Metaphyfica; Pars I. Cap. XXI. & XXII. 2 9 



lcx; 



110- 



n- 



flc 

 le- 



^. 



Caf. X X LVe Ente comfUto ^ incomfleto. 



PRj£CEPTA. 



ENs complctura eft,quod ad vlcefiorem peifeiftio- 

 ncni non eft ordinatiim. 



Eftqiic tale vel abfoliuc, vcl comparace. 



ComplftiiiTi ablolutc cft.quod ita pcr fe fubfiftir, 

 vtcompofitionem non ingrediatur : vt homo.^x. hoc 

 iiuUo modo eft incompletum. Dlcltnr «2<«/wcomple- 

 cum in fLibfiftcndo. 



Completum comparareeft , quod ita pcr fe fub- 

 Jiftir,vt limul ingrcdi poflfK compoficionem : z/t ele- 

 jncnta. D/aVfe^ complctum in elfendo. Ec hoc eciam 

 elt incomplecum. 



Incomplecum eft, quod ad alcerius perfedtionem 

 ordinacuai eft. 



Eftque triple?:. i.Metaphyficum,quod ira incom- 

 pletuni eft, vt poiritfeparatim exiiterc:z/r eFl anirna 

 ratiomlis. Ec hoc eft incomplccum lccundum quid. 

 2.Phyficum,quodita ijicomplctum crt,vc non polTit 

 feparacim exifteretzf materia &forTtut corporeitatis .^t 

 hoc omnino incomplccum eft.^.Logicum : vt eft dif- 

 fereniia.Ezhpc quoqueomnino incompletumcft. 



R E G V L JE. 

 I. Ens complethmvltimamperfe6lionem infuoge- 

 nere obtinet. 



Sic angelus non ordinitur ad matcriam aliqiiam , quam 

 perficiat per modum fofmi i licet polfit illair^ pcrticcic pci 

 modum cificicntis. 



/ /. Ens incompletum duplicem notionem obtinet '■> 

 znam vtjit^lteran vt aliorumfit. 



Sic aniraa rationalis dupliccm obtinct entitatem, rnam qua 

 eft , aitcram qua eft pais compoCti. Et fic omnis pars dicitur 

 cns incompiccura. Citcroquin quia cns incomplctum dupli- 

 f cm encitatcm habet, vnam abfolutam, altciam rcrpeftiuam, 

 duplicemquoquc obtinet bonitatcm : vnam fccundum aftuin 

 efl"entia:,quo clti altcram fccundum aftum pratfentia: fiuein- 

 formationis.quo ad aliudordinatur. 



■ JII>Ens incompUtum ejl tale velfimpliciter,vel fe- 

 cmdl<m ^uid. 



Ens incompletum fimplicitcr eft , quod non poteft per fc 

 fublifterf , vt maniis. Ens incomplctum fccundum quid cft, 

 quod poteft cxtta compotitum fubliftcrc.vt anima. Illud vo- 

 catut incomplctuni indignius, hoc dignius. 



Jf^. Ex dHohm con^pletis nonfit vnum perfe. 



Ratio cft : quia fi duo complcta vniantur, 6t tettium, quod. 

 non habct naturam vnam , fcd variam : vt filac & aqua mif- 

 ceaatur. 



f^. Completumin ejfendo potefi ejfe inco?»plettim in 

 fuhffiendo. 



Sic humana Chrifti natura habet complctam eflcntiam. At 

 non fubfinit, fubfiftcntia ncmpc fuppofitali, ctfi fubfiftit fub- 

 fiftcntia fubftaiitiali. 



C(tp. XXII. De NdturaU dr Non-naturali. 



PR^tCEPTA. 



ENs naturalecrt,qu6d eft fccundum naturam : vt 

 aejua. 



Ens non-naturalecft, quod cftpriter naturam,vt 

 artificiale:vel lupra natuiahi,vt miraculum:vel con- 

 tra natutam,vt peccacum. • 



R E G V L u€. 

 /. Natura vocahiiliim eji ix. -^o •^roAXof^twi; XiyffJ-huiv., 

 &femel explicaium valde illufirat multoi philofophie 

 partes , imo & reliejuas facultates. 



Sicut ^ticit vafk Tii q>i(ii ; fic natura anafccndo eft diifta. 

 Eius praecipua: fij^.nificat-ioncs luntcfto. Sumitur cnim i.pro 

 Tom. II. 



efTcntia cmurque rei, qu.t natura dicitur , quatcnus cft princi- 

 pmm & radix propnctatum atque opcrationum ici conueni- 

 cntium ; quo fenfu dicimus , dcfinitioucm cxplicatc naturam 

 rei.itciTiquc in tribus pcrfonis ditiinis vnam cfle naturam.hoc 

 eft, cflciuiam. i. pro proprictatibus cuiufquc rci , & inprimis 

 proiutmarcrum corporeatum ditpolicionc & rcmperamen- 

 to:vt,natura ignis eft calidum cfle, natura viucntis cft tcmpc- 

 ramentum calidum & humidum. Sic i.Pr/r. t.^.dicitut : w ter 

 hic efjiceremiTit diu!n& confortes naturi. : yki n^i\ intellifitur 

 efTcntia Dei, fed cius attiibuca qu.Tdam & prt^ietatcs intcl- 

 liguntur.quarum imago pcr rcgcncrationis bcncficium in no- 

 bis rcftauratur. j.pro co.quod rei a primo oituiuelT:. Sic iph. 

 i.j.dicuntui hommcs natura cjfe fiU) ;>i,hoc tft, a prima na- 

 tiuitatc & conccptionc. 4. pto causa ncccflario & natuialitcr 

 agcntc.contradilHnfta caufx liber2:vt,cuii) nac^iram ad vnunj 

 dctcrminacam cflcdicimus- 5. pro Dco.rcrum omnium opifi- 

 ce,c\n3.m natiiran) unturantem dicunt. Xx^Scnec* 4. dehcnef. 

 ziz:^id aliudejl natura,quam Deut ^ diuin.i ratio,toti mun- 

 do iyfaniiiu eiui inferta .' fi.pro vniucrficare rerum crcata- 

 rum.quam natiiram natitratam appcllanr;vc cum miracula to- 

 tius naturx vini cxccdcre dicimus. 7. pio vniutrfitacc rctum 

 corporearum : vt, cum in natura vacuum daii ncgamus. S.pto 

 intcrno motus & quietis principio,quod aiti opponitur. Qui 

 fignilicationes polliint tcuocati ad duo capita. Sumitur enim 

 hxc vox latc fcu in gcnere, vcl fttixflc & in fpccie. Nos acci- 

 pimushoc locoftridc. N3/«r<?/f fiquidcm in prima philofo- 

 phia dicicur ,quod e(i fecundiim naturam, hoc clt.in quo fcr- 

 uarur ordo,qucm cuiullibet rci nacuralpccifica ciio-it.. Ica fc- 

 candum nacuram tcrrr cft,quod in mcdio muiidi cxiftit. Ho.; 

 modo lccundLim naturam clVe dicuntur , qu.v conferuant na- 

 t\xiim,S!. a natiira ^-jf? ccnfcntur ,qux ab illa fluunt conftitu- 

 tiuc vcl conlccutiuc, hoc eft, qux funt naturalia a priori vcl 

 pofteriori. His jam opponuncur ca ,qux funt t .friternittu- 

 ram ; qux quidcm aliter fiunt , quam fpccifica foima rcquirc- 

 bat,ncquc tamen fimpliciter ci repugnant :vt,pr.ietcr naturam 

 lapidis eft,qu6d futfum moueiai. 1. contra naturAm jquxfiunt, 

 caufis fecundis ira incer fe pugnantibus , vt vna alterius tan- 

 quam fortiotis virtutc viifta & •oafta , licqt contra nitatur &c 

 rcpugnet,cedcre cogacut, cum fuo damno & intcritu : vt, cOim 

 ignis fufFusa aqua cxcinguitur. j.fufra naturam,qux 3. prima 

 causa , non fccundum confuetum & proprium naturx ordi- 

 ncm , ipfiin prima crcationc 5c ortu implantatum , fcd noua 

 quadam ratione , abfque tamen caufarum fccuiidarum dam- 

 no , producuntur : vt quando Maria virgo pepetit filium. Huc 

 pertinent ifta axiomata ; ^t fiint ccntra naturam, deftruunt. 

 naturam, CfcoMra,S^Hi deftruunt naturam , funt ccntra »»- 

 turam. Item : Sufernaturalii gratia non toUit ,fedextoUit na- 

 turam. 



1 1. Naturale diciturproprie, vel improprie. 



Freprie ^ ftriBe naturale dicitur,quod habet natBtam,qux 

 cft principium raotus & quictis. Imfrofrii ^ late naturaie di- 

 citur, quod non rcpugnat naturi : quo fcnfu Dcus dicitur cns 

 naturale ; item fupcrnaturalia dicuntur habcrc naturam clcua- 

 tam fupra curfum & tcrminos naturx ordinarix. Huc etiam 

 pcrtinct illud, quod nacuraleopponatur vcl ci quod cft fupra 

 naturam, vcl ci quoa cft prxtcr naturam;vcl ci quod cft con- 

 ua naturam ; vcl ei quod cft aduentitium ; vel fpont.anco ; vcl 

 moraliivcl arcificiaIi.Breuircr,naturaIc aliquid dicitur vcl caii- 

 lalitcr.vcl CahleMuc.Caiifaliter naturalc eft.qucrd fluit a prin- 

 cipiis natur:c , vti lunt facultates aniinx. Subieliiue naturalc 

 cft , quod in natuia cft , fiue integra.fiue cornipta : quo fenfu 

 originalis juftitia dicitut Adamo fuifTe naturalis, & peccatum 

 jam dicitut naturale. 



/ / /. Ens naturale fic dicitur in ordine ad prototy- 

 pumjuum iiitelle[lum,artificiale in ordine ad imelleClum 

 fHurn prttotypum. 



Ibi cft intcllcftus Dci : hic intelleftus homiiiis. Etfi cnim 

 rcs naturalcs intelleiftum humanum adiquatc pofliint , non 

 taraen ab illoprocedunt,idcoq; non poffuntdici cfTcAaipfius, 

 qucmadmodum res artificialcs , qux ptocedunt ab inccUeftu 

 liumano,& cius formx aflimilantur. 



I y. Ens naturale auinaue modis differt ab artifi- Njiutale 



... ' Scattificia 



ctalt. 



Naturalc 

 quot mo- 

 diid.caiui) 



Ins n.itn- 

 ra'c & ar- 

 tificijlevn- 

 de pcn- 

 .lci; '. 



Primo ratione dcnominationis.Naturalisquippe rcsdicitut 

 talis dcnominationc inttinfcca, artificialis cxtiinfcca. Deinde 

 ratione conucnicnti.T, quxin naturalibus cll viiiuoca, in arti- 

 ficialibusxquiuoca. Nam rcsnaturalis conucnic cum fua cau- 

 sa in Ipccic & clTcnriii , fcd artifidfl^^onucnit cum attifice 

 in idca tanciim, non in clTcntia. Trl^^Hcionc paitium. N.iin 

 omncs partcs rci naturalis funt a nlWa ; Icd aicifcx accipit 

 fuum fubirdumanacuia , f nma duntaxac cxtcina cft ab artc. 

 Hincilla tlicoiLm.lta : Tij;i'i) okk a7r\fyaf\Tta»c'iiui,.1rs non pro- 

 ducit fuiftantiam:t,nf naluralc non cft fukftantiafed arcidcnr. 



C } ^arli 



ic tjiiomL-» 

 do dific- 

 raiit ; 



