ctaphyfica^ Pars L Cap. V I. 13 



Cap.yj. De Vnitatc^. 



P R ^ c E I' T A. 



FfGdiones eiuis in fpccie fuiu vnitx, vel dif^ 

 jimdtc. Ilk dicmtur modi entis pcr excellca- 

 tiam; h&, primae encis differentix «Sc modidiuifi. 



AfFLdhoiics vnit.T liint, qiia; cuni omniente reci- 

 procanciir cicra diiiilionem. uilias dicnmttr ir.odi 

 /implices. 



Sinuque primarix, vel fecundarix. 



Primaria; fugt,qua:ens immediate confequuntur, 

 vt Vnicas,Vcricas,& Bonitas : c quibus vnitas eftaf- 

 fedlio abfoIuta,vcritas &bonitas relata'. 



Vnitas cft aftcdio encis, qiia illud eft indiuifum. 

 Itaquc 



Vnm-ncft,quod eftind^uinnninfe,& abalioquo- 

 cunq; diuilum.Ei opponicur mulcum contradidtoric. 



Vnicatis occurrunt proprieCaces &:diuiIiones. 



Propriecaces vnicatis func, elle primam meniu- 

 ramjconferuare res,& efle fonccm cuiiuenicncix. 



Diuiiiones vnius func numcro quatuor. 



I. Vnum eft vel fimpliciter , vei fccundum qiiid. 

 Vnum fimplicitcr cft indiuiium &' in-dunlibilc, 



flue lunnnc Imiplcx : vti Detts< ^ppclUtur dias vnuni 

 per vnicatem,vnum «^ AMc,vnum lummum, &i vnum 

 vnicate funplici. 



Vnum fecundum quideft,quod eftindiuifumjfed 

 iion indiuifibilc«t/fi frr/i^ar<» f/? -vn*. Dicitur nlicJ 

 Vnum lub (ummo,vnu pcr vnionen ,&; vniiy.aia T'. 



I I. Vnum eft per le, vcl pcraccidens. 



Vnum per le eft,quod habcc vnam circntiam:<«/;'^J 

 vnum ellencia. 



Eftquc tale numero, generc, vcl Ipecie. 

 Viujm numero eit fmgulnre fiue indiuiduum : vt 

 P atilus -^pojioius. 



Vnum genere funt,quorum eft vnum genus; fiue 



proximum,(uieremotum;fiue vniuocum,liue analo- 



gicuin,fiue Jtquiuocu.-z^f homo &bcjliagenerefunt vnu, 



Vnum Ipecie lunt , quorum cft vna dchnitio; vt 



'jirifloteles 0- Platofunt vnumfpecie. 



Vnumpcr accidenscft,quod conftat ex pluribus 

 entibus variorum pradicamcntorum: vt domus. 



Eftque vnum vcl fubiedto,«f mel cfi dulce : vel ag- 

 gregationCjCaquc velordinaca,z;f *j;frc«V«/: vel fine 

 ordine,z/f acertms lapidura;Sc rurfus vcl concinuicace, 

 vt ajferes combinati ; vcl contiguitate , vt elementn. 

 i 1 1, Vnum ell ordinarium,vel extraordinarium. 

 Vnum ordinarium cft talc fecundum naturam : vf 

 horno. 



Extraordinarium eft praeter,vel fupranaturam. 

 Vnum prarier naturam cftmonfttum. 

 Vnum fupra naturam cft fubftantiale > «f|l acci- 

 dcntalc. ^^ ' 



Vnum hibftantiale eft tale pcr vnionemfubftan- 

 t-;!cm, quK cft vcl eflciuialis ; cjuomodo trts perfons. 

 j . irinit.nisfunt vnum : vcl perionalisjz/f <</«,£ naturA 

 inChriflo ftint vnum. 



Viuun accidciualc eft tale vel per vnionem facra- 

 mentalem,w/^^«;/ ETtcharlflicus & corpus Chrififunt 

 z-nutn : vcl per vnioncni Ipiritualcm , vti Chriflus & 

 Ecciefafmtvmim :vcl pcr vnioncmn)iraculofim& 

 difpcnfatiiiam ,vii Spiritus S.fbi vniuit cohmbarn, 

 Matth. 3 . er avaeli ,ijjumpfrrunt corpora. 



I V. Vnum cft vel (ccundiim cffentiam , vcl fe- 

 cundOun iinatosiam. 



Vnuin fccundum clfcntiam cft,qucdnaturalitcr 

 eft tale : vt homo. 



Vnum fccundum analogiam cft , quod proptcr 

 fimilitudincm eft tale : ^r Chriflus & paflor fum 

 ■vtmm analo^ia- 



Tom. I If 



conuertmtur. 

 vcrum c 



R E G V L ^. 

 /. Modi entis cttm ente reciprocantur- Quomodo 



' ettiS nio- 



Rcciprocantui sutem vcl fimpliciter . vcl diiufim. Ibi funt "^' .'""' • 

 modi funphccs & vniti , qui rctro currunt/mc rcciprocantur '^'^ '')';,, 

 cumomnlentc,citrad,uifioncm. Et hi ciuoque fccum ipfis ^ 

 conucrtuntur. Tales lunt vnua<, vcvirasbonitas , pcrfcaio, 

 puUiuitudo, orJo, &: numcrus. Hi.ic illa axiomata. :.£„> a- 

 viium cofiucrtuntur. i. Sicnt qHldUbet eftens,ls.i quo.jue ift 

 'vuiim ; yt,li cft cns pcr lc, clt quo<iuc vnum pcr fc, fi cft cns 

 peraccidcns.cftquoquc %nu.ii per accidcns:fi veto piane non 

 cit ens,dcfinu cllc vnum,& Hr inrinitum, multiplcx, Sc inde- 

 tcrmm ,cum. Vnde Suarez a-ac nicit : Vnumqnodquc ita eft 

 vnum.licut c(t cns Etquod non cft v„f,, illud ncc eft quid'm. 

 3.1 erum ^ ens reci(,rocant:ir : vt quod vcrum cft . nec. (Tirio 

 cns clt,&quodcns cft necclT.uio vcrum cft. ...Omnis res dici- 

 tnr ver» per fuam entitatcm. S-Sj"'W,minuwp,oJque haLet 

 de ejjcMntum etiam hahet de ■verit.ue. (..V, -vnum^uodqu-: eft, 

 u«. a- iierum eft -, ]„ ijnoquoque uxta moAum naturA fua. ve- 

 rttas reperitur. ^.Sirut ens ^ -jcrum ccnuertuntur.ita non-ens 

 Cr fatfum $.Ens ^bonum comiertuntur. lo Verum i^vnum 

 ntiir. I x.Verum ^ hontim conuertuntiir. Omnc quippc 

 rt vnura & contia : & ..ninc v-rum cft bonuni & con- 

 tra. Sic quoque omnc vnum cft bonum. Idcm dc pulchro, 

 pcifcfto, ordinc, & nnmcro judicium eflo. N.im nmnc cns, 

 quacns.pulchrum,& perfeaum,& otdinatum, & numcr.ibilc 

 cft. Et omnc pulchrum eft vnum, vcrum, bonuni, & vicifTim. 

 Omnc porri pulchnim cft prrfcaum, & con .'. Quam do- 

 (ftrinam de rcciprocanonc cntis & modofm ipfius oportcc 

 qnam dili^cntifiimc notare. Pono modi diulfi rcciptocantur 

 & ipfi cum cntc.fcd non primaria illa rcciprocatione, dequa 

 iam diximus, fcd fccundaria. Non cnim onine cns cft neccf- ^ 

 faiium.fcd vcl necclTarium vcl contineens. Non omne cns eft 

 abfolutum, fcd abfolutum vel refpcftiuum. 



1 T r • • • I . , , An vniuJ 



j j. Jnter pnmarios emts moaos priMitm locftm ob- ptimum 

 tinet vnitM, ^ci.eu lo-, 



cum intet 

 Platonici vnum prius fccerunt ipfo cnte. Scd perperam : """^o «ti- 

 quia modus non cfl: prior re.cuius cft RedVe autcm vnitas fa- '" " 

 miliam dicitur duccre inter modos entis.R.uio i rtjquia vnum 

 dicitur dc cntc abfolute , fine rcfpeftu. Notat cnim negatic- 

 nem multitudinis. Verum autem &bonum notant dcnomina- 

 tioncm extrinfecam fcu habitudinem ; & illud quideni notat 

 habitudincm ad intcUeftum , iftud ad voluntatcm. lam vero 

 abfolutum ptius cft rcfpc(ffiuo,& intelledus voluntatc.Vnde 

 & illud conftat , hos modos non addcrc rem aliquam pofiii- 

 uam fupra ens, fed tantum dctcrminationem. At, quajtat ali- 

 quis ,quomndo vnitas poditdici afFciffio encis, ciim includa: 

 ccgationcm, qux non potcft dici affcftio entis? Ad quod du- 

 hium facilis eft tefponfio iis, qui norunc multa vocabula cfTe 

 negatiua, quorum fignificatio rcfpiciat inttinfecam rei pcrfe- 

 ftioncm. Sic v.g.vocabula illa,inuifibilitas,immenfitas,immu- 

 tabilitas, & fimilia,func negatiua , & camcn nihllominus no- 

 tant pirfcilioncm Dci ,qux ob dcfcflum vocabulorum non 

 poteft cxprimi, nifi per tcrminos ncgantcs. Qjuo pafto folui- 

 tur & iliuH : AtStmatio cft mcnfura ncgacionis. Ergo vnitas 

 ndn cft prior veritate & bonitate. Deniquc obijcitur, quod 

 non tantilm hic ttaftetur dc vnitate abfolute , fcd ctiam re- 

 fpc£>iue.Vbi fic rcfpondetur .'Vnum cft aliquid abfolutum vcl 

 icfpcftiuum. Quando abfolute fumitur vnitas, itcrum capi- 

 tur vel genctalicer,vel fpccialitcr. Gcncralitcr fi capiatur, eft 

 afFedlio cntis,qua ens eft. Et ita Iioc loco tradanduni erat de 

 vnitate. Sed quia non Jta facilc propter magnam ambiguita* 

 ' tcm tcrminorum intclligi potcft doftrina tranfttndcntium, 

 ' folcntboni authorcs illam illuftrarc fpcciali aliqu.n tradatio- 

 ', nc,vt rcs fiat clarior. Hinc folcnt modos vnitatis hic rccitarc 

 •^uxta fcricm pridicamentorum &Iocorum inucntionis. c. g. 

 . /Res dicuntur vnum causa, efFcdo.accidcnte , itcm fubftantia, 

 quantitatc,qualitatc,&c. 



/ / /. Fnitas efl per cjuam ens habet ejfentiam non ^^"J^/;' 

 diHifirn aut difcrepantern a fipsa,fed vnicam, certam, 



Q" confl.mtem, 



hinc vnum vfitatc dcf:nitur,quod fit indiuifum in fc, & di- 

 uifum .ib alio quocunquc. Nam Jvnius quidditas cft cficndi 

 indiuifibilitas : cx qiiii rcfultat diftindio. Itaquc indiuifio cx- 

 piimit intimam vnius natutam:quam lcquitur diuifioab alio. 

 Nam i\ poiiainur alia, id quod vnum clf, niiiil cft coriim qu.c 

 ponuntut. Ita Dcus ab .TCcrno vnos ctat', ciim non clTcnt alia 

 ab codillini^^a.&nunc fimilitcr eft vnus,quando funt ali:i In- 

 diuifum itaquc in fc cff,quod in fua cfTciuia non cft diuifum ; 

 & diuifum ab .ilio,qiiodcftdiftinf\um abomnibus aliis cfrcii- 

 tiis.Sic donius dicitur vna,quatcnus in fc cft indiiiifa,& ab aliis 

 domibus di(fini>a. Si vcro diuidatur domus , iia vt tc>.'>um & 

 patictcs diucllantur , pcrit vnitas, & cum vnitatc ipfa doiniis. 



» Sic 



