56 



Encyclop^cii^ Lib. XI. 



Diftinflio 

 qiioiricdo 



ulftiniflionem rci accepimus latc , & diflindioncm rationi^ 

 Ihiifie. Vbi & illud mcminciis ; diftinflioneni, qua: nuUuin 

 p'anc liabct fundamcntum in rc, null.nm cHc. Itaquc vt bene 

 dilHn!;ua5, tundamentum diftir.aioni-; tibi proponc, quod eft 

 in rc.vel fimpliciter.vel compar.-i:e.Ita cum diftinguis dexttum 

 & fuiilhum inhominc,fund.imcntuni dilKnaionis cfl: in re 

 fimpiicitcr. Cum vcio in coUm.na di(lin!;uis dcxtriim ^c iini- 

 ftrum fuiidamcntinn dirtinaioniscft in collationc columna: 

 & iiominis. 



V 1 1 1 • D'Jiin£Ifo»u doBrinam illujirant ha reguU- 



1. e-t/ji aclu fepai-jta fiint,vel fcpnrnri [cjfitnt, rcallter tU- 

 (liyi^-titti-.ttir. Huius rci ratio cil .in ptomptu ; quia iitiulmodi 

 rcslralc l].\bcnt,vt difFcraiu pr.-vcisa omni mcniis opcratione. 

 Hiiic rcae dicitur : Tittu realijfimi dijfert a creatnri'.:<\\x\i. in- 

 iinita luc cft diftantia , & Deus fuit aiite crcatur.rni ,& potefl 

 clfc finc cieatura.Deus poiro & cicatura ditFetunt plus quam 

 f cneic.Efo rcaliffimc.Nam qu.T:cunquc gcnerc diftciunt,rca- 

 htcr difFcnint.Ergo quanto magis rcalitcr difFercnt.qu.r pla- 

 re nCnfunt fubvno gcncrc ? i.&hs. fclaratione diftinguun- 

 tHr,l,'uiJpmi /iiftingiiwitiir. Hxc (iquidem diftinaio non niti- 

 iur nifi collatione rcruni : vt quando januam rcfcro ad homi- 

 hcm.dico in janua cfle dcxtrimi &: finiflrum. Rcftc iiaque di- 

 cnav.DiftinHio fura raticnis eft winima.licm: Diftinitio ejfen. 

 lialn eft ?r..ix!ma,7ninor eft diftinirtio ynodalU , minima eft di. 

 ftinaio fnr/i rationis.-i.§j(orum 'jntim tertinel ad fcrfcBicnem 

 alteritu,e.i diftinguumiir formalitcr. Sic homo & animaidiffe- 

 rant. .i.&ris. dtfnitione dijfcrtwt , i-cl r.itlonc,vel re differum. 

 iF.iira cirrc.-'ula . quam nonnulli habcnt : Qua: diflinguuntur 

 dcfiiiitioce^, diffctutit re. Nam atttibuta Dei difFcrunt dcfini- 

 tinne , neque tamen rc diftinguuntur. Nam attributa Dci a 

 priori nullo modo diftcrunt,l'cd funt vnaDei elfentia.& apo- 

 rtctiori non diflinguuntui nili rationc,vidcl.virtualitcr.Sic vis 

 calcfacicndi & exiiccandi inlumine, non diffcrunt realitcr, 

 licet diucrfas obtincani definitioncs. Idem de aliis fexcentis 

 iudicium crto. $.Nihileft in rerum ■vninerjitatc , quin admoto 

 inteUcclu^diftinaione ratiom ratiocinantis pojfit diftingtii. Ra- 

 tio cflsquia diflinftio rationis ratiocinantis nititur conceptu 

 fiue adu mentis comparatiuo,& ab eo folo prxcise habet de- 

 pendcntiam,non3rcips.i. 6. BiftinBlorealis ejfentialis probe 

 difcernenda. eft a reali pcrfonali, fiue ftippofitali. Nam diftin- 

 (ftio realis efll-ntialis ell: inter ea , qus ditfcrunt ellcntia.vt 

 equus & homo. Perfonalis eff intcr ca, qua diffcrunt cxiflen- 

 tia fiue vltimis differentiis.vt Pctrus & Paulus. Perfonalis illa 

 e(l vcl ordinaria , vel cxtraordinaria. llla cfl in rcbus creatis, 

 irfla in perfonis SS.Triiiitatis. Ibi cflentia multiplicatur, quip- 

 pc fiiiita ; hic vna numcro cflijntia ell in ttibus fuppofitis.Ideo 

 dicimus Pctrum & Paulum diftingui effentialitcr, idcft.ita vt 

 non iit vna numcio ellcntia.CEtcriim peilonalisilladiftinaio 

 jn SS.Trinitatc eft tcalis : quippe qux non nititur operatione 

 inrclleaus , fcd modis fubfiflcndi : vndc a quibuldam dicitur 

 dillinclio modalis : intclligc modum cntitatiuura,vt fupra di- 

 flinximus, non vcio purum & fincerum, qui conflituit diflin- 

 aiomm mcd.-ilem proprie diftam. Atquc harc efl: doarina de 

 diftinaionc, vbi accurate notandus cft ille canon : iiunquam 

 diftinciio aliqua cft ajfercndafne ratione,aut necejfitate aliqna, 

 Ratio efl: ; quia entian n lunt multiplicanda finc manifefla 

 nccellitatc. 



/ X. Oppofttionis lioElrinam illttflrant ha reguU. 



1. Oppofta,quatcntMtaria,fimtfimul. Scil. vioppofitionis : 

 vt fi cccluni & homo dcbeanr opponi,neccfle cft vt (int fimul. 

 i. Oppofitiim vnumjuuat altcrita cogniticnem. Scil. in co,qua- 

 tcnus cft oppolitum : non vcro in fcrmali rationc. Atque hoc 

 cft,quod toties philofophi inculcant: Contrarioriim cft ladcm 

 fcientia fiue difc!plina\l<:m : Contrariaiuxtafe pofita clarihs 

 elucefctint. ^.Oppofita fimt compatibilia vel incompatiiitia-.fm, 

 vt alij malunt , compodibilia vel incompofTibilia. Ita caJor & 

 fritrus funt compatihilia in acre, non item in igne. 



ciii.v (it X. Contradinio efi omnium oppoJitionumprima,fim- 



piinia tm- piiciff,f„a (^ ma.vimajitiefortijfima. 



Prima cft ; quia eft intcr cns & non-ens., qui funt termini 

 primi.Siniplicidima eft;quia eft inter terminos fimpliciffimos. 

 Mavima eft;quia eft inter terminos infinite diftantcs. Hinc 

 fluuntduo poiifmata. i.Contradiciio eft omnium oppofitionum 

 menfiira. i.Contradiltio caret fimpliciter omni medio: C\ae ii- 

 lud fit negationisjfiue participationis. 



Oppciitio 



pofitio- 



11U111> 



Piiuartia 



X }■ Be priuata op^ofltionefmt Im reguU. 



I . Friuatiua oppofi[ 

 tio eft negatiii, non q' 





nis eft contradiFtori/t. Nam priuj- 

 maligna illa & infinitans fiuc ne- 

 gans,qu3r datur in contradicentibus.-red tamcn rcfliiaa,nct;a- 

 tio fcil.h.nbitus in certo (iibieao. i.Priuatitia oppofitio admit- 

 tit medinm. Mcdium midligc duplex ; videl. & (ubicdli (uie 

 negationis , & participaticnis cxtremorum , quod Scholaftui 



vocantmcdium fui gcneris:Sic lapisnec carcus cft.ncc vidcns, 

 fcd eft non-videns ;"quod eft medium ncgationis:& lufcus cft 

 mcdius iutcr vidcntem & cicum ; quod cft medium partici- 

 pationis. ^.Priuatio ^ hahittts [tint circa idem fubiediim. Sic 

 animali tnbuitur vifus & carcitas , non lapidi. Hincdicunt, in 

 piiuatiuc oppofuis conddciandos cflc terminos habiles.^-Pr/- 

 tialio prxfupponit hahitum. Id cft, li priuatio rci dcbct tribui, 

 ncceflum eft,vt habitus ibi vcl habuerit , vcl per naturam po- 

 tuerit habcrc locum. Hinc Aiiftotelcs ait : Priuatio eft rei na- 

 iura infiti.lnzQWige autcm priuationcni logicam , qua; eft rci 

 pta:tcrit.-c,non phyficam , qux eft rei futurx- negario vua cum 

 aptitudine ad illam, quomodo in ouo dicitur elfe piiuatio 

 p\.\\\i.yA priuatione totali ad hahitiim non dntur rcgrefftis or- 

 dinarii. Piiuatio totalis cft abfoluta & fimplicitcr talis , & 

 tollit potcntiam : partialis eft talis fccundiim quid , & tollic 

 duntaxat aftum.Vndc illa dicitur priuatio potcntux.hic aflus. 

 A totali priuatione ad h.-ibitum ncn datnr regrcffus ordinaric, 

 f cd tantijm per omnipntcntiam Dci : vt in c.-ccitate videre eft. 

 A partiali daiur regrcffus ordinaiie & facile , vt a fomno ad 

 vi"ilian'..6.P>-/'K<i/ro qundam eft fecundiim nntiir.tm. Non oni- 

 nis priuatio eft pixtei naturam :quia fomnus reficit,fi fit mo- 

 deratus:fin vcro immoderatus.nocet.Rcae igitur priuatiodi- 

 ftinguitur in pcrfeftiuam fiue faluatiuam, & deftruifliuam fi- 

 uc cotruptiuam , & indifferentcm fiue mcdiam feu adia- 

 phoram. ■y.Priuatio,quii ejl contra naturam, eft perturbatio <^ 

 confufio hahittis oppofiti. Sic peccatum originis cft confulio 

 ordinis diuini : non vcro nuda priuatio,id elf, abfentia ; cuiuf- 

 modi cft filcntium,aut dcnudatio capitis. 



XII. De dijparatisfim ha reguU. 



I. I)iJ}arata,qud dijjiarata funt,non conueniunt eidem. S\c 

 homo & vulpes non conueniunt cidcm. Fieii cnim non po- 

 teft,vt Ipccies vna fit multiplcx.Quando autem per metapho- 

 ram difparatum de difparato dicitur , aecidcns vnius difparaii 

 pr.Tdicacur de altero : vt Herodes cft vulpes.id eft,callidus in- 

 ftar vulpis.i-D/jlfflra/a completa non concurrunt ad conftituen- 

 dumvntim ejfentiale. Alii cft ratio difparatorum incompleto- 

 tum:vt elcmcntorum, qui ingrediuntur miftioncm & confti-. 

 tutionem corporis mixti. 



XIII. De contrariis ha teneantHr reguk. 



I. Contrxrla funt fub vno genere. Sci!.proximo,vel remoto. 

 l.Contraria agunt in fe inuicem e.xpeUendo:(tw Contraria funt 

 pellentis naturi : vt calor & frigus. lutellige gradum excel- 

 lentcm , fiuc intenfum , non remilfum. Nam fummus gradus 

 vnius contrarij nihil rclinquit de altero. Alia eft ratio gradus 

 remifli.vt in aqua tepida. }.Contrariorum contraria funt prin- 

 cipia fy' attributa. Contraria: fcil.caufx,ctfeaus,proprictates, 

 definitiones, & fimilia. i,.&ualitates per fe ftint contraria,fub- 

 ftantid non nifi per accidens , videllcet propter qua litates, Sic 

 calor Sc frigus per fc funt contraria , qux Ramo dicuntut ad- 

 uerfa: ignis & aqua propter calorcm & frigus. ^.§lfudam 

 contrarla admittunt mediiim farticipationii:vt calor ©f frigff 

 teporem. Omnia contraria admittunt mcdium ncgationis cuin 

 reliquis oppofitis prxter contiadiccntia. Scd nnn omnia ad- 

 mitunt nicdium participationis: vt m viitHte & vitio videic 

 cft. 



X I y. De oppofitione reUtiuafimt hi cangnes. 



I. Oppofitio relatiua cft omniiim minitnn. Hinc in relatis 

 dicitur efll- oppofitio non pugnax,fed amica : item oppofitio 

 ratione dcpendentia- , non ratione remotionis, vt loquuntut 

 Scholaftici. i.RelatiHc oppofita mn admitttint mediumpartici. 

 paticnis.Sic non datur,qui partim fic pater.pattim filius codcm 

 refpedu. Datur tamcn in rclacis mcdium ncgationis : vt lapis 

 neque patet eft,nequc filius. 



Dif) 



qUi 



Co 



qu: 



Op 

 rcl; 

 qua 



I 



Ctfp. XXVII. De lllocali & Locdli. 

 Pr^cepta. 



Llocale eil: ,qiiod nullo terminatur \oco : vt folus 



Dem. 

 Locale eft,quod reiminatur \ozo:vt ornnis creatura- 



R E G V L ^. 



/. UlocalitM & vbicjuittitfe mttttto confec]Huntur. 



Ens illocalc cft, quod confidciatur fine ordinc ad Vbi. Ec 

 hoc eft talc vcl fimpliciter , vcl fccundiim quid. Illocalefim- 

 plicitcr cft, ciii ob infinicatem fcpugnat ordinari ad Vbi : cu- 

 iufmodi eft folus Dcus. Ciim enim Dcus fic fiinplex & infini- 

 tui-,contincri non poteft loco , nec dici poteft locati ; quippe 

 qui omnia continec , nec ab vllo tcrminatuc vcl detetminatur 



loco. 



lUl 

 &^ 



mof 



