488 



Encyclop^di^ Lib. I X. 



R. E G V L >E. 



thitio 



Oratio 

 icxcualit 

 Tt for« 

 uunda? 



I. Oratio adfinaa m gerierc hos habet camnes : 



dilpolitioucm. 



II. Or^fw textttalu confideratur in genere , 

 & in fpecte. 



■K.enef, oiatio textualis f.c formatur. It» explicando textil 

 .2,uo onhacranaum elt thcma^dcmdc argumcnta 6c pauc. 

 cWlmgulaordinerantcxphcauda. & apphcanja. O a o 



r^xu.aHs?» ipeciedi ftric^ioris tcxtus. vel prohxioi.s. Oiat.o 

 textualis»»ji'^" ^ ,. fententia declatatur. 



I 



ftnd.oris tcxtusca , qua brcu.s aliqua cnte.uta declaratur 

 Faai.e vel f.mphcis fcntent.s , vcl con.iincls (eu , ch.ia: vei 

 onomr F eSens autcm ell m fentmtiu exphc»»,Ui pvxm.t- 

 gno.t.ir. V.equen J .\,^,^, pofteaque v.m 



da. andemque coaf.deratur author ; dei.ide the- 



rat;7e:v' Uo." of.t'um^ ^ vtr.ufquc traaat.oobfcruatu. 

 den oue qux clara f^.t.brcuKcr rcc.tantur. qua: obfcura, fufius 

 cxSant^ur. & quxad rem noftram tac.unt. nou.sargu.Tvcnt.s 

 6u.entur,nouifque trop.s & fis>^t.s omantur. 



limpfefto vcl pugillaribus tuis nota , vfl cura vt al.us aliqui* 

 auditorcla.n notet.Cxterum .ftud inpnmis requiritur. vtora- 

 tio.iem eam.cui rcfpo.idcre debcs , intet audiendum tacitc re- 

 foluas, & pt.moomniumcogites quaicf.tthcma , dequoper- 

 oratuf : an lit purum , vcl miitu.ii : finiplex , vel compolitumi 

 thcoieticu.ii, vel pra£licuniidogm3ticum, vel afFeclaofum, &c. 

 Nam ifta the.Tiatis expenfio maximam pta:patationem fuppe- 

 diiat ad dexttc refpondendum. Deinde cogita , an rcfponden- 

 dum fit orationeconrcntaneafiue amica& concordante , au 

 vero oratione dillcntanea feu aduerfaria & difcordante. Sic v.g. 

 ad orationcs gratuiatonas.confaltatorias , & fimiles rcfponde- 

 tur oiationc concordante : .id inneaiuas, d.fcordantc.Dcnique 

 invita communi pauci admodu.n funt orationes tefponforiae 

 doffmaiicx, pletxquc afFeauofx. Iraque magnu.ii iftud co.n- 

 pciTdium futuium eft, ftatim attenderc.an oratio, ad quam re- 

 fpondere debes , f.t vel cxprclToria ve! motrix ahcuius afteaus. 

 Sic enim f.icilc potcris indicium capere, quahfnam affcaus tibi 

 intcr refpondcndum l"it moucndu'; vel cxpnmendus : ncrnpe ve 

 f.milisilli, qnimouctur.aut cxp.imitur .n orat.one illa. vel 

 contr:uius. Simihs quidcm in oratione confcnta.iea : couttanus 

 veio iii diflcntanci. 



0/at'O 

 lefponfo- 

 tia in %<:• 

 nere vt 

 formc. 

 tuiJ 



Oratio 

 icfponfo- 

 lii cil 

 Diulii. 

 plcx. 



C A P V T IX, 

 De oratiene refionforiL 

 Pr^cepta. 



, Ratio rcfponforia eft, qua refpondetur ad aliam 

 _J orationem ; fiue nempfit oratto ■,:£]' i^oxl^ tta 

 ditta,fiueepiHola. 



Eftque extemporanea, vel meditata. 



R E G V L .ffi. 



I. Oratio refponforia in genere formatm iuxta 

 hos canones. 



I. TN ref,on!;onilm ad aliam orationem vel epifiolam vidcn- 



txornatto &aHio Zodcranda ejl. P..mo .taque '°''^\^''''^f 

 parona,cuTrcfpondctur:an f.t (upe.iot,par,vel !"?«'-''.' -^". 

 ^ .°on nobisVauens & addi^a^vcl fc;cus. Deinde res ipfa ex- 

 p iduu . ad qnam refpondcndum eft : an f.t fauorabihs , vel 

 Tdo a ■ d^gmatica . vcf atfec^uofa. Deniqne P"<^-. 1^^ ^- 

 fponde , co".f.de.ctar. i. Jnpri>.U hoc agcnd.,m eft , ne .lcco 

 airr ur : v.cfue ,«,?«. flace.tftmdU ad[eraniur,ci>u d,jph- 

 cent LfuLur. \. D,Mtloorat,on,,mre[Mouar-.,rn f.t 

 tuL tum quia facle labctur memoiia , f. prolixe tcn tema 

 rcfZd te , tumquiapioUx.tas in refpondendo minu habec 

 effica ci & mat,.c ipnd auditores. Sed &: proportiQ dcbet eire 

 il. oiationem hbcram & .idftt.aam : ctf. .lon nccellc eft hanc 

 cffe tam lon.amqu.im illam. ^.In rcJJ>onf>na ora„one fotst.. 

 tZndHmellme.ni,r.s,q,dmperio,Us : tum p.opter mcmorfem. 

 qurvaldconei.aturpcnodisdidua,oribas, tum qaia membra 

 jna"is funt ncruola & cflicacia. 



1 1. Oratio refponforia in fpeciejic habet : 



ORatio rcfponforia eafJem cum libeva diuifiones habet. 

 Itanuc qui orationcm hbcram &omnes e.us diuifione no- 

 uit (^atnn n^oucrit etiam retpoufor.am orat.o.icm & eius diu- 

 fio;vs Dcindeoratio rcfpo^nfon, adfertnr adorationem (cr.- 

 ptam. veldiaam. Qu.ando vcfpondetur ad o.atione n ft.. 

 Lm tumvb,qae mmus dinkihs S: labo..ofa cft .efponl.o. 

 Lu,dcmtam.nemorianonitaI,tborat, & fac.hus ceu po- 

 tefl ,quxnam & quoc fint prvcipuacamtaorat.on.s . ad t u.a n 

 eftre(pondcndum. S, vero refpondendam lic ad orntioncm .,- 

 aam,& non fcriptam , vtique longe maior eft dift.cultas.qnam 

 fnorationelibera. Quare fi poteris, vtere .ftoadmin.cnlo , & 

 yraecipua csp.ta orationis , ad quam refpon-icndum elt , in pa- 



C A P V T X. 



"Dc oratione y.oLr' f 0';^'^ liiaa. 



Prtecepta. 



Kw^cj Ratiomagispeifc£ladicitur oratio yM Ucxlw,^ 

 f^^ 4UX artifiaura otatorium prolixiiis 6c maxiir.c 

 afteftuose cxprimit. 



Ea fpedlatur iii gencrc , & in fpccie. 



In f^encre , quantum ad ideam Ciceronianain , & 

 Demofthenicam. 



In fpecie, qiiatcnus eft gymnaftica, vel feria. lUa m 

 fcholis , ha?c in certo aliquo officio vitarqKC gencre 

 praclico habetur. 



R E G V L .^. 



I. Oratia perfeEla & imperfeBa habent qitxdam 

 commnnia. 



EA vcro appellantur cevta dlcendi geneva, & funt it.a. Vrin- 

 cipio .'cnus dicend, cft ,ncitatum ieu velox,& traauni./«« ._ 

 M/';.';»,leacdncitatam, ^,«n^;^e»«*eft , cuius ftruaararapi- 

 diusdccurrit. Hcvmogeni dictur ;p?;^7,;,-. Eo vt,mur aut lU 

 cxptefrione & imitatione celeiis alicuius aa,on,,s , aut mdch- 

 bcrationenobifcuminftituta, aut indifputstionibus & altcr- 

 cationibus,atqueadcoetiamin accufationibus. Veloccm ve- 

 r6 reddunt orationem aigumcnta cumulata , vc multa eltcaa, 

 multaantecedentia. &c. item verbacurrent,a& rotunda , oc 

 cupatio.hypoftrophcpedes celercs. Eft autcm hyponroi^he bre- 

 uiter faaa verbis declinatiuncula poft ,nchoatam lcntcntiam, 

 &adeamperficiendam reuerfo : yz Cic.contra Rollum . Hic 

 quoniam video vos hominisdignitate , & contumclia Icg,s cllc 

 commotos , tenouabo ,llud qaod initio d,xi. 1 rafiiim ^cnm 

 d,re„d, cft , quod tardias&remiir.us incedir, & quali naa.m 

 conftruitnr. Itaque .pfius avtificinm habet omn.a oppofita 

 antccedcntis. Dcnde genasdicendi eft acuium , vcl lentum. 

 Mtitnm, fiuc avcutura, dicendi genm eft,q.iod & mgenil .acu- 

 nicnhabct, & fi-nfibus eft acre. Dicirur o^.v-^, & Js^f^vT^r. 

 Habet itaquc inucntioncm argumentovum exquilitoium & 

 larorum, atque adeo paircilliniorum. qua:emm rara lant & 

 exquifita,capnuca funr. Lcntam i;r«;^;.Jf«;« elt.quoci oma- 

 tnmquidcmhabct,fc-lnon ita acucam eft . vcrum commu- 

 nius; &t.ilc, qnodabingcniisetiammmusacutispollit tor- 

 mari. Xmie gcnusdlccnd.cft exquifitum , vel ,rvnus exqui- 

 fitum . Genmdicendi ex^iHiftumS:^ accuratum eft, in quo elt 

 exquifitapnlchi.tndoorationis , quam l^f<;a««<' yocanc : mi- 

 nhsexqtiijitum eft . quod virg.n.alem illam fponfalcmque pu - 

 chritudinemnonitaconfcaatur. Den,j:ie eft genus diccnd. 

 laxius.concifius, vel mcdium. Il.'ud Afiaticum, iftadLacon,- 

 cum , hoc Ati.cu.n vocant. yifaticum dicendt gen-.u dt, quo 

 tum rcsipfc iaxiiistr.aaanrur , tnm amplihcationes ad.innrui- 

 copiofiovcs. tumdcnique vcrba & figurx , .ideoque tota oi.a, 

 tionis ftvuaura & compoficio eft fufior. Vfnrpacur hoc gcnus 

 inmace,iis,ionita fubhm.bus, atque adeo non ,ta m.ignam 

 authontatcm habcnnbus i pr:trcrea ab hom,n,bus no.v .ra 

 occupatis , l<. ad hom.nes non vfque adco occupatos. ! o.tc^ 

 hoc diccndi genus (caari dcbemus intra annum siatis v,gc- 

 limumqai,itumautfcptimuro. hMonicHm dtcendi genus clt, 



