Metaphyfic^ Pars I. Cap. XV. & X V I. 25 



IX- yiSIiii primus nunquam e(} iilterius reiyfed mi- 



musftiofubieno- 



Ratio eft ;quia liabct rationem formx vel proprictatis. Sic 

 clTcntia diuina, S: omnipotciuia, nullius rci creata-aflus fieri 

 potcft.vfl primus vel fccimdus.Eft autcm caufa efficicns om- 

 niuni aliorum aftuum bonorum. Humanx ij^itur natura: 

 CliviOi ncque primu ,ncque ftcundus aelus ifl: natuia diuina, 

 fcd inlubitattix , habitans fcii. in carnc vTti'f«7«»f. 



X- -A^tti fecundus vmm , potefl ejfe frimtti aUtti 



altcnM. 



Infaiis h.ibet a£lum prinuim rationis. Cum autcm larn in- 

 cipitintclli^cre, acquirit adum fecundum rationis , qui cll 

 aflus inimus fcicntix. Scd cum qua: fcit iK//xiij, hahhuaUter, 

 ctiam lcit .(rtualiter, id eft, cogita-t&: confidcrat, iam acccdit 

 adus fecundus fcientia;. 



X /. In aDtifignAto esl idem e^tiod formaHter^in aUu 

 txercitoidern (jttod virtualiter feu ipfo exercitio. 



Sic eleflio ad vitam zternam fafta eft ab xtetno in aft" 

 fi<;nato : in tcmpore vcro fit in adu cxeicito.per vocationcm- 

 similiter aiflus (ignatus eft in vniuerfalibus ; cxercitus, in iin- 

 oularibus. Itain Ethicis virtutcs confiderantur in adu figna- 

 'to,id cftjvniuerfaliter. 



XII. rotentia notat vel naturalem hahilitatem,vel 

 habitttm , ejtso ali(juis pradittts potcfl prompte operari. 



Sic puerum adliuc rudem dicimus potentia Muficum , eo 

 quod fit aptus ad difcendum. Sed qui Muficus cft,potcft qui- 

 dcni canere,at non fempcr canit.Hic habitus dicitur potemu 

 icfpeftu caium aftionum , qus pioficifcuntur ex ipfo. Alias 

 etiam dicitur adus primus , iuxta regulam : Fotentla (y^aciut 

 frin.m ijon Hiffertintre , fed ratione tantion. Quod attinet ad 

 prioremfignihcatum, oportet intelligere potentiam proxi- 

 mam ,non rcmotam illam , qux accenfctur fcrmc non-enti. 

 S;c A\c\mn-i:Cingen(itii habetttrjro (-/nci'o:fcil.jamiam cingen- 

 dus.Dc vnaqueautem, tum rcmota , tum pioxima potcntia, 

 verum eft illud : id qtiod eft fotejjtia tale, redacitur ad aBmn 

 nb eo,qttod eft aBiitale wt puerfit muficus ab eo.qul eftmufi- 

 cus. Crtcrum potcntia palfionis fiue rcceptionis remota dici- 

 tur efle natuvalis,vcl obedicntialis. Illa cft in rc &i in materia, 

 id eft in co,quod mutati potcft : vt potentia in fcmine, vnde 

 canisfieripotcft.Obedientialis dicitur cffe extra tem,& inef- 

 ficicntc habere principium, fiue in eo,vndc rcs dependet. Ita 

 ' lapides poflunt ficri homines a reo , fine intcrucntu materix 

 Cuc fcminis humani. Sic omncs creatut.x dicuntur eflc in po- 

 tcntia obedirntix erga Dcum : quia omnis cteatura apta na- 

 taeft cbedire ptimx caufx. Intellige iftam potentiam cum 

 exceptione contradiflionis. Dcus cnim non vult contradicto- 

 ria. trgo ncc facit. Ita homo non eft in potentia obcdientix 

 er"a bcum,vt fit homo & auis, id eft,non homo fimul. Sic nc- 

 qii\- accidcns cft in potcntia obcdicntiali, vt non inhxieat,fcd 

 pcr fe fubfirtat, idcrt,fit non accidcns. 



.V III. Potentia aEiiuajhyfica reijuirit motum,ma- 

 " terlaK,C> ftbiccitim ■ rnitnj hfca ef ftne motnphyfco 

 & materiaftd nonfneJubiiElo. 



Sic in gcnciatione rcquiruntur ifta tiia,motus, matcria,& 

 fubiedli-m : in creationc fubieflum taniuni. Ita quando ange- 

 lub intel.igit , ibi tantiim cft fubicdlum. Quidam liic diftin- 

 guunt intcr potcntiam nictaphyficam &; hyperphyficam , & 

 I illam fpiritui finto, iftam Deo tiibuunt. Hoc modo eft tri- 

 "' i^\e\seneratie. l.Fhyftra, cum fit fubflantia a lubftantia,per 

 motum,ex fubftantia & cxtra fubftantiam:vt cum homo gi- 

 gpit homincm. z. Metafhyfica Miiim fLbftantia ,gignit acci- 

 dens dc fe & in fc : vt ciim ratio gignitur ab anima. i,.Hy}er- 

 phyfira i cum iubftantia gignit fubftantiam de ft & in le ; vt 

 cum Patcr ab .Trcinogignit Filium. Dico gignit:quia gignete 

 eft aflus xtctnus,&; quia itcrnus,pcrfe»Sus , idcoque vt non 

 capit , ita nondcfinit. Non igitut rcftc dicitur, Chiiftum Fi- 

 lium Dci cffe poflV: quia adu xtetno cftFlIius.ficut Dcus cft 

 aiSus fimpliciflimus. Quandc igitur dicimus.paflioncs dc Dco 

 pr.rdicari, vt.Filius gignitur, Dcus adoratur,non intelligimus 

 pafTiuncs proprie diftas,fcd intcntionalcs,vt vocant,in quibus 

 tctminus adqucm tciminat tantuma<flioncm,vt quando dicl- 

 mus,ccrUim a nobis cognofci,& ita pati.C.rttrum /«(■»'/« Dei 

 afliua cft vcl abfoluta.vcl aLtualis fiuc ordinata. jilfcluta cft, 

 c]ua Dcus potcft omnia ,qu.x non implicant contradiftioncm. 

 Et hac piuta potcft, quara vult.Ita potuiflct Abrahamo cxci- 

 tarc liberos , fi voluiflct. ylffnalii fiuc oidinatia eft,qiia Dtus 

 folum illa facit,qu.T vult.Sed obijcis^voluntatcm & pmtntiani 

 in Deo cflc idim. Rcfpondco:Qu.T Dcus poteft,ca ctl..m po- 

 teft velle.lictt non vclit a^flu. Sic qux Dcus intclligit, etiam 

 vult, fcil.eflc vcl non cflc:vt cum mala inttlligit, vuit cfTc vcl 

 non cflc, fiuc ita vult,vti intelligit. Sic autcm intelligit i.la.vt 

 nonprobet, fiue velit voluntatc apptobationis. 

 ''" Tcm. II. 



Cap. XVI. De IndepenAente ^ 

 Dependentc^. 



PRyECEPTA- 



ENs independens cft,quod non indiget prioii ad 

 luum ellc. 



Eftquc tale vcl abfolutc & fimpliciter , vel fecun- 

 diim quid. 



Independcns abfolutc cfl:,quod nec a causa,nec \ 

 fubiedo,ncc a termino dcpcndct : vtindiuinatjfentia 

 eji ratio ahfoluta ab omni dependentia-Hxc diciturin- 

 dcpcndcntiaratione caula, fiue abioluta. 



Indepcndcns fccundiim quid cft , t|uod in certo 

 gercr,? ;ib alio non depcndct. Sicfubjiantia non de- 

 penc€»t ttfiibieno,nf<^uc a termino : accidemia ahfoluta 

 non dependent a terrnino. llla dicitur independcntia 

 latione fubiedti , hdc rationc tcrmini. 



Dcpendeus eft,quod rcfpicit ad alterum tanquam 

 ad prius. 



Depcndentia eft triplex , effedliua , fubic(fliiia ,& 

 obiedbiua. 



Dependentia effediua ftue caufalis cft,qu2 reqni- 

 rit aliqucd ante fe agens,a quo lit vel fiat : vt,omnia 

 creata dependent a Vco. 



Huc pcrtinet dependcntia idealis & finalis. Ilh 

 modo res creatc peftdent ab ideit diuinis • ifo media de- 

 pepdent afine. 



Dependcntia fubiediua eft,qua aliquid dependet 

 a fubiedo inbxfionis : ^«cprfffo ornne accidens de- 

 pendet. Alias dicitur inhiiiua. i 



Dependentia obieftiua eft, qua aliquid ab alio 

 pcndet tcrminatiuc.^//'ijrclatiua,& fundamentalis 

 dicitur.i^uia nempe relationes hoc mododependent ajM 

 fundamento. 



Eftque abfoIuta,veI contrafta. 



Dependentia abioluta eft , qua res abfoluitur a 

 termino accidentali,fed non perfonali : vt,FiUuiDei 

 pendet a Patre. Dicttur dependentia perfonalis & 

 luppofitalis. 



Dependentia contrafta eft, qtia res pendet a ter- 

 mino accidentali : vt miles a duce. 



R E G V L it. 



/. SolusVeuseJlensfmpliciterindependens-.crea- ^""Jf^^l 

 titra dependens. '"^ '"'''- 



pcndenj ? 

 Deus eftcflcntiaprima.Ergo indepcndcns. Ab ipfo igitur 

 orones cicaturx dtpcndcnt,vndc Oiphcus ita canit: 

 E/? if' xoreyinjs jitoiiHycnt thciJx Tirenliti. 

 Ex fno }er fe genito fiint cmvia nata. 

 Per fe genito,id cft,non abalio gcnito.Dcus cnimeftfim- 

 plicilfimum cns & non tam cns quam cflcntia. Idco Dcus 

 non potcft dici fpcclcs: vtpotc cum omnis fpccics fit pofte- 

 ilor luogencre ,S;.ib eodcpcndcat. Atvcio nihil tft piius 

 Dco,a quo dcpcndcat.Dtus itaque non rctTc ftatuitui fpccies 

 cntis.accurate loqucndo: ftd cft quafi-fpecics.Contia omnes 

 crcatuix dcpendcnt k Dco. Omnc quippc compcfitumdc- 

 ' pcndct a limplici. Pcndct autcm omnis cre.ituva a Dco pec 

 modum conftitutionis ptrfcdiflimum , qui eft creatio cx ni- 

 hilo : cui opponiiur impcrfcaus conftitutionis modus,vidtli. 

 cct genetatio. Ibi tflicicns nullo cgct iiiftiumcnto, nulla ma- 

 tcria,hic contva.Poiro qucm.idmodum cntia cicata a Dco dc- 

 ptndcnt lationc cfltntii,fic cti.-.m,iationc'vuium & aaionum. 

 Qii.1 lie rc tcntantur ifta thcorc mata. i . Omnit creattira de- Q^,f mo.lo 

 },endet a Deo ratione cjfentii O' ccnfcruaticnu.tiim ficut crca- cmia ctca- 

 tuia fibl nonponilt darc pnmum cflcntiar mcmcntum, ita t.i Jepci- 

 quoqucnon pottft fibidaic continuationcm cfltntix. Hinc ""^J^^^. 

 citatuia fciplam non pntcft confcruarc vcl in indiuiduo, vel \^ , 

 in fpccic : fcd ncccllc cft,vt a Dco fcmpcr .icclpiat amplius Sc 

 ampllus. Ervant itaiiuc qui gcncraticncm hominis tvibuunt 

 liomini tanquam cauiz piincipi. Rc(f\c autcm & pic fcntiunt, 

 qui dicunt, nos ;i Dco pendtujicui flumen .i fontc : Idcoque 

 iiibcnt nos quol.bct niomcnto ad Dtum refpiccte , quippc 

 abfquc qiio non poflunuis vcl ad momcntum fublifttrc. Nc- 

 qiit tpim aliud fi.mus icffcau Dcl , quam quod '■"f^ '"''*'* 

 ufiKau corpciis 3 ciuo fpaigiiur. Atquc hoc cft quod 

 ' Q Apoftolus 



