Metaphylic^ Tdi^^x.^^c^jj, 



niur Mc- 

 phyfica ? 



Ahjlracia fccundum ejfcntlam dicuntur , qii.T omncm om- 

 nin6 excludunt matcnam.vci D e v siintclligcnti2,& ani- 

 nii hominis. Abjhaaa fecundUm indl^frenti.i/n dicuntur, 

 qiii pc (Tunt quideni cflc in rcbus matcnatibus, ipla tamcn 

 in fuo conccptu nuUam includunt matciiam : qualia funt 

 ens, &omnia illius principia & attnbuta. H.tc cnim ab- 

 ftrahimus a fpiritu & corporc, tanquam inditfircntci- fe .id 

 vtrimiqae habentia.Pcions genctisablh.^cTta non pcrtirienc 

 ad agtum Metaphylices^fcd pofterioris gcnctis,id cft, ilia, 

 qu.-c concipiuntur ratione purx &:_generalis fua: cflcntix, 

 abfqucconceptuhuius vel ilHus cflcntia:. 



. r • VI- SuhienaMeKtphyficesfttbJterijamurfiibjeSla 

 > difcipii- reli^Haru?» at/ciplinarur/i. 



■ fiibalter. 



Quod dc fubjcao dicitur , idem accipc dc principiis & 

 attributis fubjea:!. Ha'C enim funt ciufdcrn natur,T.Intclh- 

 gc autem hk fuialternationcm impropric & late dnflam. 

 Namiu fubalternatione pioprieSi ihiaediftaduo rcqui- 

 runtur ; primo, vt fubjeaum fubalternatr difciplina' acci- 

 dentaliter tantiim difFcrat a fubjeao fubaltcrnancis ; dem- 

 de,vt principia fubilternata) fumant euidentiam Sc ccrtitu- 

 dincm a principiis fubalternantis,vt vidcrecll in Arithmc- 

 tica &: Mufica, Geomcttia & Pcrfpeftiua. lam vcro ncu- 

 trum horum requifitorum occurrit in fubaltetnationeMe- 

 taphyfica. Non primumiquiafubjeaa infcriorum dilcipli- 

 rarum non peraccidens , fcd cflcntialitc^ & per fe dilfe- 

 lunca fub)cfto prim.r philofophi.r , vt corpus naturaie ab 

 cnte.Nonfccundum:quia principiainferiorum difciplina- 

 lum habcnc cuidentiam internam, & extcrnam dnntaxaE 

 habenc a Metaphyfic.i.,per accidens nimiium.quatcnus lo- 

 phiflaobftinatciftancgat,velidiotanonfatis intelligit.Ab 

 illafubalternationc .quainferiores difciplina: pendent a 

 Metaphyfica, pendent triaofFiciaMctaphyfices,ptonumc- 

 ro ternario fubjefti,principiorum,& atrributorum,quoruni 

 fingulotum rationc da:ur fubalternatio. Primo itaque Me- 

 tapliyfica inferioiibus difciplinis tanquam rcgina afllgnat 

 ficbita fubjeaa : quatenus ensdiuidit in fubftantiam & .ic- 

 cidcns , & jubet omncm difciplinam traftatc de aliquo en- 

 te, V. <r. Phyficam dc coipore natutali , Mathematicam de 

 quantTtate, Politicam de rclatione politic.i. Deinde Meta- 

 phyficaconfitmatprincipia inferiorum difciplinarum : id 

 quodfacitduobusmodis: 1. Simplici explicationc termi- 

 norum , quibus cxplicatis vcritas principij non poteft noh 

 perfpici rvtfiinhocprincipio , 7"o<HW eft ma]Hs qiinlibet 

 fua farte ; fi, inquam, in hoc principio cxplicentur ex Mc- 

 taphyfic.itcrmini \(\.\,totum&!.fars,iA\icx(diX'\MS pctulintct 

 ncwans hoc principium.vcl a. puero conuinci poteft. i.Dc- 

 ductione ad abfutdiim fiue impo(ribile,qu.r fit per primum 

 piincipium , Imfcfibileeft idem ejfe ^ non ejfe. Nam fi ad- 

 Ucrfarius negct aliquod priucipium.deducitur ad abfurdum 

 per imijicdictitcm iRiiis primi ptincipij. c. g. Aut Deus cft, 

 aut non eft. Si Dcus non cfl, Mundus cft a fcipfo.Si Mun- 

 duscfta fcipf(3, idcmeftcaufa & cffe.ftus flii ipfius,arqvie 

 ita feipfo piiu'. .Sc poftrrius i cft item.vtcrnus & coriu)ui- 

 bilis fimul.Atqu! h.rcomnia funcabfurda.Tfr/;o Mctaphy- 

 ficacxplicat gcncralifTimos tcrniinos , quoriim vfjs eftin 

 omnibus difciplinis. Talcs tcrmini funt cus, cfTcntia.boni- 

 tas,adlus,potentia, & fimilcs. 



FII. E>!S, rcs, & alicjHidftint fynonym/i. 



Vulgo numerant cum Arabihus fcx ttanfccndentia, cns, 

 rem,aliquid,vnum,vctum,bonum , quotum fymbolum rac- 

 moiialc faciunt r e v b a v. Scd pcrpcram. Ensquippe, 

 ies,&aliquid funt fynonyma:quod ita patct. Si h.rc tria 

 princrpia funt icoiv\«ftiivr« , iquifoUentia , InTpofTibilc ell 

 idcm cflc & non cflc , ImpofTihile eft idcm cfle aliquid & 

 nihil, Inipofllbilc eft idcm cflc rem & non-rcm, ctiam ttia 

 ifta vocabula,cns,aIiquid,&rcs funtfynonyma Neque mo-, 

 ramur hic otiofam illam fubtilitatcm,qu6d rcs notct cflcn* 

 tiam,fiuc entitatcm, cns naturam, aliquid quidditatcm , ita 

 vt quidditasdicatur inordinc ad dcfinitionem, cntiias fi- 

 ue eflcntia ctiam extra dcfinitioncm.natura dcnique notct 

 refpciftum opciationum. Hoctamcn non inficiamur , rcm 

 vfitate fignificare notioncm ptimam , & ctiam opponi 

 Voci. 



An non-frn V 1 1 1. SHhutitm conftderationis primarium irt 



Mciapby- frima Thtlofephia ejt ens, jecnndartiim nen-ens. 



(icz? 



Non-entis nullam effe difciplinam ,phiIofophi vno af- 

 firmant ore. Cuius fcntentix hic cft fcnfus.Non dcbct tra- 

 dialiqua fcicntia dc non cnte:quia difciplina nihil cft ahud 

 quam repr.Tfcntatio & vcluti pii.1ura rcrum iii Mundo cxi- 

 ftentium.Scd hinc non cflicitur, Mctaphyficam non dcbcrc 

 traaarc de non-cnte in gcncrc. Non tnini hic cxplicatur 

 natuta non-cntis.qu* nulla cft, fcd dlrculc itaditui lutura 



An ens, rti, 

 (C aliqiiid 

 ilif(c>anc> 



An fi; pt<5- 

 portiu aiter 

 cns & nwn* 

 cni i 



cntis, cui opponitur non-cns i quod idco dicitut hic confi- 

 diiaricx obliquo &; oppofite. Quando igitur Plato dicit, 

 fophiftam vcilari in non-entc ,per non-ens debct inteiligi 

 falla opinio. 



/ X. Interens & non-ens infinita efdijfmtia , 4^ 

 pioi nde millaproportio. 



Incet ens & non-cns eftc fpatium infinitum, ipfa natuta 

 docct.Intclligc diftantiam ncgatiuam,non pofiiiuam , qux 

 vcrlatur intcr tcm & reni.vt inttrcaclum & tcrram. Hmc 

 dcdiituntur duo porifmaia : folum vidcliccc Dcum pofle 

 cx nihilo aliquid pioducctc, & finiilitct aliquid anniliilare. 

 Nam cum intcr nihil & aliquid fit infinitum Ipatuiin , ro- 

 quiritur virtus intinita,qua: mfiuitum iltud fpatmm cranfire 



joirui 



X. ^n.&7ion-ensfti)itcomradinoria,&proinde Quaiij t-p. 

 «0« agnofctmt mediwn, 



tontra hanc rcgulam folcnc obijcete,qu6d ensin potcn- 

 tia , ptiuatio, & ca qua- fiunt , fint mcJ.u intcr ens & non^ 

 cns. Scd facilis cft folutio. Nam cns in potcntia cft cns \i- 

 ti5ns in fuis caufis:& priuatio foimaliter elt tion-cns,funda- 

 mcntalitet fcu connotatiue eft: ens : & denique id quod cft 

 in ficii, alias eft ens,vt ciim cx aqua calida fit fngijjialia» 

 non cns, vtciim ex indoiflo fit duiitus. 



poficio <u 

 inicrcns % 

 nun-crt>2 



XI. Non-ens eji inteiligihile per accidens. 



^^^' VtrCim 



V T- . ■ if ■ n • r •!■■ non-cns fil 



Nimirum non-ens intelligi potelt per entis limilitljvi- jntfHijj. 



neni>quatenus concipitur tanquam cns ; iccm quatenus dc- bjie^ 



fcribitur pcr dctracftionem feu rcmocionem coium,qux en- 



ti conucniunt. Sic priuatio non per le , fcd pct Jiabituih 



fuum, & nonfeffio e fefnorie cognofcitnr. 



XI I. Ens ejl priits non-eme , & npn-ens eji pritis ^^ 



tnt fie 

 prius noa* 

 cntef 



ente, diuer/a refpeSiu. 



Prim6,cns prlus eft non-ente,fi fpertemns Dcum,ens il- 

 lud entium, fiue ens fimplicitei neecfTarium. Dcindc non- 

 ens eft prius cnte , fi fpertcmusordinem crcationis palfiua 

 & generationis.ltaDcus cx non-cnte fcclc cnciaqua: fccit. 

 Quo pettinet illud Scaligeri exer.-^S^.feB. g.Bonitatis 4'- 

 uina: primum objciflum ad cxtra eft nihilum. Sic Phyfici 

 docent ex non-homine fieri honiincm j ex non-albo ficri 

 albuiti. 



XIII. Ens ell incornple>cumvel complexHm-.ftm- f"* ""**- 

 ■J 1 . ' * tvs c/t tn- 



liler & non-erisi cinipk.-um 



vel com- 

 Efle accipitur tritius modis. l. Subftantiuc.quod Grxcis flexunif 

 eft piriyT/Ktiij,: vt,Deus eft. 1. Copulatiuc,quod Giajcis cft 

 cKi/ij^iT/K»?: vt ,Dcus cft omnipotcns. 3. Scvuiliter, quod 

 Grxcis cft t/xfaTinat ; vt, Dcus cft in ccclis. Hoc loco at- 

 tcnditnr prima fignificatio. Et ita Deus & crcatur.T dicun- 

 tur eire.conccptu fcii. an.l!ogico; Tamctfi enim infinico & 

 fiiiito nullanatura potcft cllccomniunis;cns tamcn ordipe 

 quodam prioiis & poftcrioiis dicitur dc Dco &' crcanni*: 

 ita vtens,quod diciturdc Dco, fit totum impartibilc , l.-d 

 ens.quod diciiurde crcatura,fic totum in partibus, & a pn- 

 mo entc fparfum inarqualiter in variis crcatutis , ita vt in 

 aliis fit veftigium, in aliis imago dcitatis- Alias apud Plato- 

 ncm folus Dcus dicitur cns, crcatuia: ncMi-cntia;fi ncmpc 

 fpc^-^ctuc cxcellentia. Nam cns nondicit dcfcifium.fctl ti- 

 ccllcntiam. Itaque qu6 quid cft pctfeftius , c6 magis cfl: 

 ens. Et turfus,qu6 quid cft mngiscns,c6 cft pcifcftiiis. At^ 

 queh.TC eft caufa,qu6d Deus appcllationc Entis t.nntopcic 

 dcle>.^atunvt in noniine Jehovah & ihdch vidcrc cft. Ni- 

 miiuni Deus maximc ens cft , quia ncquit non cflc. Porro 

 cns cfl vcl incomfle.\-um,\t honio.vcl co>'ifle.vtim,\t propo- 

 fitio aliqua vcra. Dc non-cnle iam facilc cft iudicatc , quod 

 illiid quoquc fit incomplcxuni.vcl compIcxum.Kcn-'»J »«- 

 comflexum cft talc vcl piopric , vcl catachrcfticc. Scn-ens 

 trofril cft quod nihil cft, ctfi fapc cogitctur cffc. Hoc cft 

 t.ilc vcl fimplicitcr,vcl fccundiim qnid. Ncn cns /imfliciter 

 diciturnon-cns ncgatiuum,quod luilluni planc li.;ibct entis 

 modum aut rcfpcauni, .-itqueadco contiadn.^oric opponi- 

 tur enti : vt Pui<;acorium.Logici vocant negationem Infini- 

 tamAWx tollit fubjci.1uni & accidcns.Hoc non-cnseft fal- 

 fum & nialum. Q_ii.i de rc Pictu iia clcganter ait caf. 8. dt 

 tnte Jy ■vno:'b\<.w quatuor funt,qucomnia ambiunt,cns,vnuj 

 vrrum,bonuni:ita illoruni ncgationcs coh.ticnt.nihil, Jiui- 

 fum, falfiim, maliini. Nc» cns fccundum quid cft piiuat:o, 

 qux cft non cns intcr cntia,vt lr,qiiuntur;vndc dicinir non- 

 cns priuariuuin. Priuatio illa eft non-ens non fimplicitcr, 

 ff d cft ncgatio habitus in entc , cui is incflc potcft aut dc- 

 bci. H.inc nceationcm fcquitut a.^^us vcl lubitus m.ilus- 



