Metaphyfica; Pars J. Cap. X I V. & X V. 23 



materia, id cft, forma niimerica. H.tc enim facir totum e(fe 

 cuiufqiie indiuidui. Si dcnique confideretur cognitio (iue illa- 

 tio,id cft. diftinttio indiuidui quoad nos , indiuidua diftingui- 

 mus ab inuicem non nifi accidentibus. Accidcns itaque ciim 

 £r pofterius fubftantia , non potert clfe principium indiuidua- 

 tionis ratione produftionis vel clU^ntii. Ncque materia tan- 

 quam commune aliquid Sc indiffcrcns potcft efle caufa iiffe- 

 rcntix. Relinquitur crgo foima in n.atcria, fcil. vel fenfili.vt 

 incoiporibus, vcl intilligibili & analogica , vt in fpiritibus 

 «eatis. Accidentia quod attinet,illa feipfis indiuiduantut.hoc 

 cft .inlizrentia ipforum eft principium indiuiduificum : ita 

 fcit.vt fubjeftum inharConis aliquid coofcrat ad indiuiduatio- 

 nem accidencis. 



/ X. SingHlare plus habet qtikm tinluerfale. 

 t 



1 Vnitjerfale plus habet quam fingu!are,videl,communitaccm 

 ! illam,qua pcrtinet admuita. Scd, fmgulaic plus habet quam 



vniuerfale , (i fpeftctur vltima diffctentia fiuc cxif^entia , qua 



vniuetfale contvaliitur. 



X. Ornne ^uod eji, eo ipfo qwa eflfmgHlare ejl. 



Itaquc fingulare hedtenus przftat vniucrfali , quia iioc in 

 illo fundatur.ldeo reule dicunt, vniucrfale cffe naturam radi- 

 catam in fingularibus , &ia iis habetc fuum cffc materialiter 

 & formaliter. 



Caf. XV. De Ente aBu c!r J^otentid' 



PRiECEPTA. 



ff^ N$ a(5tu eft , quod rcuera eft in rerum natura : 

 tfeAenspotencia,quod ellepoteft. 



Adus & potentia confiderantur vel abfolutc , & 

 ita a£tus eft pcrfcdlio rei in fuo genete; & potentia 

 cftdifpofitio feu aptitudo ad agendum aut patien- 

 dum : vel comparate j feu inter fefc; & fic a^ftus eft 

 perfedlio potentiae , potentia eft ordo feu quidam 

 difpofitio ad aftum. 



Vtriufque diuifiones varii fant:&: primoquidem 

 adlus, hoc modo. 



I. Adus eftpuruSjVelimpurus. 



Purus cft,qui carct omni potentia : pafllua fciliccc 

 & objediua : vti eft/olw Deut. Dicitur a£tus fimpli- 

 ciflimus & puriffimus. 



Impuruseft,qui admiftam habet potentiam:w ejl 

 aUus creatHr£. Dicitur aiitus mixtus & imperfcftus : 

 ^Homodo mentes fcH intelligenti^ dicuntur a^us. 



I I. Aduseft perfediiSjvel imperfecius. 

 Perfeftus eft indiuiduus &c fimui tocus: vt creatio. 

 Imperfcftuseft diuiduas,&coniundlus cum mo- 



tu fiue fucceffionc:z/f dijputatio. 



III. A6tus eftpcrmanens , vel tranfiens. 

 Permanens eft,qui continuatur .vt mundi admini- 



flratio continiia. 



Tranfiens eft,qui definit : vt creatio. 



I V. A6tus eftdcfinitus , vel indefinitus. 



Definitus eft numcro vnus : vt afcenfio Chrifli in 

 ccelum, quAfemel fa£la efl : item haptiz.ari. 



Indefinitus eft fubindc repctitus : vt docere, 



V. Aftus eft primus,vel fccunduSjCVTix*;;^'!^ -ayiJT» 



Adus primus cft forma,potcntia afliua, ik. habi- 

 tus^actus iecundus cft opcratio : ^«0 pertinet adio 

 tranlcnulcntalis. 



VI. Adtuscftmctaphyficus, vcl phyficus. IIUe[l 

 forma feparatn, vt angeltu : ifle forma coniundta, vt 

 anima ration.tlis. 



V 1 1, Adus eft entitatiuus , vcl quiJditatiuus. 

 Illceft ,pcrqucm rcs fimph'citcr cftinmiindo cxcra 

 nihil : vt materiaprima habet aElurn,pcr cjuem negatur 

 ejfe nihil:V{\c tft:,pcrqucm rcs eftdctermnjataik con- 

 ftituta in ccrto cntitatis gradu : vndc &: fpccihcus 

 dicitur,& pcrfcdtus, ficut prior imperfcdus. 



VIII. Adus cft cfTcntia:, vcl cxiftcntia'. 



Aftus eftcntia: cft forma gcncrica,vcl fpccifica. 



Adtus cxiftcntix cft foima propria cniuffflue in- 

 diuiduii Stib hoc continetur adus durationis ^ fuhi 

 fiftcntia\ 



I X. Adus cft abfolutus^vel rcfpedliuus. 

 Adus abfoiutus cft,qui in fc fubfiftit:vndc & fubi 

 liftcns dicitur : vti efl Deiu &angeliis. Solet etiam «c- 

 pellari aiftus mctaphyficus. 



Adrus refpcftiuus cft.qui cft aftus alterius : vti efl 

 forma perficiensfue aUuans materiam. 



X. Aduscft fignatus, vcl excrcitus. Illeeftfor- 

 malis,hic virtualis : illc eft ipfadcfinitio,hic eft ipfa 

 virtus fiuc vis agcndi. Sk infans habet rationem adu 

 fgnato,licet non habeat aUn exeriito. 



Potcntia,qux & potcftas dicitur ,his tr.odis diui- Po.cntia 



dltur. quoc mo- 



PotentiaeftobiC(ftiua,aaiua,velpaffiua, G^cis ^^.T'^ 

 ^vvaft!', Xcyir.KyTroiAtKii fcu ci/f;>>fli)tii,&: ■srafliilx)). 



Poccntia obicftiua cft effcdi fiue rei poffibilis ; 

 fiuc crt rcfpeftus rci poffibilis ad fuum agens , a quo 

 res potcft effici. Sic ante crentione?n omaia habebant 

 ejfe in potentia Dei obie^iua. Dicitur etiatn pocentia 

 logica. 



Potentia aftiuacft vis produccndi aliud. Dicitur 

 etiam pocentia in agcndo,& efFcdiua. 



Eftquc I. lnfinita,ioIius Dei 5 eaquc tum abfolu-' 

 ta,qua Dcus poteft omnia,quae vellcpotcfticum or- 

 dinata,(eu ordinaria,fcu actualis,qua poteft illa,qus 

 dccrcuit : vcl finita,creatur2,eaque vel irrationalis, 

 vt potentiafentiendi: vel "i^iuonzVis -.vtpotentia inteUi- 

 gendi. 1 1. Phyfica,qui fit cum motu, vtalterandipo- 

 tentia: \cl mctaphyfica,qu£e fit fine niOtu,vt potentia 

 creandi. III. Propinqua,qua: aliam intcrmcdiam 

 non habct : vcl remota, qusadmitt^f intcrmcdiam„ 

 Sicform*. poffunt agere per qualitates. Huc pertinet di- 

 ftin£lio potcntis in immcdiatam & mcdiatam. 

 I V. Poccntia naturalis fiue determinata ad vnum ; 

 vel voluntaria & abfoluta. V. Ptima ,qux aliam 

 priorcm fc non habet in eodem fubic6^o : vel fecun- 

 da,qux primje fubordinatur. Sic potentia prima irt 

 homine fluit aforma,fecunda k temperamento. V I. Po- 

 tentia innata, eaqu.e tum concreca tum congcnita; 

 vel .aduentiti3,eaque vel infpirata, vcl acquifita. 



Poccncia paffiua eft qu.x ordinatur ad formam, 

 cui fubftcrnitur : alias fubic6tiua,rcceptiua,& effe- 

 diua. 



Eltquc I. Ncgatiua,vel pofitiua. Harc cft aptitu- 

 do JiyfliK>\ , vt citmfaber apotenti.i tranft adaUtm - 

 Ula cft.ibfque omni apcicudinc : vtciim Deo mundttm 

 condente , munius e potentia non-poftiua ( nihil enim 

 erat,inquo mundus effetpotemia) [ednegatiua inaHu?/} 

 exiit. 1 1. Nr.curalis,vcl obcdiencialis. Potcntia paffi- 

 ua naturalis eft , qui natur.ilitcr potcft dcduci in 

 adum 3. principio interno. Eftquc propinqua ,qu3; 

 «cft in difpofitione immediata ad acftum : vcl remota, 

 quK multa h.^bet incermedia. Sic e femine arborisfit 

 <?r^r. Obedicntialis,Tf(6af;)r;/)(«, cft,qiia; non natura- 

 litcr dcducitur in adum a principio intcrno , fcd 

 pratcr naturam a principio cxtcrno , quod cft vcl 

 omnipotentia Dei,vcl ars opificis. l 1 1. Dctcrmina- 

 ta ad clfc fubftantialc, vt eflpotentia materits. adfor- 

 rnam : vcl ad clfe ■\<:c\ifiV.\:AQ,vtpoteniia aqut. ad caio' 

 rcm. I V. Phyfica,qua: cft cum motu.z-r cumacjuaca- 

 ltfit:\c\ mctaphyfica,qux fit fincmotu phyfico :vt 

 ciim hsrno inteH!glt. Illa dicitur rcccptiuacum motu } 

 hic, rcccptiua linc motu. 



R E G V L >E. 



/. Dinifto <mis in ens potenti.t & ens aUu , non efi Qi!^;'» '" 

 generts in jfccies opppfita^,/en res diuerj,u;jeaaijtin(tiO ,n ,.„ ,ns 

 tantum diuerferum flatuu^n vnins eitifdemcjue rei. potcv'' ** 



Nani vna cadcmquc rcs , dum aclu elt fiuc ejiftit , dicitut 

 cus aOtu ,dum vcri) non c(l, tllc tamcn potuft, cns poicniia. 



Fluit 



