30 



Encyclopsediffi Lib. XI. 



Quarto ratione pnftantixin forma Nam in naturalibus for- 

 ma.tanquam intrinfcca, eft prarftantior matciiarin artificiali- 

 bus contra matctia cft nohilior foim.i , licct manupu tium Sc 

 nrs arftimatione hominum (int nobiliora. ^iinto ratione mo- 

 tus : quia itfs natutalcs habcnt inicrnum moius principium, 

 idcoque moucntut motu naturaii ; aitificiales contra habcnt 

 duplcx principium motus,vnum intctniim,altcrum cxternum, 

 & proindc duplici motu mouentur, yiolcnto & natuiali, vt ia 

 hoiologio videre cft. 



_lx — — — , __ — 



Cap. XXIII. De Simplki (^ Compofite. 



PR^CEPTA. 



J?Rim£e entis differcntix , qiia: orinntiircx prin- 

 ' cipiis entis, ita funt cxpofuac : jam exponentur 

 iftx, qux oriuntur e modis primeriis,vnitatc videl. 

 ventate.iSc bonitate. 



Ex vnitate oriuntur fex differcntix, hoc modo : 

 Ens eft fimplex vel compoficum : totum vel pars : 

 prius, connexum,vel pofterius : idem vel diuerfum : 

 illocalevel locale: permanens,vel fuccefliuum. 

 Ens fimplex eft, quod no eft ex pai tibus copofitum. 

 Eftquc tale vel abfolute, vel comparatiucjfiue fim- 

 pliciter,vel fecundum quid &: refpcdiuc tale. 



Simplex abiblute cft , quod compofitionis eftex- 

 pers:eftque tale, vel a parte fuperiori, vtDens : vel a 

 partc inferiori, vt rnateria prima. 



Simplex comparatc ,quod in le quidem compo- 

 fitum eft,fimplex tamen dicitur refpedu cius , quod 

 maiorem includit compofitionem : vtangelt refpt6lu 

 Dci dicumur compo/iti,refpe£it* corporum Jtmplices .Sic 

 elemema rifpeSln elementatorum cHcmtur fimplicia. 



Compolitum eft,quoctex plurib'js conftat, 



Eftque tale compofitione rei,vel rationis,ordina- 

 ria vel extraordinaria, generali vel fpcciali, 



Compofitio rei eft , qus in re ipsa fundamentum 

 habet:compofitio rationis,qux pendet ab intelledu. 



Compofitio ordinaria eft in rebus crcatis : extra- 

 ordinaria eft fingularis , in C h R i s x o hia.v^u-jw, 



Compofitio generalis competit omni enti crea- 

 to:eftquc metaphyfica, vel logica,- 

 Copofitionis metaphyfic^ modi sut numero fepte. 



I. Ex effe & cffentia , fiuc ex ente & effentia : vt 

 in homine aliud cfi ens, aliud ejfentia. 



II. Ex eirentia&effentia, feuexnaturagenctica 

 Sc fpecificart/; in Socrate efl nattira animali^ O-hominis. 



III. Ex effentia &C cxiftentia ; feu ex natura ge- 

 nerica,rpecifica,& indiuiduali:z/t i« Rheno eft natura 

 comrnmus & fingularis, 



IV. Ex natura iSc fuppofito, feu fubfiftentia: z^r, 

 in Socrate efl natura &perfonalitas. 



V. E potentia &; adu ; intellige potentiam paffi- 

 uam : vt in homine ej} aEius,£jHo efl,cr potentia pajfina, 

 (jua potefl cras ncn ejfe,vel aliud cjHid ejfe. 



V I. E m.ireria Sc forma mctaphyfica fcu totali, 

 qux dicitut foima totius: vt homo e corpore &ammi 

 vicem rriateridi fitngentibus , itemque ex humanitate feu 

 effentia humana tancjuamforma efl compnjitus' 



V II. E fubiedo, fiue fubftantia, & a:cidente : vt 

 in Socrate aliud efl to homo,aliud ^odoilui. 



Compofitionis logics duofuntmodi. 



I. E gcncre & diftcrentia: vthomo efl animal . & 

 rationalu. lUc dicitur compofitio definitionis,& no- 

 tionalis ; itcm conceptualis. 



I I. E m.iteria & forma analogicis : vt angelus efl 

 compofitus e materia analogica,& fimili forma. 



Compofitio fpecialis, fiue phyfica,eftcorporum, 

 qua aliqnid conftat i. cxpartibusquantitatiuis fiuc 

 materialibus;z/r h^ia^xvariismemhris.i-cx materia 

 & forma naturali<H|pllige hic formam phyficam, 

 qua; eftaltcrapars compofiti : vt,homo conflat ex cor- 

 pore & anima.Vinc pcrtinct compofitio rcrum artifi- 

 '•izliCv.vtidomus exte^o,pari(tibus&fundameto eoflat 



K E 



G V L JE. 



Sim] 

 quit 



Sirr 

 tis 



An 

 um 



i\U 



poi 



/. Simplcx efi, ijHodnegat compofitionem, 



Vocabulum hoc fmplex , eft U tw» ?rc\Tittzi; 'Kiyift^vm. 

 Principio enim cft nomen numerale, vt fimplex,duplex,fiir.- 

 plum.dupluin. Deinde fimplex eft^cjuod fit fine fplendore, auc 

 folenni aliquri pompa : vt,hoc fimplicitcr fit.id cft,fine titibus 

 & ceremoniis folennibus-Tertio fimplex eft idem quod fincc- 

 ro &L apcrtofit animo.non verfipelli.non fallaci. Hinc Cicero 

 iib.^.Acad. qui.ft. Cum hominefimplici fimplii;iter agerem. 

 Hoc fcnfu dicitut ventatis amicafimplicitas. Quarto idcm 

 cft.quod non difficilc. Quinto idem eft, quod iTviixli, incom- 

 fofitum , vt hoc in loco. Simplicitas igitur negat compofitio- 

 ncm , vti vnitas negat diuifionem. Sed ita negat , vt aliquid 

 etiam inferat , vt diximus de vnitate. Infert autem fummum 

 gradum vnitatis,iuita regulam:S/OT///f»/«« eft fummta gradns 

 'vnitatts.Vtxr.eiea infert pcifeiflioncm.Sicut enim compofitio 

 eft nomen multiplicis imperfeilionis :itafimplicitas eft no- 

 men perfcdionis. 



//• Simpitcis gradut tres funt,fummus ,medifis, ^ 



inflmus. 



Summumfimplex cft.quod nullius eft indigum,quodque eft 

 purns putus aftus,vti Deus. Imutn flmplex elt matcria prima, 

 qua: omnium eft indiga. Hinc Dcus dicitnr fimplex per ncga- 

 tionem omnis compofitionis, matctia piima per negationem 

 perfeiflionis. Medio modo ftmpUcia dicuntur, qua: participant 

 de aftu & potentia. Csterum Deus nullo modo clt compofi- 

 tus : quia ncc metaphyfice,nec logice.nec phyficc eft compo- 

 fitus , ita vt nullus ex nouem modis compofitionis in Dcum 

 cadat.Nam in Deo i .Efie & effentia non diffetunt':quia C^od 

 efle, & CJuo eflc non poflunt differre in co , qui non habcc 

 quidditatcm, fed cftipfaquiddiras,vtieft Deus. Etiocfle cft 

 concretum ipfum & formatum, fiue id qnod res eft ; eflcntia 

 abftraftum & forma.fiue id,per quod res eft.Hinc compofito- 

 tum proprium eft , vt aliud fint ipfa , aliud eflcntia ipforum. 

 Tale quid autem de Dco dici non potcft.-quia Deus non habet 

 aliquid, fcd eft per eflcntiam id quod eflc dicitur. Etfi cnim 

 Scriptura dicit,Dcum habnc immortalitatem: hoc tamen non 

 dicitur nifi x«t' \\oxlu> , quod fcil.ita fit immortalis , vt illam 

 vcluti cornu copix poflidcat^&c fit immortalis «7(/<r^ fiue origi- 

 nalitet. Hinc dicimus, Deum efle boiium, iuftum,vefaccm t3 

 fivM , creaturam tw \x<^. Atque hic eft fubtiliflimiis compofi- 

 tionis modus: qui cum in Deum non cadat,nec reliqui cadenr. 

 Scd tamen videamus & illos. i.Eflentia & eflrcntia,cirentia & 

 exiftentia, itemque natura & fuppofitum faciunt compofitio- 

 nem,fi in re fit aliquid vniuerfale & fingulare. At in Deo nihil 

 eftvniuerfale :quia nequc genus,ncque fpccics ibi locum ha- 

 bet. Inrerim conccdimus,compofitioncm rationisnon repu- 

 gnaicDco, quatcnus pcrfonam diuinamconcipimus cx natu- 

 ra fcu efl"entia communi & ehataftciiftica proprictate_, h. e. 

 relatione petfonali quafi conftitui. Dico quafiiquia vera com- 

 pofitio fit ex abfoluto & abfoluto , non vero ex abfoluto & 

 rcfpciftiuo.j.Deus cft purus ailus.vt fupra probatum cft.Nihil 

 igitur potentii habet admixtum. ^Hinc patet , in Deo non 

 efle mateiiam & formam.f .In Dco non funt accidciiiia : quia 

 eft fapiens, bonus, immutabilis pcr cflcntiam. 6. In Dco noii 

 eft genus & differentia , fed quidquid in ipfo cft, differcntia 

 eft. Intelligegenus vniuocum,quod folum notat communita- 

 tem aliquam inter fpecies, cum analogicum notct cantumde- 

 pendcntiairj.Et rcflc dicufit phiIofophi,ilIud cflc compofitum 

 ex gencre & diffcrcntia , quod eft in ccrto przdicamento, 

 quodque ex detetminatis & limitatis pcrfeftionibus conftat : 

 id quod dc Deo non potcft dici. Ideo Theologi dicunt , Dci 

 dati qiiafi genus & quafi dcfinitioncm.^.In Dco non eft matc- 

 riaintelligibilis:quianon cft ibi conceptus gcneris. 8.ln Deo 

 non funt partes quantiratiua;:quia in quem non cadit compo- 

 fitio fubtilior,vt cft mctaphyfica Sc logica, in cum quoq; noa 

 poteft cadcce compolitio craffa,vt cft phyfica. Et amabo,qu3- 

 nam rationc Dcus pofl"..t habcre pariem cxtra partem , ciim 

 angelus non habcat ? ^.In Dco non cft materia & forma na- I 

 turalis:quia hasc compofitio cft proptia corpotum. 



/ / /. Simplex prscedit compofltum ordlne natura. An 



Eft enim fimplex menfura compofiti.Intellige fimplcx tum 

 abfolutum & complccum, vti cft Deus, tum incompletum.vti 

 cft elcmencum. Vtrumqueenim habet ratlonemcaufxzillud 

 qilidem cxtcrn.r, Iftad internx. 



IV. Res qtio fimpUcior, eo efl perfe^lior. 



Hoc thcorcma intellige de fummo fimplici , vt eft Dcus, 

 nondc imp,vt eft matcria ptima.Deindcprocedit.nififiiBplex 

 fit vel incomplctum , vel alius gcneris. IncompIetura,vt ele- 

 mentuni non eft perfeiflius hominc. Alius gcncris, vt planta 

 non cftfimplicior animali. Nara in Phyficis mixtum fimplici, 

 & poftctius mixtum cft pctfcdlius, quam prius. 



V. Compfltia 



ptu' 

 pofi 



An |i 

 citaji 

 fedtiHi 

 con'' 



