i8 



Encyclbp^edi^E Lib. X I. 



accidenta1c,vtcreatuc<i. i J.Bonitas cft natmalis , rationc cf- 



fenti.r : vcl acccfforia, ratione qualitatum. iz. Bonitas cft ab- 



foluta vcl rcfpediua. Illa cft, pcrquam cns in fc bonum cli, 



fmc refpc^uad aliudi cftquc incrcata, foliusDci i vcl crcata. 



eaquc tum natuvalis,tum artiticialis.tum moralis,caque aftua- 



iis vcl habituaiis : H.rc cft honcft.w, vcUitas , vcl jucund.tas. 



I i.Bonum cll hoacftum , vt vivcus ; jucundun , vt Mulica, 



vtilc.vt mcrcatura. 1 4- Honum cft t.ilc vcl in lc,vt vtrtus : vcl 



alij fiuealteti, vt venenum bonum cft lcrpcnn. i^.Bonum elt 



vc! per fc.vt virtus : vel per accidcns fiue pcr altcrum , vt di- 



uuii pcr viruitem. i «.Bonum cft fimplicitcr.vt charitas : vel 



fccundum quid . vt donum ptopheti.T. 17. Bonum to: modis 



dicitur,quot cns : pcr omnia fcilicct prardicamrnta i8.Bonum 



cft fummum,vt Dcus ; mcdium , vt virtuS ; intimum, vt bona 



fonunx.i 9.Bonum cft talc vcl abfolutc.vt dccalogus :vel pro 



tcaipore, vt letr.-s ceremonialcs Mofaicx. 10. Bonum cft vcl 



/ii?,Tiev,\-c\ »«'.ro«,ideft,pra:ftantius,vt vinum ; vcl cligibilius, 



vt aquamclior cft tcbricitanti quam vinum. Vltimo loco te- 



ncnda diftinftio inter bonum Tcrum & apparens , quod Gra:- 



Ci dicunt ayxf'jv Hvrff , v^cl ^MUfJt*»^ . iiM5wi , vel ^olx^if, 



x.tT a\!,',(ixv vel HxJ iil^Mi. Bonum vcrum includit pettcftio- 



ncm & conformitatem cum appetitu , vt pictas .- apparcns re- 



fp.cit appetituni & judicium depr.iuatum,vt deuotio Papiftica 



in fjcrificio Mifla-. Hoc loco non fucrit alienum , tcgulas 



quildam tiaderc de comparatione bonorum^ i. Sonum fer 



effentiam fmliitl henofer ftirtlcifatlonem. 



Qiiomodo 

 inaiuiii bo- 

 no oppo- 

 natur ' 



1 . Stimmum boniim 



tft mnximc diuinum. 5. Bonnm acliutim fnftut contemfUtitio, 

 infoiietate fcilicet.^. Ea bona friftant, frofter qut aliafeint 

 in fretio vt,animi bona potiora funt bonis corporis Si Joi:- 

 tanx. 5. Boniim necejfarium fnferendiim eft non-necej[arto, 

 permanens tranfei4nti,coninnaumfmflici,bonumfrofter fe hono 

 frofter aliud,verum affarenti, honeftum j ucitndo (^ Wili, J^t- 

 rituale morali. 



f^I I. Bono tranfcendemali opponitur malHm con- 



tradinorie. 



Ratio cft;quia bonum & malum in Mctaphyfica opponun- 

 tur,vt ens 8c non-ens , fiue vt bonum & non-bonum. Sicut 

 cnim cns & bonum conuertuntur , ita non-ens & malura. Ad 

 bonum morale quodattinct, illi opponitur malum morale 

 partim priuatiue , partim conttarie. Nam in malo moris fiue 

 vitij cft primo rcmotio feu carcntiaboni , vtefle iniuftum: 

 deindc indinatio ad malum,& deniqucaiSus vcl habitus coii- 

 trarius,vt iniuftitia fua lasdcre alium. Bono naturali opponi- 

 tur pri uatiuc malum natura:, fiue posnx & conditionis:vti eft 

 mors.Hic folcnt tradcrc dodrinam de malomorali fiuc cul- 

 px,& de malopocnx fiue conditionis :qaam his rcgulis inciu- 

 dcrc placet.i. JW>i/«w morale confideratur concrete.vel abftra- 

 Bi. Malum fumptum concrcte duo dicit.matcriale fiuc fubie- 

 aum,& formale fiuc ioi/iM': abftrade fumptum eft ipfa ma- 

 litia fiue tctc/iiM , qu* eft auerfio a fummo bono , immutabili 

 illo & vero,& conuerfio ad bonum infimum, mutabile,& ap- 

 parcns. Vnde Scholaftici moncnt , duos tcrminos ccnfidcrari 

 in pcccato, tevminum a quo & adquem. 1. Malum eft tale vel 

 fimfliciter f^ formaliter,in fe,vt pcccatum ■.velfecimdum quid 

 ^alicui,\t quod viii ptodcft,altcri nocct. 5. Malum eft veri 

 tale,ii ignauia : velaffarens ,vt frequentarc fcholam videtur 

 malum pucro. 4. Malum fcenti fifenumero eft malum medici- 

 nale : qucmadmodum potio amata dicitur cflc malum medi- 

 cinalc ; fic caftigatio ptofefta cx amorc prodeft. 5. Nullum 

 ens fotcft dici malum.in quantiim ens eft,fed in quantnm caret 

 qtiadam effe.6 Sicut honum eft tale in modo,Jpecie,(^ ordine : fic 

 malum eft tale in modo,j]>ecie,^ confufione. j.Siciit bonum,ita 

 0- mnlitmeft talein effentidfiue formd, in fotentia, in aHu,^ 

 habitu. i.Bcnnm eft caufx ejjiciens mali fer accidens : quatc- 

 nus vidclicct bonum cft mutahilc , & dcficit a rcifbitudinc de- 

 bita- Ideo dici folct : Malum non liabct caufam cfFicicntcm, 

 fcddcficicntcm:intcllige cfficicntem proprie diftam. <).Pec- 

 catum infe neque eft fofitiiium, neque negatiuum,fed friuati- 

 uum. 10. Malum fummiim tranfcendentale dari non foteft.iA 

 cft, ens aliquod primum , quod fit malum . qucmadmodum 

 Manichii finxcrunt dcum malum. Alias Diaboli majitia dici- 

 tur furamum malum moralc,& mors xtcrna fummum malum 

 naturalc. I i.Maltim eft in bono fubieiiiui,/^ i bono ejfetiiue. 

 1 1. Maliim non affetitur formaliter, id cft pcr fe. qua malum ; 

 fed materialitcr fub ratione alicuius boni.-l ;. Malum ncn ha- 

 let finemfer fi,fed fer itccidens. S\c fi:ccntii Deo diriguntur 

 ad fiaeni,ad qucm non ordinantur (ua natura. t^.Maliim non 

 fft nlfi a caufafecunda ^ Jiartirulari. Nam illa fola potcfl 

 dcficcrc i^.In quantum quid defcit in ejfe , in tantton eft ma- 

 ium. I 6. DefeBii4 in re confequitiir ex defeBu in caufa. 

 Nim quoddecft in etficicnte , poftea 

 ouoquc dccft in 

 etfcau 



Cap. I X. De Tiumere, 



*• P R .« C E P T A. 



Vcrunt afFediones entis vnita: primarix , fc- 

 qiuinturjvnitjefecundariijnumero quatuorjvi- 

 delice: Ni.imerus,Ordo,Pcrfe(aio,Pulchritudo. 



Numerus cft modus entis , quo ens numerabile 

 clTe intelligitur. 



Eftque abfolutusjvel relatus. 



Numerus abfolutus eftjqui modiffcat rem nume- 



rabilem in feipsa fpcdatamrz/f Deus eji vntu numero. 



Numerus relatus eft,qui modificatrcm numcra- 



bilem incollationccum aliis : vt trtsfitntperfon^ SS. 



Trinitatis, 



R E G V L ./E. 



/. ^jfeBiones vnitd fecmdaritt £que conutrtuntur 

 CHtn ente atejue primariit. 



Nam fl percurras totam retum vniuerfitatem , nullum tibi 

 occurret cns,quod non fit numetabile in fe,ordinatum in te, 

 perfcftum in fc,& pulchrum in fe. Quamuis enimmulta di- 

 canturinnumerabilia, confufa, impcrfcfta ,&deformia: hoc 

 tamen non intclligendum eft abfoIute,fcd comparat^, videli» 

 cet vel refpedlu noftri,vel in collationc cum majori.v.g.chaos 

 dicitur conftifum rcfpcdu coeli & tetrac : gtamen dicitut in- 

 numerabile tefpedu noftri : homo dicitur impetfciaus rc- 

 fpeftu Angeli, pcccatum,quia recedit ab cntitate. 



//. Numtrut trtinfcendentalis non tji Hccidtns y fed 

 modui entis. 



GtauilTime ertant, qui numetum cenfent in cenfu duntaxat 

 accidcntium , videlicet in prxdicamento quantitatis. Etcnim 

 numerus de Deo enuntiatur. Non igitur eft accidens. Deindc 

 numeius vagatut pei omnia ptadicamenta. Eft igitur tran- 

 fccndcns.Refta eigo philofophia de numcro hxc eft.Nurae- 

 rus eft veIoriginalis,veI accidentalis. Ille efTcntialiter piidi- 

 catur de rebus : hic eft quantitas difcreta. Numerus originalis 

 in Dco eft archetypus fiue prototypus; increaturis eilypus. 



/ / /. NnmtrHs tranfcendentalis abfilutus eji prior 

 refpeQiuo. 



Hic enim fundatur in illo. Sic numcrus refpeftiuus qui eft 

 intcr ttes peifonas SS. Trinitatis , fundatut in numeto abfo- 

 Iuto,qui eft vnitas effentis. 



AITii 

 entis 

 cund 

 quai 

 fim! 



Nun 

 ctan 

 deni 

 qiiic 



Nui 

 tt.in 

 lien 

 luo 



Cap. X. De Ordine^. 



PRjECEPTA. 



Rdo cft modus cntis, quo cns confufum elfc 

 intelligitur, 

 Ellque abfolutusjvcl rcfpcdtiuus. 

 Abfolutus eft , quo ens in leipib inconfufum eft : 

 vtifol in /e /pecfatui. 



Ordo ifelatus eft.qno cns cum aliis confufumnon 

 cft : vti fol in ordine ad relicjtiasfiellas. 



Vterque ordo eft vel archetypus,vel cdypus.Illc 

 in mente Dei, ifte in rcbus creatis. 



R E G V L il. 

 /. Ordo adeo dimna res ejiyVtfne illo nullHm ens pof 



ft confifiiere. 



Hoe ptobari potclt pcr induffionem:qoia nHlIum dari po- 

 tcft cns UT.xr.rct, inordinaium. LitcIUge ata^iixt, confufionem, 

 trantccndentalcm, qux ncmpc fcquatut eflcntiam. Aliis d*- 

 tur confufio movalis,& prxtcrnaturalis- 



/ /. Ordo refpe[iiHuspoJitHt efiin coordinationt vel 

 fthordinatione. 



Coordinatio datur intcr xqualia,vt inter elcAorcs feptem- 

 viros Romani Iinperi),iteni intcr perionas SS.Trinitacis. Siib- 

 ordinatio datui inter insqualia,vt iuter Principcm & fubditos. 

 Cxtcvum cft ouio natuvx liue originis, tcmporis, loci, digni- 

 ;atis,inusntionls,dovttiD.T,intcntionis, & cxccutiouis. 



/ / /. OriU 



An 



ens 

 diti 

 diti 



Ou 



fpe. 



