi efi mimis principalis finu 



Oratoritt , aicjue adeo dignkate posierior: 



tamsn natura efi prior quam 



impilfio anirni. 



RAtio Iiuius cfl ; quia nihil efl in voluntare& afFeiflu , flifi 

 pnus tucnt in intcllcau. Et ignoti nulla cupido. \cdlA 

 moucri alfedlus non poffunt , nifi mens prius inforuiats fit 

 explicatione & probatione. Idco etfi orator priniario debee 

 rcfpicere concitationem affedluum : tamen primo,id eft, pri4j 

 cogitabit de informatione mcntis. Quod lamctli poccis etjjin 

 cft faoendura.inpriniis tamen rc.juirirur ab oratoribus. Et idea 

 hunccanoncmhocpotius loco fofuimns, quam inOratgtil 

 gencrali. 



I 



1 1. ornth 



do i 



