MetaphyficsE Pars I. Cap.XXXIX.Sc XL. 45 



01- 



nlc 

 lin 

 t:- 



di- 



hotainis- I I.Totalis fiue perfe(fla,w fres propojitiones 

 fttnt materia fyllogifmi : vel parrialis &: imperfedla, 

 /iiie fccundum quid ; caque principalis , vtfarina eU 

 materiapartisivel minub principalis, vt atjtta eft mate- 

 riapams. III. Prima, qux nan habct fe prioreni,z/f 



Menef.l-chaos : vcl fecunda, z-tfemen arhoris. I V.Re- 

 moca, vel propinqua illa pkuibus eget mutationi- 



, bas,vt eleniemtim : hic vna lolum, vt lignttm eji ma- 

 teriajlatu£. 



Materia intelhVibilis eft id, cui mens tribuit no- 

 tipnem materix : cftque rerum incorporearum & 



. abftradlarum, vt angeli, accidemis &c. DicitHr etiarn 

 niareria analogica, .Scabftradfc!. 



R E G V L ^. 



. /. Be materia ingenerefunt hi canones. 



I. Exmateria ^forma fit •vnnmfer fe. Sunt enim partcs 

 t^entXzXes.i.Materia nuUo reJpeHu poteji ejfeforma. Suiit cnim 

 hxc duo rclatiuc oppofita. i.Ormis materia habctformamfibi 

 tomienientem. Intcllige matctiam cx qiia. Hjcc cnim fola lia- • 

 bct rationem caufx. Materia in qua.clt fubic£lum recipicns ; 

 circa quam.en: obieftum. ^.Materia efl caufa multi^licationif 

 (^ confufionif. Contra forma eft caufa diftinftionis , fcilicct 

 ptimatis & accutatsc. Hinc gcnus matetia:,diffctcntia fpecifi- 

 ca formi cft fymbolum. ^.M.ateria i^ forma funt principia 

 fimul exijlentia , Gncii cuMvTritiiilit. Quidquid igitur habcc 

 matcriam,ideni I^bct & iotmiim. it.Materia appeiit fuam for- 

 mam. Appctit, inquam, foimam abfcntcm appctitu dcfidcrij, 

 prafentcm appctit appctitu complaccnti.-c. 7. Nihil cttipiam 

 contrariumffl illzut materia.lAiX.cnA fiquidem dcbet eife pars 

 rei. Z.Matcria nunqitam exiftitfola. Etfi enim proptiam ha- 

 'bet cfTentiam: nunquam tamen cxfftit fineforma.9.0»>;wc«j 

 frtter Deum habet materiam. Ratio eft ; quia omnis creatura 

 eft compofita ex potentia & aiSu. Habet autem creatura ma- 

 teriamvel phyficam fcu craflam , ve! metaphyficam feu intel- 

 ligibilcm, to. Mataria non tantumpatitiir , fed etiam aliijuid 

 confert ad perfecfionem rei. Eft cnim duplex caufalitas mate- 

 ri.T.i.Rcfpe(ftuformr,cuiuseft fundamentum,quatcnus illam 

 iccipit,eamque fouct.Vndc fotma (fcilicct materialis./' dicitut 

 pcndete a materia in ficri,cffe,& opcrari. i.Rcfpcftu raate- 

 iiati,quod conftituit. Atque duobus hifce modis agit matetia. 

 Sed dicitur pati , quatenus cft ens ignauum , & perficitur a 

 fornia. 1 1 .Si matcria efl.materiatum ejfe potefl. Vt fi farina cft 

 & aqua.poteft ficri panis. i x.Materia eft ens debile. Conftituit 

 cnim rcm inchoate. 1 5. Dmfunt conditiones materii. Primo 

 cx tlla tanqnam fubicflo primo aliquid fit. Deinde in illam, 

 tanquam vltimum fubicftum, aliquid refoluitur. Nihil enim 

 refolui poteft in formam Sc. matcnam , ted in materiam tan- 

 tilm. 



/ /. De materia in Jpecie fmt hi canones. 



I. Omne corpM habet materiam fenplem, Intellige corpus 

 piiyficum , non mathematicum. i.Materia fecunda pendet a 

 Jrima.i.Matfriafrima cfl indijferens : fecunda eft determina- 

 'a ad certam formam. 



Cap.XXX IX. TfcFormA. 



P R. .« C E r T A. 



FOrma cft caufa, per quam res eft. 

 Eftquc I.Snbftantialis,vel accidentalis, llla cft 

 primaria,&: conftituit fubftantiam,^? ejl anima: Haec 

 cft fecundaria, vtfapientia. 



I I. Matcriaiis,vel immaterialis. lUa eft immerfi 

 in materi3m,& dicitur forma corporcitatis,z/f anima 

 fenfitiua: Hxc in materiam introducitur ; eftque vcl 

 naturalis, vt fola animarailonalts : vel artificialis,t/f 

 figtira menf. 



1 1 1. Totalisjvel partialis.IUa eft forma totius,& 

 dicitur mct.iphyiica,t/r ejfentia esi forrna horninii: hxc 

 cft fonna tali«,vt fit altera pars compofiti, & dicitur 

 phyfica, vt anima rationaUs ejl forma horninii. 



I V. Fornia eftgcneralis,vtl fpecialis. 



Generalis,fiuc vniucrfalis,cft,qux rem vniuerfi- 

 lem informat.Eftque vcl generica,^f ttnima eUforma 

 hominii : vcl fpecifica,z'f Milma ratiomUi liiformaho- 



lui 111.1 ;il 

 gcr.ejc 

 iuinmatim 

 icr.cndum ! 



minis. Illa eft vel remota vel propinqua , prout pc- 

 nus eftremotum vel propinquum. Specialis cft for- 

 ma fingularis fiue numerica & indiuiduifica : vt eil 

 Platonitai. 



R E G V L ^. 

 /. Deforma in generefunt h& reguU. 



I . Torma eft nobilior materia, entitate,viribits,funcHonibu.r, 

 ^ titulis honorariis. Entit.tte : quia matcria cfl ens indctct- 

 minatum , forma deteiininans. l'irihuf : quia matcri.r cfl po- 

 tcntia pafliua , forms aifliua. Ftmeiionibns -. quia matcria cfl 

 raarer impcrfcLtionis , foima cft s»TiAf;K«.» Tji»r)i , & parit 

 tiTiMy^eiM, h\fVr'if.-Ki. Titulti honcrrariis : quia forma dicitur 

 magis natura & magis caula quam niatena. Hinc fcquitur, 

 fotmamcflc ptiorem matcni , kcundum iiitcntioncm lutu- 

 r.T,licct materia fit priot fccundiim gcnerationem. 1. For.- 

 ma eft acins materii,a quo tria oriuntur, ejfe, diftingui, 0> ope- 

 rari. Ideo forma dicitur <ri'r.i:7/>!!; j^ ^/aifjix» , conftitutiua 

 & diuifiua. Et ttibuit rebus, quales . quoti,quaiuigradus in 

 ipfis efledcbeant. Quo pcrtinct illud : t)nns formam dat con- 

 fequentia formam. 3. Formarum cognitio cft difficiU-ma. Hinc 

 Democritus vcritatem in profuudo puteo dcmcifam cflc ait, 

 &Ariftotelcs conqueritur nos cscutitc inftat vcfptatilionis 

 & ncftuK ad lumen meridianum : & ScaJigcr ait , nos inftar 

 vulpisyEfopicx vifteum vas laniberc , pu^tcni nonattingcrc. 

 4. Form& caufalitas eft duplex. Prima cft rclpcftu matcri», 

 quam peificit. Vnde Scaligcio matcria cll reccptiua & pcifc- 

 dibilis, fprma rcceptibilis & petfeftiua. Altera eft retpciftu "^ 

 formati ,fiuc compofiti. Ita officium forma: eftdeterminare 

 & conftitucrcT» Je ri, hoc atiquid,\Km diftingucrc,fepatarc, 

 continctc,vnire,impcrare aAionibus.Quo pcrtincnt illa theo- 

 reraata : Vorma rem conftituit in certo entitatis gradu : Formi 

 debenlur operationes compofiti : Pofitaforma triaponuntur, ef- 

 fentia^diftinciio,^ operatio : Forma dat ejfe rfj.Vbi nota phta- 

 fin iftam : dare ejfe rei^effe ambiguam. Nam accipitut cffcdi- 

 uc,forraalitef,& fubfifientialitei.Illo mod^i)eus omnia facit: 

 ifto foima dat cfle compofito : hoc materia dat efTc forma:. 



// . Deforrna injfeciefum hm regula. Qs.'^ Je 



foimi in 

 I. Forma propria feu proprie diffa eft corporum : analogicoi fpccieAiin. 

 Jfiirituum ey accidentiiim.Hihil enim cxpers eft matcrix pro- '"^'''" "=- 

 prie diaa: in rebus corporcis : & proinde ncc formar proprie "^'"^"™ * 

 AiAx. t.Forma informans eftproprie caufa interna,forma ajfi' 

 ftens eftejficiens. Sic Deus diciturforma afliftcns mundi : cum 

 tamen non ingrcdiatut , & nc ingtedi quidem poflit efTentiam 

 mundi. i.Forma fubftantialts pofita eft in indiuifibili. Id eft, 

 nou. admittit magis & minus in codem generc , vt aniraa So- 

 cratis non cftmagis anima quam Platonis. Hinc dici folct : 

 Forma eft indiiiifibilis ; item eft ueluti numents , cui nihilpo- 

 teft addi vel demi : Forma fun variatiir : Forma non admittit 

 intenfionem ^ remiJfionemAVn vcto cftratio form.-c acciden- 

 talis,puta qualitatis. Ha?c emm admittit m.igis & minus , non 

 quidem ratione i^rlac , fed tamen ratione -i^a/iliui. ^.Ab vna 

 forma proitenit vnumejfe. Vna fiquidcmforma vnam confti- 

 tuit rem. ^.Forma fubjlantialu vtitur accidentali. Qualirares 

 cnim funt inftrumenta formarum. i.Formn. Jfecialcs non aho. 

 lent gencralcs. Vnius tei noncftnifivna forma fpccifica,& 

 numcrica. Sed plures poflunt effc gcnciic.r. Sunt autcm hx 

 formr lubordinatx. Et idco ficut numerica non abolct fpeci- 

 ficain.fic fpccificanon abolct antecedcntes gcncricas.y.rWr/» 

 cft forma feparabilis in mitndo. Talis cfl anima rationalis. 

 Ha:c enim fublata materia ('Otcft fubfiftcre. Rcliqua- formx 

 funt infcparabilcs, hoc eft, ikftruiflo corapofito dcfinunt cflc. 

 S.Forma vel educitur e m.tteria , vel in iUam introducitur. 

 Pritcs illud verum cft dc forma matf riali : qur latet in grc- 

 mio matcti.T,vt fotma quercus in gl.mdc. Poftcrim verum cft 

 de anim.T rationali, qu.-c infunditur a Deo in corpus,& de ar- 

 tificiali , i]u.v ab artificc introducitur. Cxtcrum obfcrua , dif' 

 criraen cfle intcr formam materi.i; , & formam materialcm. 

 Illa phrads ciprimit rclationcm formx,quam habct ad ma- 

 tiam : li.rc notat pcculiarcm ipfius naturam , qua diftin- 

 guitur .-1 forma immatcriali. 9. Forma rci naturalU perfe noA* 

 incitrrit iii fenfiu. Quia fcilicct tcAa cft vcftita variis acci- 

 Jcntibus. }o. Forma habet rationemfinis (y ejficientis. Ratio- 

 ncm finis iquatenus gcncratio fit piopict tormam.Rationcm 

 cfficicntisi quatcnus eftcaufa cfficicns proprictatum, &qui- 

 dem cfficicns continens.pcr cmanationcm& inteina. Inccina.. 

 inquam, rationo fubicdi , non rationc conf^itutionis. 



c 



C/ip. XL. De Cauptto. 



Pr.«cepta. 



■^ Aufatum cft, quod a causa pcndcr. 



Ellq; primi, vd iii.'cundi giiicriifiue ordinis. 



Caufatum 



