5o6 



Encyclopedi^ Lib. X. 



C A P V T III. 



De inuentione foetica. 



Pr^cepta. 



Ediafiinc in orationisligatx partibns , 6cfpe- 

 cicbus. 



Partcs fimt inuentio, difpofitio , & elocutio poc- 

 tica. 



Inucntio poetica eft , qua inueniuntur thema & 

 argumentum , qujc prxcipue compatata func ad do- 

 cendum cum dcledatione. 



Thema poeticum fpedtatut iu charaftere , & gc- 

 nere caufa:. 



CharaiSer efl fublimis.mediocris, vel humih's. 



Genus caufa; eft firaplex, vcl mixtum. 



Simplex eft dcmonftratiuum , dehberatiuum , & 

 iudiciale ; mixtum cft , cjuod coniuiigic genera fim- 

 plicia. 



Argumentum poctTcum in genere eft docens , de- 

 ledlans, vel mouens; & doccns, eft fubftantialc,ideft, 

 explicans & probans, vcl accelforium, id eft, ampUfi- 

 cans : in fpccie eft gencris demonftratiui ,dehberaciui, 

 vel iudiciahs. 



R E G V L ^. 



Viema I. Tnematii poetici varietaf commodijfime renocatnr 

 vaiinm.'" ^'^ qiMtuor ifias clajfes : qnod fint dcmonftratina, 

 deltberatiua, mdicialia, vel mixta,hoc modo. 



THemiHa poeticn generU demonjiratiui funt didafcalica, 

 hi(lonca,8f epidcidica Didafcalica Canz,q'ix:,^ docenJam 

 fmit comparata. Hifiorica fuiit , cjux quippiam fimpiiciter 

 ■ defcribunt. Prioris generis fuiit Lucretiana de natura , S;'h.rra 

 Buchanani , Cofmogtaphia Honteri , Fabrica corporis huinani 

 lohan. Pincicri. Pofteiioris generis funt hodocporica. Tloe- 

 Wttta epideiclica fmn , qua: contincnt laudes vel vitupcratio- 

 nesrei,perfons, vel fadi. Huc itaque pertinent fylu.x-, enco- 

 niiaflica,panegyrica,conimendatitia, hymni quidam & pa:anc;, 

 /btcriafeu eiichaiiftica,epitaphia, epiccdia, parentalia, anniucr- 

 faria , epibateria feu jjratulatoria de fchci reditu , gencth- 

 liaca feu gencalogica ^genialia , palinodica , ■^'■'^"•» . idcll 

 vituperatona & conuiciatoria, epithalamia feu gamclia , quo- 

 rum fpccics eft hymcnoEUS , in quo fit acdamatio verlu inter- 

 calari : deniquc poedcutcria , quibus grati.c aguntui prarcepto- 

 ribus. Thermtum poeticarnm deliberatiHorum gCiKx.^ funt fcx. 

 Trimo funt votiua,Grj3cis.ar©r<*t'jtr:^ , q- d. petitoria : qnibus 

 pttimus aliquid fieri aut elfe. His lubiiciuntur gratulatoria, 

 qui habent fignificationem vpti cum gaudio obfclicitatem. 

 Secundo fuut apeuflica s quibus aliquid iion ficriaut nonclTe 

 pctimus. Huic (ubiiciuntut apotropxa , quibus deprecaniur 

 poenas. Tertio funt propemptica ; quibus profcquimur abcun- 

 teSjVelvotis, vel bonis omnibus. fflttarto funt apobateria ; qui- 

 bus vtuntur difccdcntcs.6);</'««o (uiuadhortatoriajC.aque i.pio- 

 trcptica; quibusfimplicitcr adhortamur. i.nuthctica ; quibus 

 itaadhortamur , vt iimul inft-ruamus allatis pr;cccptiscthicis. 

 :!.par.rnctica , fcu paranselmatica; quibus itaadmonemus, vc 

 fininl pr.rcipiaraus. Sfa;/o funt paramythctica , feu confbl.Tto- 

 ria; quibus aliquando adiunfla eft obiurgatio, vel difputatio. 

 Themata poelica iuJicialia funC catcgorica vel apologccica. 

 Categorica funt, quibus accufimus : apologetica feu puigatoii.T, 

 quibus defcndi.Tius. Thematapoctica generii mixti fua: varia. 

 e.g. quando laus & pctitio , conlblatio & adhortatio poctica 

 cpniungitur. Tiiapnota themata dicuntur dcfinita : quartiini 

 indefinicum. 



Ctiaraft»! 1 1. S&penumero accidit , vt tres dicendi forma , qtia 



Oi^itionis ; n _- ;; 



li£a». charatteres appellantttr , tn orationc 



ligata mifceantur. 



CHaralierdicendied fotma, fimiliseiusrci, cuius cft nota. 

 Eflqiic fvimo ful>limis,l'eu grauis;qui adhiberur in matcna 

 graui cxcellcnti,& fcria:vt cumherces,bclIa,confilia,oratioiics, 

 & firailia dcfctibuntur. Huic adiacct dignitas. Deiiidceft /5i;<- 

 »»;fei quo vtiniur in materia vili & iocosa : vtcam niores ho- 

 Biinum priuatorum , fatyrorum , rufticorum , plaiu.irum , & 

 «aJinaHuiii vulgarium defcribjmus. Huic adiacct tcnuicas & 



fimplicitas. Dcnique charai^er <j««WMeft mcdiusinter ora- 

 uem & humileni,ac proinde rebus mediocribus conucnit Huic 

 adiacet rotunditas , iJ cft, media orario intcr humilcm & gran- 

 dcm. Sxpenumcro autem accidit , vt hae tres dicendi forma: m 

 rhythmo auc carmine mifccantur : vbi tamen a potiori fit deno- 

 minatio. Nam quale eft thema, calis eft denommatiorhythmi 

 auc carminis. 



III. T)eimentione foetica funt hi canones : tnu 



,nis 

 i-^-r^Otiut inuentionis pocticA capat ejl^w ^ jiat ^ dicatiir, '? 



i quod ■vnaqua^He perfena dtgnum efi omnidqite fiuere ex^""^ 

 natttra rerum homititimque videantiir. Hoc nempe clt .-o «c£- 

 OT» 7n„/iTinst , decorum poeticum , primagratia operis.poetici. 

 i.Thcma poeticum potejl cffe omnn generti, monl ha^eat quod 

 trailatum deleciare p^ffit. .; .Thema totum fitfibihomoger.tum. 

 Itaqucdigrclfioncs. quspoema valdc commendaiic , cum ihe- 

 matc propofito coh.i.neant. a,Themii aliquandc exprefse ponitnr, 

 interdii occultatttr. E.vemplu primi modieft '.G.joig. 6^idfa- 

 ciat litivs fegetes,cfc.(t:diA],3paA Horat.in arte poi-tiVa. ^ . rgii- 

 menta fuwantur ex reril cognitione.i^thematifint cofentanea. 

 6 Argiimenta doccntiajelecfantia.i^mouentia ex iifdem locif 

 petuntur,quos in Oratoriagenerali ofiendimiM.y.Voeta pecidi»- 

 re hahet, qiiodfrequenter ■veris fi£ia remifeet : ad parabolicl ©• 

 patheticedocen.ium. ^.Ex argurnmtis am-lifitantibm nul.lum 

 efl.qtiopoetafe magis iommendet,qiiam defcriptiiynis Hoccnirn 

 argumento l.Epe omncm piclura^induftriam viiicir.imitandiquc 

 conliliuni pr.xcipuc cxequitur. Hinc func profopographix.hy- 

 potypofcs.cthologix.pathologiar.topoLn-aphii:, chionol<)^i;c,'8c 

 liniilcs poccarum delici.v. 9./» defiriptionibuivix-vHiim^argu- 

 mentum frcquentius adh'i?etur . q:am comfarativnis ^fimili- 

 tud nis ; qua quidem rudts auditor tr.axirrii capittir. Nimiruin 

 poeta,vtpotcpopu!arisdo(flor,adhibctaigumentapopularia. 



C A P V T IV. 



De difpoJitio?ie f>oetica. 



V K JE c 



E P T A. 



^^ Ifpoficiopocticaeft, qua thema & argumcntum 

 «-•^ ita difponuncur, vt ordo relpondcac ihemacis 

 poctii^; infticuto & fcopo. 



Eftcjue generahs, vel fpeciah's. llh totum fyftem.-i 

 optiis poecici : hic fingulas p;utesdifponit. Vtraque 

 cft communis, vcl pcopiia.liia in quouis operc pocti ■ 

 co : hxcin certis gcnetibus. v. §. in epigrammatibus 

 obferuatur. 



R 



E G V L ^. 



I. Difpojitiopoiitica comm.unis has habet regid,ts. 



Af" 

 ,. -, difpj 



^•VyOrtA non vbiq!-'eperfliam ordinis regulam fequuntur ne- tionl 



1 quefimper obferuant ftriem tewporumifed crypfi arttficiofa P'''' 

 flerumquecrdinsm inuertunt ^ iucunda^ fabuUs,(« fimitia '°"'l 

 figmentaattexunt. Nimirunl ordo ex operis poetici iiilliruto "'" 

 diftinguitur. Nihil itaque mirum.fi rcruni geftarum feries pci- 

 fonxalicuius colore , aut alio quouiscommento perturbatus 

 videatur,ita vt mediapriniumlocum obtineant, primaque nic- 

 diis artexancur , & poltrcma incerto & inopinato cafu conclu- 

 oantur.i.Or;/,! inuerftufit fiia quad:imferie,tf^ coninnoccnne- 

 xu ordiifatns. Itaque ordo imierfus uoii fit ablque ordinc. 5.7» 

 difpofitione generali ,feu totali.ne quid neceffarium omittatur, 

 ncqnidfitfuperflunm, neqiiidfil confufum.ne quidhiet. Hxc 

 n. omiiia fjint in virio. 4.I n difpofitionc fpeciali excrdia pot-tica 

 finc bicuirj^iiauia , non coada, non tumida , duc^la fcre .-iMp.s.i 

 propofitionc,&: coniuniSa cum inuocatioiie.;;»™/'»/;.'/^ in carmiiie 

 prolixo fitaperta & explicita , inbrcui vtpiurinnini obliqua & 

 implicita : confirmatio, prxtermifiis qux miniis fplendida fiinc. 

 frcquentcr digrcdiatur ad.-a , quxaugeant, vel ornent opiis 

 poiticum , vcl obliqiic aliquid moncant : tonfutatio firlepida: 

 f/i;7ii.g«f pcranacophalxofin inftituatur,vt in finc Gcoif. 

 Hiic fuper ariiorum cultu peeoriimqiie canebam, 

 ht fitper arboribtiS 



II. Pragmatia difpofitionis poeticdt propriccqnxfecu Artifn 

 liariter in hoc vel illo opcre admhctitr^varia efi : in- \\ok<\ 

 primls tamen in epigraynrnate & drarnatefpehatur. ?"«'' 



piopii. 



EPigrnmiria tribits confiat partibus ; propofitione videl expofi- 

 tione,('^ con- lnfione.\'\ opolitio & Cipofitio dcbct cllc bicuis. 

 Nam cpigramma fcxaut fcptcm fcre diftichisablbluiiur, aut 



quatuor 



