Metaphyfic^ Pars I. Cap.I V. & V. 1 1 



ot 



iiio 



itio- 



R E C V t ^. 



/. EJfemta , exlflentia , & duratio indiHiduo 

 nexu cohdtyent. 



Elegans efl iHatl Fererij lib.ii.de com.iijfecl.cnp. j.Tria funt 

 qua; in qualiber re.mas^na intcr fe cognationc aiquc conne- 

 xioiie iuii(ia inueniuntnr.elTcntia rei, exiftentia eius,& dura- 

 tio : prima fecundum rationem & oidincm natiirE eft elTen- 

 tia i fecundum hanc proximum locum tenec exiftentia; viti- 

 mum duratio. Nam ficut eflintia pra;fupponit exiftentiam,fic 

 hanc prsfupponit duratio. Quemadmodum itaque exiftentia 

 ptoportionata efl: cffeDtir,(ic exiftentia: duratio# 



/ /. Duratio mn diflinguitur re nb exlfle>ttia,fed 

 tttntum ratione formali. 



Ratio efti qtiia duratio eft rei in exiftenti.i fua permanfio 

 /iuc perfiftcntia. Quemadroodum itaque excenfio quantit.itii 

 fe habet ad quantitatcm,& intenfio qualitatis ad qualitatem : 

 ita fe habet duratio fiue continuatio exiftentix ad ipfam exi- 

 ftcntiam : cum duratio fit quafi extenho quidam iplins cxi- 

 ftentisc. Hinc duratio a quibufdam vocatur traftus effendi 

 continuacus. Confer Scal!geriimex.i,ui^ex.6\. feci.i.. ^ ex. 

 i.^c. [eB.\.^ exer.^^^.feii.j. Sed inquis,fiduratio eft conti- 

 nuatio exiftencia: , to inftans non erit duratio: quod faifum 

 eft. Ercnim res aliqua vno cantum inftanci exiftens , aiiquo 

 modo habcc durationcm. Rcfpondco : nihil momentaneum 

 dicicur proprie durare,fed tantum improptie, 



///. Dtiratio fufcipit magis & minuSi& non fttfcipit. 



Qucmiam exiftentia rccipit magis & minus, necefle quo- 

 que eft , durationcm recipcre gradus iftos. Hxc cnim illi eft 

 proportionata. Hinc duratio diuiditur in infinitara , qu,Y eft 

 Dei,& finitam.qujEcft crcaturum; fiucquod idem eft.in inde- 

 pendentem & dependcDtem : fiue.vt alij malunt.in iternita- 

 tem,i'uum,& tempus,ita vt illa fit Dei,iftud angelorum, hoc 

 corporum. lam veroiternitas magis eft duratio quam tem- 

 pus:quia duracio fimplicicerpcrmanens magis eft talis,quam 

 duratio fluens.Vndextcrnitas eleganter appcUatur Nimcfem- 

 ferfians,tempas Nunc femfer fluens.\h\ intelligitur Nunc per- 

 manenSjhicNunctranfiens. Obiicitur hic.quod duratio hora; 

 non minus fic duratio quam incegri diei.vel fcculi.Eienim vbi 

 non eft giadus , ibi nec eft magis & minus. Atqui in hora & 

 die non dancur gcadus.Ergo. Refpondctur, durationeni reci- 

 pere ma»is & minus in diuerfis entium generibus : quia eft 

 genus anaiogicum,vti effencia & exiftencia.Sed in eadem fpc- 

 cic non recipit magis & minus,vtina:uo,ve! in temporc. 



JP^. Succejfiua duratio refpicit vel ejfentiam & nEliones 

 flmul , "vel aBiones tantum. 



Nempc in corporibus refpicit eftentiam^in fpiritibus crea- 

 tis refpicit tantiim aftiones, & non efTcntiam. Hincalijdi- 

 cant,tcmpore continuo menfurari motum, tempore difcreto 

 iTieiifurari operationes mcntiura , fibi inuicem fuccedentcs, 

 qax fiunt fine motu. Nam quia eiufraodi aftiones non conci- 

 niiantur inter fe.ita vc facianc aliquam per fecxtenfioncm.fed 

 fuccedunc fibi inuiccm abfque continuations, non poffumus 

 diccre.illas menfurari cempote continuo. 



V. <t/£iium efl meditim participationis igier 



Aternitatem & temptu. "^ 



Nam aiternitas eft duratio infinita & indeficiens, non ad- 

 mittens prius & pofterius : tempus eft duracio variabilis ad- 

 mittcns prius & pofterius, vnde Tcttullianus admodum elc- 

 canter tempus vocat atbitrura & metatorem initii & finis : x- 

 uum autem elt duratio aamittcnsprnis.non autempoftcrius: 

 quoruin illud commune liabet cum temporc, hoc cuni ,i:tcr- 

 nitate. Hincfolus Dcusdicituricctnus a ptiori & pofteriori, 

 fiuc ex parte antc & poft. 



VI. Duratio imaginaria fecjuitur exiflentiam 



imaginartatH. 



Ciim talis fit duratio cntis, qualis cft cxiftcntia,& vero dc- 

 tur cns tationis,ncceft"c omninoeft d.rri durationcm aliquam 

 imaginariam , qua: concipiatut ad fimilitudincm duiationis 

 realis. 



yil. Suhtilior dijfertatio dc duratione fic habet, 

 ex mente Scholaflicorum. 



Buratio confidcratur in gcnere & in Cpcdc.T>nratio in gene- 

 nere fpeftaturHn dcfinitionc & afFcdionc fua. Vcfnitio cft, 

 quod duratiofitpcrfcucrcntiaia c.^ciftcndo :fcu,a(2uscxiftcn. 



di qua;dam continuatio. AjfeBio eft , i. nonnifi ratione di- 

 ftin^ui ab exiftentia,in D£o & cteaturis,cummaioris diftio- 

 (ftionis nullum dctut vel fundamentum vel indiciura. i.fequi 

 naturara cxiftentiaj.vc qualis eft rei exiftcntia,talis fic eiufdcm 

 duracio. Vndc confequicur , quandoquidem Devs cxiften- 

 ciam .1 fcipfo poftidec,vipote a nullo dcpcndens,eius quoque 

 durationcm ncc initium.ncc finem Inbetc pofle. At crcatuia:, 

 ciira exiftcntiara luam abalio.Dio ncnipc,accipiant,eiusini- 

 tium ncccflario habent ; ciimquc fiHc De i conftruacionc per- 

 uiancic ncqucant , quotiefcunquc illi iibitum fuerit , finero 

 quoquc liabcrc pofTunt^quT caufa cft,cur finicailliscribuacut 

 duratio. Hxc autera pro rationc exiftentia; rerum variat. Ica- 

 quc diir.itio in fpecic c(i infinica.vcl finita. /«yj»rt*dicitur *W- 

 >iitas,<]ux drinnoYc Boctio cft interminabilisvica: cota fimul 

 &perfcLla pofleflio. Z).-(»v»(iff j?b/>;! alia eft rerum permancn- 

 cium, alia fuccefliuarum ; & pcrmancntium quidem , alia in- 

 corruptibilium.alia corruptibiliura. Incovruptibilium duratio, 

 £ui':»r, corruptibilium,j,^0(/r/5 ji/Mjfucccfliuaium, tempus appel- 

 latur. JEtium c(i Ammo rei, cuius exiftcnria fua natuta defi- 

 ccre ncquitjindiuilibilis & fucccflione carcns. Ad suum rcdu- 

 citur i-ternitas particip.ita , & niodus a;tcrnitacis parcicipac.-c. 

 .^.ternitns participatiicil iaclara vifionc Df. i,eiufqucfruitione 

 & dilciftione .-ctcrna , qux nullam fucccffionem aut variatio- 

 ncinadmittit. Aiodus itcrnitMis participats. eft in aclibus fu- 

 pernaturalibus, qui perpetui aon funt,& variationemaliquara 

 admittunt : qualis cft ac^us fidei. Modm aui eft duratio tci, 

 cuius cxiftentia cx natura fua deficerc potcft ; itidcm indiuifi- 

 bilis,& fucceffione acicns.Temptis eft duratio rci,qu.x fucceffi • 

 ue exiftit ( h. e. cuius exiftentia in perpetuo quodam fluxu, 

 feu fucceffionc partium , qua vna dcfinente continu(\ altera 

 fuccedit ,confiftit ) diuifibilis & fuccelfione piaedita. Tcmpus 

 autcm eft continuum , vcl difcretum, Temptis continutim eft, 

 quod cx pluribus raomentis continuato quodam traiflu con- 

 ftituitur. TempHs difcretunt eft , quod cx pluribus momentis, 

 diftiniflis fubftantii alicuius fpiritualis operacionibus cor- 

 refpondencibus.componicur. 



C A P 



V T 



V. 



De (tjfeBiombus entis in genere. 



PRj€C epta. 



Xpofiri.s principiis cntis, deinceps exponend^ 

 £^^ erunt affcdiones ipfius ; t^uA altas dictmur mo- 

 ' & attribura & p.nffiones entis : & confiderantut 

 vel in generCjVcl in rpecic. 



In gencre confidcrantur quantum ad proprietaT 

 tes fijns,qu2 tres fiint : 



1 Non e(reaccidenti.i,rcc1 tranfccndentia. 

 X Non componcre rem,red diftinguece. 

 3 Non aduerfari reijfcd detcrminarcrcm. 



R E G V I, ^. 



/. Omne qttod efl,habet aliquern modum. 



In vniuerfo vt fit perfc(ftio,diuerfi funt gradus & modi re- 

 rum, ipfis a Deo tributi. Et hi dicuntur modi pragmatici fcu 

 reales : ad diffcrentiam modonim nocmaticorum fiue inten- 

 tionalium & notionalium, qui ab artificibiis doiffrina: giatia 

 excogitati funt. Illi ergo appcllari poflunt modi rcrum , ifti 

 modi do(ftrinx,qui quidcm funtvel interni.vti funt modi con- 

 fideranJi & apprchcndcndi, vcl cxtcrni, vt funt modi fignifi- 

 candi,loqucndi,& cnuntiandi fiuc connc(ftcndi tcrminos , qui 

 etiam dicuntur modi pi.xdicandi. Dc modis rcrum fiuc cntium 

 tia(ftat priraa philofophia , niodos doccndi excquuntur attcs 

 Logic.r. Vbi fcmpcr mcraincris tcgul.x' : Modtis pradicandi fc- 

 qmturmoduin effindi. C.rtcrum modus rci eft dctctminatio 

 qua:dam rei , & veluti prxfcriptio , qua rcs alitcr atquc alitcr 

 obtinct cflrcntiain,puta dcpcndcntcr & indcpendcntcr.aiftuvcl 

 potcntia. 



/ /. Vnius rei pofunt effe pltires modi , quorum 

 vnus non euertit alterum, 



Ratio cft -.qufa vaiia: pofTunt cfli: rci vnius dcterminatio- 

 ncs & pr.rfciiptioncs, vtloqnuntui philofopfii. Sic qucmad- 

 modumcflcntia refpciftiua non tollit cflcntiamab(olutara,fcd 

 ante fc illam cxpofcit : ita facramcntalls cflcndimodus non 

 tollit cflcntialcm vcti corporis Chrifti modum , fed potiiis 

 ncccflari(D antc fc cxigit. Ita vnitas.vcricas, bonicas, acftus, & 

 confumilcs mcdi non pcrimunc (c in vno codcmquc cntc,fcd 

 amicc' coinitantur. 



/7 7. Modi 



Aii omne 

 ens h,ibeat 

 niQduni: 



An vnius 

 lei pluics 

 polfintclpi 

 niodii 



