Metaphyfic^ParsL Cap.XXXI. 39 



perfici potcft & terminariab infinitis formis : quo 

 paBo t/MterU frima & ip/ius appctitns dicumur ejje 

 infii!t/t' ,, 



Itihnitum fecundum qiiantitatem eft tale vcl ex- 

 tenliue, vcl intcniiuc. 



Inhnitum exteniuie cft,quod ininfinitum poteft 

 exteudi. Eftque infinitum magnicudinc feu diuiiio- 

 nc,vt corpM ,t^(tod in infinitHm potesl/ecariydr lirtea.^ne 

 ininfinittnnpoteSl fieri maior: vel kicceftione & du- 

 xi.i\onc,vc temptu,cjuod aparte [•>o(i potefi multiplicari 

 ininfinitum : vel multitudinejff ««mr^«^,f«;' ininfini- 



tum potefl attgeri. 



Inhnitum intenfiueeft.quod potcftintendi in in- 

 iinitum : vt calor,^ni in infinithmpoteff augeri. Hoc 

 folet dici infinitum in virtute iecundum quid : quia 

 virtus lunpliciter infinitafoli Deo ttibuitur. 



Finitum eft ,quodterminis circumlctibitur :/?«, 

 quod habetterminosclfentix. 



R E G V L ^. 



fi- /. rnum duntaxat efi infimtum propriifime diiitimi 

 ^' videlicet Detu. 



"' ' Infinitum & finitum proprie ad quantitem pcrrinent , cu- 

 ius quxdam lunt aifeftioncs. Scd vulgo latius vtriufque (i- 

 gnificatio cxtcnditut, vt finitnm dicatut quidquid finem ha- 

 bet, Iioc cft, cettis tctminis clauditur ; ccmtra hifimtum, quod 

 fine & terminis dcuituitur. Dicitur autcm inlinitum,vt & h- 

 nitunt, multis raodis. Eft enim i.infinitum & finitum fccun- 

 dilm pcrfedioncm cffentia:. z. fecundiim intcnlioncm vittu- 

 tis. 3.infinitum fecundum indeterminationcm (vt vocmt) ad 

 rccipiendum ; atque ita cft iJcm quod indcfinitum & indc- 

 terminatum. Et hoc arguic iniperfeftioncm ; quia cft defe- 

 clus &: egcltas perfcAionis : cum contra infinitum in prima 

 fignificatione , totius perfciftionis plcnirudo exiftat. Itaque 

 infinitum in tcrtiafignificatione cft infra terminos.quod l"e- 

 cundiim fe terminis, quibus petfici poteft.careat : at infinitum 

 in prima lignificatifinc eft fupra terminos , quod terminos 

 omnes exfupcrer. Ergo finirum 1« tcttia fignificatione eft 

 idem quod dcfinitum & determinatum, hoc eft, definitis ter- 

 mmis adccrtam naturam contrai.^um. ^.infinitum prsfea- 

 tia locali, quod cft omnipra:fcns : cui opponitur finitum, cu- 

 ius pri-fenna localis certis tcrmmis teftringitur. ^.infinitura 

 durationc.quod cft^arternum : finitu>m,quodtetminum dura- 

 rionis habct. 6. infinitum quantitate ,cuius , vcl magnitudo 

 terminis , vcl multitudo ceito numcto non continctur: ficut 

 contia fiuitum , cuius mannitudo intra ccrtos tcrminos con- 

 cluditur.vcl multitudo numcro aliquo comprchcnditur. y.in- 

 finitijm. K.ii^' tmac , quod cft magnum , & nobis immenfum ; 



quo fcnfu humana Chrifti natura diciiur accepilTc donain- 

 finita. !!. inhniturii, quod cft immodicum: vt apud lCtos in 

 infinitum iutare. Ex liis modis folum illud infinitum , quod 



cft tale (ccundiim pcrfcLtioncm efTentix, de Dco pridicatur. 

 Et hoc itadcfinitui: Infinitum cft.quod nullis potcft citcum- 

 lctibi terminis;lcu, quod non habct tcrminos circntii,&: pcr- 

 fcflionis. Vnde facile intclligitur.quid fit finitum. Rcrte au- 

 tcm infiniti & finiti vox a quantitatc moHs tianslatajiuic nc- 

 gotio acconimodatur. Sicutcnim magnitudinis finiti quan- 

 titas ccrtx magnitudinis partibus , iifque numcro aliquo dc- 

 finitis, conftat, a quibus & mcnfuia eius capitut i cum contia 

 infinita magnitudo Cqu.t tamcn in natura aftu cfTc non po- 

 tcft) infinitas numcro partcs cuiufcunquemagnitudinis com- 

 plcdatur, atquc adco mcHfuram omncm refpuatific Ifi^tebus 

 finitisccrtos concipimus pcrfcdlonisgradus , inftar pattiaiji 

 magnitudinis , quibus catum pcifc>.'lioncm metimur , ciira 

 contra in cnte infinito infiniti quoquc huiufmodi gradus rc 

 jiciiantur , cuius pcifedioncm proinde intcUeftu noftro mc. 

 tiri fcu coniprchcndctc non poffumus. Tale infinitum non 

 potcftnifi vnum cflc : quia in eam pcrfciftioncm afTurgit, vt 

 cxtta illud non poflit accipi aliud, idcoque non habct mcn- 

 (uram fna: entitatis : quia fcilicct cxhauiit omncm cntis pcr- 

 fcftioncm : Hoc infinitum fimplicitct cft cxtra finiri ab alio, 

 vtloquuntur: cuia ptimum cft.Eft autem hoc infinitum tale 

 in cflcntia , & in virtutc fimplicitcr , nec potcft ab alio cnte 

 cxcedi vcl in cntitate, vcl in potcntia. Quid vcro cauf.c eft, 

 quod huiufmodvinfiniium non pofTit nifi vnum cfTe ? Quia 

 (i duo elfcnt vcl plura infinita , nullum c^Tct infinitum. Aut 

 cnini vnum finirct alterum,aut non. Si illud, viium non cfTcc 

 infinitum : (i hoc, nullum c(l"ct finitum. Deinde duo prima in 

 vno icium gencrc efle ncqucunr. Scd obijcitur : Infinitx Dci 

 potcntia- dcbct rcfpondcre cfFci.^lus infinitus. Rcfp. Caufa 

 a-quiuoca , cuiufmodi cft diuina potcntia , ad crtatiiias com- 

 rauta, non ada-quate in cffciitu oftenditur. Deindc intinit.T 

 Ttm. II. 



Dei potcntlx refpondet cfFeaus infinitus , non quantum aj 

 rem liue fubftantiam , qui producitur, (cd quantum ad rao- 

 dum quo producitur. Nam in crcationc ctli rcs in fe finitr 

 funt eircntix & pcrfcclionis , modus tamen cas ptodticcndi 

 arguit mfinitam virtutein : qujc cff & dicitur infinita quatuor 

 liilce modis. i.Ratione i»j|/if7jiquia non contrahitut ad aliouos 

 elFedus , cum omncm virtutcm pofTit ptcduccre. i.Ccmpn. 

 ratiottc ciim aliis ; quia non tcrminatur ,per commcnfutatio- 

 ncm alicuius viVtutis', led cft fuper omnem virtutem. j.Ra. 

 tione aciionHin ad ejfeHiu terminntjrum : quia non tcrmina- 

 tuf.ncquc cxhauiicur pcr ca.qur lunt,ci\m polTit infinitis mo- 

 dis,& virtutes alias infinitas pioduccre , prxtcr eas,qua: iunt, 

 vt tamen proptcrea non hcbetctut aut dcbilitetur eius av.^io, 

 omnis virtutis cfFe>flrix. ^.Ratione nojlrd intellecllonis ; quia 

 non tcrminatur intellcv:1u noftro,fcd cllplane incoraprehen- 

 (ibilis. Tribuitut autcm vittus Dco , eminentcr & caufalitcr. 

 Emincnter i quia omnium tetum virtutcs in ipfo priinirdia. 

 litcr ^ fupercmincnter cxiftunt. Caufalitet ; quia eft caufa 

 omnis virtutis,caufa, icquam, immutabilis & indefatioabilisi 

 Sed paulo (ubtilius dcmonftrcmus , omnc cns prxter Dcum 

 efle finitum. A po(^etiori (ic paict. Opcrationcs rerum crea- 

 tarum funt finitJE. E.& illaium cfFcntia;. Nam opciatio fini- 

 ta non poteft nifi a virtutc finita proficifci. Finita autcm vir- 

 tus finitam arguit eflentiarai a qua oiitui. At a prioti idcm fic 

 demonftratur. Quidquid tadlum cft, idcm finitum cft. At res 

 cteat.i: funt faifta:. E. Maior fic oftenditut. Qjjod inhnitum 

 cft , id omnem polfibilera pcifc-ftioncm in (c complciftitur. 

 AtquoJ faiftura eft , non coutinct in fc omnem po(Fibilcn» 

 per(cCtionem. Pr.^cipua cnim perfeitio cft , cfFe cns a (eipfd 

 cxiltcns,& eflc ens neccfFarium : qua: Jur> tei faft.T minime 

 tribui poflunt. Quare quodfadumclt, Infinitum cfTc ncquit- 

 Sicut vero ipfa entis ratio finita cft in rebus faflis, ita & reii- 

 quos omnes perfcin^ionis efFcntialis gradus,qui cidcm infuot, 

 tinitos elFe oportet i cirm ens finitum nullius perfcftionis 

 infinitrcapax fit , l>oc ipfo, quod omne rcceptum recipieiiti 

 pioportionatum cfFc opoiteat. Atque hinc liquido patct , et(I 

 Dcus in infiiiitum cicaturam aliam aliS perfcftiorcm creare 

 poflit , proptetca qnod in ipfo infinita eft agendi virtus : non 

 tamcn pofle alicui cieatuix infinitos comitiunicare petfe<ftio« 

 nura gradus , quod idconditioni cteaturarum omnino repii- 

 gnct;notl fccus atque idcra Dcus magnitudincm in iufini< 

 tum augere poteft , ciim tamcn non pofTit magnitudinem 

 a£lu infinitam prodacere, nempe quia id contradidionem im- 

 plicat. 



/ /. Finiti ad infinitum mlla est proportio. 



Scilicet mathcraatica feu determinara.qui dicitut propor- 

 tio paritatis & fymmcttiar. Potcft tamcn cfFe proportio logi- 

 ca fcu indcfinita ,qui dicitur conuenientia aliqua in aliquo, 

 item ordo aliquis & propottio analogia: fiue fimilitudinis. 

 Potcft itaque Dcus a nobis cognofci ,ita (cil. vt mens noftra 

 cogitct ipfum effc infinitum , licct non cognofcat infinitatem 

 comprehenfiuc fiue adarquate. Apprehenfiue ,inquam , potcft 

 Dcum cognofcete.non comprehenfiue. 



/ //. Finititm non efl capax infinitu 



Scil.formalitcr, cfFcntialiter ,pcr modum inh.rrentia:, pet 

 realcm fiue tranfitiuam communicationcm in fcipfo. Potcft 

 tamcn illius eflecapax per communionem intran(itiuam fiuc 

 per vnionem , fiuc pcr participationcm ccconomicaiti ("cu dif- 

 pcnfatiuam.Quo fenfucaro Chtifti dicitur e(Fe caro immcnfi 

 Dci. Et Apoftolusdicit,noscflc patticipesfaLtos diuina; natu- 

 ra:,id cft,donorura gratix immcnfx D:i. 



If. Infiuitttm efl perfeBionis , velimperfeElionis. 



Infinitiim perfeBionale eft folus Dcus : & aliter dicitur infi- 

 nitum natura , duratione, pcif'-iflionc, viitute,& inailu pet- 

 mincntc. Infini/iim imferfecfienii c(I vcl non-cns,vcl cns.Scn- 

 fwj.quia hi-c eft infinita cntis ncgatio E: dc lioc accipe illud • 

 Natuiaabhotret ab infinito- Itcm,N3tura abhotrct i progrcf- 

 fu in infinitum.Hoc infinitum (iftitur a Dco, infinito illo per- 

 fedionali- Infinitum imferfeBionis, quod habet rationcm entis, 

 elt talcvcl ditiiftone.vcl adieftionc.vcl fuccc(Fione: diciturque 

 infinitum potcntia , ii\n tranfeunte & fuccc^Fiuo ; vti magni- 

 tudo continua vcl difcteta dicitut infimta. 



F". Infinitum fttpe ita dicitur raiione durationu , vel 



valorts. 



Mots Chrifti dicitur iterna & infinita, non rationc duta- 

 tionis,fcd rationc valoiis& cfFtrctus : quia mortcm artcinam 

 abforpfit. QuoJ fi Clinllus adliuc patcictur, mots ipfius non 

 cfFet infinita:quia Chriftus iioc moJo fuccubuiirct , non vi- 

 ciflVt. 



F /. Finitum in cjfentia, efl etiamfitiitum in omnil'W 



attributis. 



D * Eft 



An finitf 

 ail infini- 

 tiim fit 

 ptopottio J 



An finitii.T. 



(i[ C.<p.lX 



inhniti i 



Infinitum 

 quotuplexf 



IrfiDitum 

 <luoiut>let 



rinlium 

 (^ualc 1 



