26 



Encyclopxdi^ Lib. XI. 



Apoftolus monct, indefinentcr cfTc orandum , ij cft, omnia 

 nolha ad Deum dlc lefcrcnda. Quod Hieionymus ita cx- 

 ptcffit : Qui fcnipcr cft in ofiicio Iiio.is fcmpcr orat. t.Omnis 

 <retittira, defeniict a Veo i.tfi^uam frimu caufa ejficiente , 

 exempUri , ^ finali. Tan^u.-im a caufa efficiente ; quia a Dco 

 funt omnia,&: pet cum,&; in co. jKcto. 1 1. Hinc tota cuiu(quc 

 crcatun dctinitio dicitur radicata in Deo. Tanquam k caufa 

 txempl.iri iquia omncs rciiim imagincs funt in Dco,qucmad- 

 modum imago hominis eilin fpccuIo,qua; ftatim euancfcit, 

 fi facicmab illo .lucriit.Sicut crgo vultuscft excmplar, aquo 

 fit irnago in fpcculo in niomcnto,&: perit in momcnto.fi aucr- 

 tatur : fic cffcntia Dei cft cxcmplar , 3 quo pendent omnes res 

 crcati , & a quo fiunt in momcnto , 6c dcftrui poflunt in mo- 

 mcnto. Qijod poera fic cxptclfit : 



Ir> Bomino.fropttr DominNm,I)omt'numque fer vnum 

 Omne mouere meum,viuere ^ ejfe meum efl. 



'Ergh quod hicfedeam,fm,iiifcam,denique nonfim, 

 O Detis ex nutii fejidet id omne tuoi 



Nam fi tu bmenfaciei aiierterii a me, 



Mox aheo in nihilum,qui nthil anti fui. 



Nonfecus ac njultHfubtraBo aufertur imago 



In ffeculo,(^ corftis cUm latet ,-vmhr a ferit . 

 Hoc Sctiptura docet P/i/.io^.Auertcnte tc facicm.turban- 

 tutiaufcres fpititum eorura, & dcficient, & in pulucrem fuum 

 reuertencur. Itcm AB.ij.v.i^.ii^Zfhef.^.-v.i.Rom.M.v.vlt. 

 vbi cxDcoPatrc tancjuam fonte dicimur fj^f ; /i^r Filiumqui 

 cft vita viuere ; in Spiritu fandlo moueri. Et idco orant fandi, 

 vt illuccfcat fuper ipfos luraenfacici Dci , & nc aucrtat fa- 

 facicm fuam ab illis:?//j/.8o. Dcniqne pendemus a Dco tan- 

 qmm frimofine. Nam quia primum illud efficicns & exem- 

 piar omnia agit proptcr fc , vtpote cum cxtra Deum nihil fit 

 perfedius,piopter quod agerc polTit, ncccffe eft omncs crca- 

 turas a Dco dcpendete tanquam a finc vltimo.Res igitur nihil 

 penitus cft,nifiquatcnus adDeum refertut:& tamdiu cfTc po- 

 teft.quamdiu ad ipfum rcfcrri poteft.Qus cum ita fint.femper 

 debcmus ad gloriam Dci tanquam fcopum collimaie, mcrao- 

 les illius : Oculiim adjccfum. Et qucmadmodum flumina a 

 mari oriuntut & in raatcredcunt ; ita nos,qui fcmper nouani 

 a Deo accipimus aquam , ad ipfum redire debcmus. Et fane fi 

 medici putantut idchei, Sc woATvwy «>7«|/« «'?i^w»,vt Homerus 

 & Hippocratesioquuntur ,quia continuare conantur homi- 

 nera, vnde & Fui-fsv accipiunt : quanto magis Deo dcbemus 

 ffi5rfi>»,qui omnia coferuat? i.Creaturs. fendent a Deo non tan- 

 tum in ejfendo.fed etiam in agendo. Etenim ciim omnia media 

 ab vltimo potiffimiim fiuc tcrminentur & regantut , ita vt 

 fineeius nutu & menfura aaionemnullam ederc poflfint: fe- 

 quitur nullam crcaturam a fcipsa regi in agendo,& adionem 

 nullam fuam determinate pofic. Concurrit itaque Dcus ad 

 a.f^ionem creatutx, non tanquam caufaremota , fedtanquam 

 caufa proxima:ita fcilicet.vt crcaruras proxime fuftentet & re- 

 gat. Aliiis Deus non dicitur caifa proxima,i.e. formalis, huius 

 ^ rcl illius reii vt ignis vtit, non autem Deus. Eft enim ambi- 

 guitas in phrafi caufa remota ejc froxima. Nam primo caufa 

 rcmotiidem cftquod prima : vt caufa hominis proxima eft 

 homo,temota eft Deus. Deinde caufa remota idcm eft,quod 

 longitrs diftans ab effcao : &fic Dcus non potcft dicicaufa 

 remota. Tertio caufa rcmota dicitur quoad virtutcm agendi, 

 qusnon poteft agcre nifi aliis intcrucnicntibus : vti coelum 

 dicitut caufa generationis remota;& itaquoque Deus non 

 poteftaicicaufaremota. Dcus igitur dicitur caufa remota & 

 mediata refpeau afcenfus fiuc ordinis caufarum.vt loquuntut: 

 non refpcftu diftanti^ & virtutisfiuc contaaus. Dcus cnim 

 ita concurrit cum creatutis, vt in ipfo fint & moueantur, vndc 

 dicitur agere indiftanter. Sedquomodo Deus concurrit cum 

 aftioue creaturs .' An totum opus producit,vcI partem?Etan 

 vnaeftaaioDci&creaturx,veI diuerfa .' Refpond.Dcus pro- 

 ducit totum opus per creatutam. Et vna eft artio Dei & crca- 

 ^"ff "^''-"«^u opetis,non autem modi agendi ;quia Dei aaio 

 eft infinira, crcatur.-E finita.4. Peccatum k Deo non defendet 

 ratione vitiofltxtis ,fed ratione direBionis. Cum cnim Deuj fit 

 pctf^caifrimum agens , peccatuin , quod eft pura puta imper- 

 feflio, non poteft cfFccftiuc a Dco depcndere. Dependct ta- 

 men dircaiuc,vt loquuntur : quatcnus Deus permittit pecca- 

 cum, dingir, terminat , punit , & farpc remittit, fcilicct clcftis 

 fms. Qur omnia funt valde bona. yCreaturs. fendent k Deo 

 <iuantHm admodum effendi ^ cosmfcendi-.ln fcilicct vt nul- 

 lum ens poffit cognofci bene & plcnc finc cognitione Dci. 

 Sicut .emm accidcns non potcft cognofci & dcfiniri abfque 

 lubftantia.quia ab iilS dcpcndet:itaquoque creaturanonpo- 

 icft cognofci tcdic & falutaritcr abfquc cognitionc Dci. 

 Hinc fapientia philofophorum ethnicorum ab Apoftolo dara- 

 natur,R»CT 1.^ i.CwWa i.quiaillanon rctulcrunt .id Deum, 

 ncque ab illo aufpicati funt. Rc^e igitur Indus quidam So- 

 cratir.ixit; Nemmcm polTe rcs humanas intelligcrc ,qui di- 

 Uinas ignorct. Et fapientifnmus regum Pr««f^'ii..i. timorem 

 Dommipra:dtcatcaputfapicnti.Tr. e.Omnis ereatura relheil,, 

 De, ejt ensftr accidens.Ucci cnim fit ens pcr fe, rationc fub- 



icifli ; non tamen cfl ens pei fc ratione Dci. Hinc Sealin 

 exerc.^oy.feli.io, elegantcr docet, tametfi omnia crcata f;nt 

 abfoiutaa fubicflo & tcrmino : non tamcn abfoluta cfTe a 

 causa,fcd dependcre abalio, & tflepeialiud. i 



II. Dependemi£ modi funt varij. Depetidet emml 

 «licjHid ffentialiter vel ctccidtntaliter : efemialiter veU 

 perfotialiter : perfeHe i,el imperfe^hmMuo vel non muX 

 ttio : riecefario vel contingenttr : interne vel externeA 

 cjttoad ejje vel operationtm : ^uoad initiumvel deftitt"\ 

 mm : t^uoad efemiam & cognitionem. 



Videamus fingula. l. Aliquid dependet , vcl efrentialiter,vt 

 cmma a Deo pendent abfolute, & creatura vna ab alia fecun- 

 dum quid ; vel accidentaliter,vt correlatum in limite a rclato, 

 i.Ahquid depcndet,velratione efrentix, vt homo dcpendet a 

 Dco;vcI ratione perfon«,vt FiliusDei pendet d Patre. Prioii 

 modo caijfa a causa , caufatum a causa , & caufatum poftcrius 

 a priori dcpcndcre potcft. }. Bcpendcntia eft vcl perfeaa, 

 quxd.citur abfoluta: vel imperfeaa ,qui d.citur contrafla. 

 Illa cft,qua rcs abfoluitur i causa , fubicao. & termino acci- 

 dentah led non a teimino pcrfonali. Sic FiUus & Spiritus S. l 

 Patre dcpcndcnt. Harc dcpendentia non notat impetfcaio- 

 nem , ftd prrexigentiam fiue prioritatem nudam , fiue ordi- 

 iiempra:fupponentis ad fiium pisfuppofitum. Sanequodita 

 dcpendct.vt nudamprxcxigcntiam fiue fuppofitionemprio- 

 ris habcat,non potcft hocnomine cenferi imperfeaum ; quia 

 fola priontas non facit ad imperfcaionem,fcd piioiitas cum 

 eflc demmuto , vt loquuntur. In dependentia contrada rcs 

 aliter fe habet. Illa enim vel formaliter cft impeifeaio,vel 

 habct neceflario annexam injpetfeaioncm :quiafcilicct hic 

 eflcnt.aeftcontraaa,idcft,diminuta. 4. Dcpendentia mutua 

 datur in relatis; non-mutua eftcaufaIis,Tel fubieaiua.lbi ef- 

 fi aum a causa , hic accidcns a fubieao dependet. 5 Dep-n- 

 dcnt nccefrario.qu^ vel necefratio connexa funt.vel immuta- 

 biliifrfehabent: contingenter , quse mutabiliter fc habent. 

 (S.pependentia mteina eft cffentialis & formalis ; externa eft 

 refpcau cfFcaionis & confctuationis. 7. A quo tes deprndet 

 m effendo.ab codem in operando & cognofcendo.Nam ficuti 

 les fe habet in cfTcndo^fic ctiam in agendo,iteniiq; in cogno- 

 lcendo. 8. Dependcntia rei ab aliquo eft fecundiim initium 

 cflcndi, vti angelus pendct ^ Dco : vel fecundum dcfitionera 

 Iui,Tt cum homo moritur , pendct a Dei prouidentia : vel fe- 

 cundftm initium cfl"endi & dcfitionem fimul,vti omnia cor- • 

 pora pcndcnt a Deo. 



///. Inde^endemia abfoluta ejl talis veljtmplici- 

 ter,vel fecundum ^uid. 



Indefendentia abfolutafmflicitered, qua aliquidabfolui- 

 tur ab agcnte,fubieao,& obieao fiue termino.Et ha:c eft fo- 

 lius Dei. Indefendentia ahfoluta fecundum quid eft duplex : 

 vnafubftantijE.qusabfoIuitur a fubieao & termino fiue fun- 

 damento,non vcro acausa:a!teraaecidentis abfoluti,quodab- 

 foluitur a fundamcnto, licct depcndeat a causa & fubicao. 



CaJ>. XV 11. De Hon-creato (jr Creat^ 

 Pr>€cepta. 



ENs non-creatum aut eft incrcatum , aut produ- 

 dUim llne creationc. 

 Ens increatum cft,quod a nullo faaum eft: vt 

 foltu Detti. 



Ens non-creatum , quod producitur fine creatio- 

 nc,eft vel artificiale,vel mor.-ile, vel fpirituale. 



Ens creatum eft , quod ab increato faaum eft ex 

 nihilo : vt omnis creatura. 



R 



E G V L .<€ . 



/. Ens increatum tribm modits cognofcittir. 



Pr/wo ratione virtualis continentiar ; quatenus continet in 

 fc virtualitet & eminentcr omncm petfeaionem- Deinde ra- 

 tione aaualis cfScicntia: ; quatenus potcft omnia facere , qua; 

 habent rationem faaibilitatis ; non autem illa, qnx faccre eft 

 deficere.Sic Deus non potcft mori:quia hoc eftdefeaus. Ter- 

 //c tationc finalis concupifcentiK: quatenus omnia fctuntut 

 ad ens primum tauquam piiraara caufam & mcnfuram omiiis 

 boni. 



//. Ens creattim pendet ab increato tribus modis: 

 vtdel. tanquam a causaprima eficiemefnMli, c^ exem- 

 plari. 



Huc 



l 



ti 

 n 

 Z 



tu.;. 



