21 



Encyclopcedia^ Lib. XI. 



\'iuuctfj!c 

 ci:r vrui- 



J'CtUl' pio 



liiiioi.c 

 jnimAl bits 

 LOunaiA ? 



Ideidiiii- 

 na quid 



Vniiicrr.ile 

 in iiiu.iis 

 qualc i 



Vniucrlale 

 port niuliA 



Fropiicca- 

 tcs vmuci- 

 'A .JJ CUf ? 



Tiiplcx' 

 Qondeiatio 

 4f vniuer- 



filis. 



iicyf:^le aljlr:x£Hone dicitur kxSc^mi : eflqcc vt-l ampluis.vt gc- 

 ims.vcl fttidius.vt fpecics. Ptiini vniucilali oj^iHmitur caufa 

 patiiculatis , qu.T li.ilict virtutcm ad cctti ctrcdus ptoJudio- 

 ncm.vti homo gcneiat liomiiiem. 



//. Fuhicrfale nonmin/jtiamzfiirpaitir pro mtione 



cpnnata animnlibui. 



H.icde re fimt vcrk.i Scaligeii .-r. 507. /-i?. ir. Haud a!ia 

 rationc pullus miluum mctuit, ncc mctuit ardeam: nifi quia 

 connatam liahet mihii (pccicm vniucrfaicm , qiia (inj^ulares 

 milui omucs refcruinur. H.rc fpecits noii a fcnfu dcprompta 

 c(t,fcd innata. Eius fcdcs c(l (in bnitoaninijii) lumma biuti 

 animrpote(bs : quam miinis ap:a ad rcm vocc vcciruiu 

 £.\ilHinaiiuam, vcl -'E(liniatiuam. 



! I L Ideit aiinna eft ip/a Dei ejjentia vt a Deo co- 

 pnofcltur refpe£iu alicuitn irnitahilitatis. 



Idca in !»encic cft ei'cmplar (iuc forina rci , ad qiiam ali- 

 qnis relpicit in operc fuo. In (pccic autem idea diuina eft 

 foinia (cu ratio rci , in nicnte diuina .Ttetna & inimutaWlis, 

 quam Dcus intucns,(imile quid cfncetc potcll. Iiitclli<;e limi- 

 litudiiicm analogic.im feu .Tquiuocani , id cft , infinitis modis 

 dcficicntem; non vniuocam (iue pcrfct^am.qua; con(i(Ht in et- 

 fcntiali conucnicntia. F.fTcntia iftius ide.T diuin.T; condftit in 

 rclaiione ad idcatum /luc crcaturam , ita vt iilius (it excm- 

 plar fiuc arciictypum , ad cuius (iinilituilinem crcatura fiat. 

 H.rcque niiiil clt aliud,quam ipfa Dci elfcntia , non (]mplici- 

 tcr,fed cum modo imitabilitatis, lioc cft, quatcnus eft imago 

 rcrum.Vndc idca in mcntc Dci, (iue a priori, cft vna,licct re- 

 fpcflu idcatorum , (iuc a poftciiori , (it multiplcx. 1'lura de 

 idcis vidc in Pnium.uicu part.i. c.yre^.^. 



I V. Vniuerfale in multis confideratur i^uantum ad 

 materiale cr formalefiiurn. 



Materieile eft ipfa natura, qu.T denominatur vniuerfalis : vt 

 homo. Fcrm.ile eft ip(a vniuerfalitas denominans naturam. 

 Et lioc formale coniideratur vel abftraitiuc , quod omnem 

 corpoicitatcm excludit,vel concrctiue ,quodeft in fmgulari- 

 bus. Ibi eft vnitas & aptitudo fiue potentia in pluiibus eflen- 

 di,iiic cft communitas fiuc relatio ad (ingularia. Ad vnitatem 

 quod attinet , vniuetfalia reuera citra nicntis noftra: cogita- 

 tioiiem habent naturam aliquam vnam vnitate formaii.Com- 

 munitas eft, fecundiim quam natuia vniueifalis realiter mul- 

 tiplicatur in indiuiduis. Vulgo appellatut communitas mul- 

 tiplicabilis , & multiplicitas aptitudinalis. Itaque ad vcrum 

 vniuerfalc requiruntur ifta duo : rnitas & communitas. Vnde 

 patct,cflentiam diuinam non effe rcm vniuctfaleiTi: quia deeft 

 ipfi aptitudo,vt in multis multiplicctur. RcLle igitur dieitur ; 

 Dcus eft vniucrfalifnmus in caufando,finguIari(limus in ef- 

 fendo. 



V' Vniucrfale poft multri fit ab intellcBu per ab- 

 ftr.iElionem prttcifonis. 



Abftraiftio pr.xcilionis in intcllcAu cft,cuin intellccftus tem 

 apprchcndit quantum ad cflcntiam ipfius , omnibus aliis, qu.T 

 in (innulaiibus inucninntut , vt matcria , accidcntibus, loco, 

 temporc pta-tcrmiflis.Et hoc modo fiunt viiincr(alia, qua: di- 

 cuntut poft multa. Et h.-ccdicunturvniuctfalia fccundum rcm 

 & rationem (imul : quiares ift.T realiter funt in plutibus, non 

 autem tantiim obiiciuntur iiucliedui. His oppcnuntur vni- 

 ucifa'ia (ccundiiui tationcm tantiim, qu.r non ip.ucniuntur in 

 pKuibus, .-b intcIlccTu tamcn concipi poffunt vt vniucifalia : 

 vt cft foljVcl luna. Q^io pertinct illa diftinc^io.Vniucrfale ac- 

 cipitur vcl fotm.iliicr , pro ipsa vniuerfalitatc , vcl obicAiuc, 

 vt cft obiciftiim intellciilus vniucrialc idque vcl adu , vt na- 

 tura hominis,vcl potcntia, vt natura lunx-. 



y J. Vniucrfalc in nuiltis.ws» eft extrafingulariah 

 ncejHceftinvnotantumfin^!iltiri,fed in miiltii efl aclu ; 

 efl vbi(jiie,cr conrinetfin^uinriit, & eft perpetuum. 



Proptictatcs vniuerfa'ium hic rccitaiitui. Primo \mue\- 

 fale non t ft cxtra fingiilaria; quia h.rc cft ipfius natura, mul- 

 tis incfle. FiKus igitur Plato, qui ideas (tias (cparauit a (in- 

 IJiiUribus- Deini/e vniuctialc non potcft laluari in vnofin- 

 giilati , li cxcipias fpccieni infimam. H.rc enim conferuari 

 potcft \n vnoindiuiduo : vt vniucrfa natura (blis iii vnico fb- 

 ]Q.Tcrtio vniucrfalc cft vbique, id cft, in omnibus indiuiduis- 

 Quarto coiuinct fingulaiia in fc, non a..1u,ifcd potcffate , aflii 

 tamen c(l in fingulati. ffUiiuto vniuerfalia funt pcrpctua, vt 

 expcricntiadocct. Ideo evillcntia vniuctfalibus no;i tribui. 

 tur^lcdeflcntia. llla cnimnon cft pcrpctua.vt lia-c- 



n i. Conjidcrutio t vniuerftlis eft triplc.\;phyficA, 

 metaphyfica, & logica. 



Vniiierf.ile phyfui tonfiiieratum,rMmii notat in fiiv.nilari- 



lius cxifttntcs,a quibus prxdicata cflcntialia , id cft,gcncra, 



fpccics , & difFcicntia- gencric.x atquc fpecifici defuinuntur, 



quibus intellctftus formam & denominationcm vniueifalis at- 



tiibuit. v.gr. naturamanimalis, qux eftinPetro, Paulo,Bu- 



ccphaio, Lycifca , hoc lcone. Quod quidcm vniuetfalc non 



ccinmunicatut pluribus ( vt propiic vmucrfalc dici nequeatj 



fcd multiplicatut in indiuiduis',|ita vt tot fint v.g. natuis ani- 



raalis.quot funt indiuidua, quibus naturaanimalis incft. Vndc 



.Arijtotilei 10. metaph. cap. i ] . genus in diftindis fpecicbus 



(adde iniiiuiiiui^) di\iet(nm cfTc docct, quod nonni/i de na- 



tuia intcUigi potcft , cilm gcneris hxc fit ratio , vt vnu.ii in 



pluiibuscxiltat, Vniuerfale confideratum metaphyfice , caldein 



quidcm natuias (ignificat, (cdfub rationc vuiuerfalis.hoc cft, 



iiuclle.^us bcncficio a (ingulanbus abftraii^as. Hoc itaque 



vuiucrlalcex naturaipsa.taHquam matcri^, & formali ratione 



vniucrfalis componitur.Ifta vcio formalis ratio in eo confiftit, 



vt (it vnuni cjuiddam nomine Sc ratione , quod multis ineflc 



per identitatcm aptum (itsvt auimal,quatenus (ignificat vnura 



quiddam,multis,puta homini,cani,lconi,&c.comnume. Vnde 



patct, hoc vniuerfale, etfi tcfpeiftu matenalis fubftrati, hoc 



cft,natufa:,cui vniucifalis foima ab intcllciflu tribuitur.fit ens 



rcalc.refpoAu tamen formalisrationis,qm vniuerfale confti- 



tuit , cffe ens rationis , quandoquidem in reipsa vnum non 



conimunicatut pluribus, ciimnatura;, vt moiib didlum eft, 



niultiplicentur in indiuiduis. Zo/zVe dcniq; cor.fi dcratumijni- 



uerfale notionem fccundam lignificat, quam intellcftus rebu.s 



imponitivt funt genus.fpecies , & differcntia generica& fpe- 



cificarnam ditfctentia indiuidualis feu numcrica eft aliqiiid 



(ingulare. Itaque hoc vniuetfale eft purum cns ratio- 



nis , etfi fundamentum in lebus ipfis habeat, videl. in conue- 



nicntia, differentia , fcu in limilitudine &difcrimine rcrum. 



Sic v.g.Pctrus cum Pauloconuenit in natura humana; at ij- 



dem propriis differentiis indiuidualibus inter fe diflinguun- 



tur. Rurfus Petius & Paulus cum hocleonc,hoc cane,&c. 



conueniunt in naturaanimaiis;aciidcmab,hisdiffcrcntia fpe- 



cifica differunr : adhuc Petrus , Paulus,hic lco, hic canis , cum 



fingulis plantis conueniunt innatura corporis viuentisiat na- 



tuta fenfitiui, tanquam diffetentia>ab iis diftinguuntut. Hinc 



ergo occafionem accipit intcUciftus , vt naturasillas corporis 



viuentis,fen(itiui,animalis,tationalis, huius hominis^diftiniflis 



conceptibus exprimat, & tanquam diuctfos eiufdem natutje 



gradus confidetet. Vndc manifeftum eft natutam indiuidua- 



lcm efle extra lationem naturx fpecifics, & natutam fpccifi- 



camelfcextra rationcm na'jra: gencricz. Nam v. g. natura 



animalis in fe fpedata , non neceffatib natura: horainis ineft, 



& cum eius difterentia conjungitur : ciim poflit etiam in na- 



tura leonis atque canis cum eotum differentiis fubfil^ere. 



Porrb hinc&illud c(ficitur , natutam genericam potentia: ra* 



tionem habete, vt qua: per differentiam contrahitur & deter- 



minatut ; differcntiam vcrb adus , genericam naturam con- 



ttahcntis &detetminantis , ad fpecificx natura: conftitutio- 



ncm. Hincttitum axioma, Genu^ a materia, dijferentiam a 



ferma defumi ,hoc eft, genus matcri.T ,diffcrcntiam forma: 



analogica quadam ratione affirailari. Nam alioqui tam genus 



quamdiffcrentia,a tota lei mateiialis cffcntia^qux cxmatetia 



& forma conftituitur , delumuRtur. Hxc autem aii.alogia & 



fimiiitudo in his vettitur. Sicut matetia eft aliquid rude & 



imperfeiSum , & in potentia ad omnes formas, quarum nul- 



lam cx fe a>ftu polTidctjfed indifferens cft ad illas, & pcr for- 



mam dcteriijinatut ,vnde tandem cx niateria & forma com- 



poniturcertum corpus naturalc : ita genus fuanatura cft ru- 



dc & impcrfedum, & in potcntia adomnes differcntias,quas 



indiffcrcntcrquidcm rcfpicit , fcd vnam aliquam rccipit , pci 



quamcontrahitur ad hanc fpeciem,qu.-c conftituitut cx gcnc- 



rc coutraifto & diffcrcntiacontrahente. 



VIII. Singulare tft ^uiddam Hic erNunc exi- 

 ftens : nempc vi prtncipij indiuiduationis. 



Vniuerfalia dicuntur eflc libeta zhliic & N»»f , fingularia 

 non itcm. Singularia cnim habcnt ptincipium indiuiduationis 

 liue formain fiiigularizantcm,vt loquuntur barbari.Hanc for- 

 mam ita diftinde confidcramus. Indiuiduuni eff fubftantia, 

 vel accidcns. Subftantia eft immatcrialis.vcl matcrialis. Itn- 

 mateiialis cft vcl Deus,qui tanquam puriflimus aiSus & ens 

 fingulaiifnmum fc ipfo eff indiuiduus, idcoquc nullum habct 

 indiuiduarionis piincip'^um ,quia ptmcipium q_v o d & ci.v o 

 in ipf o non diffcrunt : vel fpiritus crcatus , qui ciim fit aLlus 

 impurus (luc compofitus cx aAu & potcntia,non potcft noti 

 habcie principium indiuiduationis. Idcm dc fubftantia ma- 

 tcriali iudicium cft. Confidciantur autem iila indiuidua fub- 

 rtanrialia tatione produdionis , eflcntix ,& cognitionis. Si 

 quis fpcl^et indiuidui produilioncin , principium indiuidua- 

 tionis cft mati: ria (ignata , vt Thomas docuit. IntcUige cor- 

 jioi.i. Spitiais qnippc crcati non habcnt pnncipium indiui- 

 iliiiticum rationc prndu,fiionis. Quantum vtrb attinct ad cffe 

 indiuidui, piincipium indiuiduationis eftiiftus fiue fornia in 



maicria. 



