46 



Encyclopedis Lib. X I. 



Quvil fum- 



niiicim dc 

 caulato in 

 ^nerc le- 

 iisrnddiii ? 



Quiil fiim- 

 maiim dc 

 caulaco in 



ncndum * 



NecefTa- 

 iium quiii 

 f; ^iuotu- 

 f sx^ 



Caufatum primi gcneris cft, vcl cfFcdiim ( ftridc 

 fumptavoce^ vcltiniium. Illud .ib cfticicme , hoc a 

 fiue pcndet. 



Eftedum iifdem modis diflribuitur, vt efficiens. 

 Eft igitur effcitumprincipale vel minus principalc, 

 per fc \el pcr accidens,&c. 



De tinito idem ello judicium. 



Caufatimi fecnndi ordinis efl: materiatum , vel 

 fovmatLnn.lllud a niatcri5,hoc a forma dcpcndct, 



Vtrumque cafdcm cum matcria & foima diftri- 

 butioncs iccipit. 



K E G V L JS.. 



I. De cavifato tn genere fnm hs, re^uU, 



I. Omne caiifatum eft comfofittim. Modos compofitionis 

 pcrc ex dofttini fupcriori de limpUci & compofito. i. &uid~ 

 iiuid cft in caufat0,pr£ex!ftit in causA. Scilicct vel formaliter, 

 vcl cmiiienter. ^.Pofto caufato fonittir caitfi.Cz\i(m\ra quip- 

 pc omnem fuam cflcnti.im lubet a caus.i. 4. Caufatum oTr.ne 

 reqtiirit quatuor caufariim concurfum. I.xcipis matcriam pri- 

 iiiam , qus 11011 habet materiam. SeJ matetia prima habct 

 matcriam.non ex qua fafta flt,fcd cx cjua conftabat. 



//, De Caufato infpeclefunt htt regttla. 



I. Effc^um nunquam eft pars efficientit. EffciSum cnim eft 

 cxtra cllcntiam cfficicntis. Hoc vcrum eft & de a,flione , & 

 dc opcrc. i.Sublatis mediu toUitur finis. Sic cibo fublato tolli- 

 tur vita animalis. i.§luod conuenit comfofito, idem (j^ materii, 

 •velformi. Sic homo e(i lationalis pioptcr formam,&morta- 

 lis proptcr materiam. 



Cap.X L L De 7{eceJf(irto d^ 7{on-neceJfario. 



Pr.scepta. 



NEcefnirium efl,quod alitereflenon potefl-. 

 Eflqije incomplexum,vcl complexum. 



Neccffarium incomplexumeflin ipsarci natura: 

 complcxum fpeftat conccptum intelledus.Hincne- 

 cefTitas incomplcxa dicitur effe rerum, itemconfli- 

 tutionis .-complexa dicitur ncceflitas coniunftionis 

 feu connexionis; caquctum pia:dicationis,tum con- 

 lecutionis, Nccefliras pndicationis dicitur necefli- 

 tas propolitionis , confequcntis, & matcrii ; cftque 

 poiita in inimutabili connexionc fubicdi&: pradi- 

 C3ti,t'f Deus esl ow«/^e/fw;.NecefIitas confccutionis, 

 fmc foim.T,illationis , & confequcntia: ccrnitur in 

 lyllogifmojcum pofitis pra:miflis ncccfTario conclu- 

 ditur.iiue materia fitnecen"aria,fiuc contingens. De 

 vtraque illa neccflitatc traflat Logicus. 



Ncceilitas incomplcxa efl abfoluta, vel ex hypo- 

 theii. 



NcccfTitas abfoluta feu indepcndens cfl , qua ali- 

 quid cfl nccclTarium fimplicitcr : vt ejifelw Dew^cui 

 rcpugnat to non-effefitcrn^uealitereffe. DicitHrnccQ^\- 

 tas iimplicis immutabiliratis ; itcm natura: infinitx. 



Neccflltas ex hypothefi cft, qus pendet ab aliqua 

 causa:vnde &dcpendens dicitur, itcmconditionata, 

 hypothetica, & cx fuppofitione: qua nempe aliquid 

 cft nccclfarium fccundiim quid. 



Neceffitas illa oritur e caufis fiue principiis ex- 

 ternis, vcl internis. 



Neccflltas orta e caufis cxtcrnis , oritiir ex cffi- 

 cicntc,vcl fine. 



Ex cfHciente oritur neceflitas I.lnfallibilitatis; 

 qua; cft ratione pr.xfcicnti.-EDei , qux falli non po- 

 f cft : cjhofenfu dkimtis yidamum necejfario effe lapfum. 

 H<cc a normullis vocatur ncccflitns ineuitabilitatis : 

 qu.x tamcn phrafis ab aliis alitcr vfurpatur,vidclicet 

 de nccciritnte matcria-, 1 1. SufScientia- 5 cum caufis 

 fuflicicntibus politis aliquid ncceffario producitur, 

 Q'i6 pcrtinct neccfTitas pro tationc feruati ordinis 

 narurslis. ItapofngfeUfufra hori^onteTn,pomtur dies. 



I I l.VioIcnris,in nnturalibus,t,/ clm la} u fmm fur- 

 /um ; &coa(Slionis, in voluntari]s,\bi nppetitus tft 

 triftjs , zt itimfur rapitur adfi-pp^icitm. I V Difpofi- 

 rionis lcu praparationis ; cum al:quid dicitur facere 

 ad aliud dilpofiriuc feu inftrumcntaliier,i.e.tanquam 

 inftru n.cntiim, Eftauttm irftrumentum vel necef- 

 iitatisjline quo eftcdus obtineri rcquit:vclcon.mo- 

 ditatis,(ine quo efi^eaus lcqui quidcm potcft,fed non 

 ita prompte.Operaturauttm duobus nodis irftrii- 

 mentum commoditatis , videlicet difpofitione po- 

 fitiua, vt (um ager htnecolitur : vcl priuatiua, z,; «ito 

 dzania tcl/untur. V. Mcriti : vt mors Chrlfi cfi mtri- 

 toria vitdaternA. V I. Ordinationis lcu piaccpti : vt ^ 

 hona cperafunt necejfarianeceffitate pr,tcepti.Y I I.Ob- 

 ligationis leu promiflionis : vt prcmijfa cadunt in 

 debitum. 



Ex fine oritur neceflitas 1, Indigentii fcu defi- 

 cientia: ; cum aliquid indigct aliquo , fine quo cife 

 vel conferuari non ^Qit^iu cHhs advitcmprorogan- 

 dam ejl neceffaritu- Huc pertinct neccfl[itas micdij : vt 

 hona operafum neceffariaadvitam mernam. 1 1. Expe- 

 dicntis feu commoditatis : vt duo oculi funt dati ad 

 melius vidcndHm.Huc pertinet ncceflltas introdutftic- 

 nis feu remcmorationis : ^uomodo prelegomena funt 

 necejfaria. 



Excaufis internisoriturneceflitasratione mate- 

 rix vel forms. 



Ratione materiac eft neceflltas phy fica , feu ineui- 

 tabilitatis : vt mors efl homini neceffaria propter nutte- 

 ri£ mHtabilitatem 5 & omnis res materialu necejfario eji 

 ejuama. 



Ratione formaeeft neccflltas I.Exiftenti^j & il- 

 lius tum rationc pr.xreriti temporis ; vt, Paris rapuit 

 Helenam : rumratione pra;fcntis; vt, Fnumquodt^ue 

 dum eji.neceffe eji efe,fcil.^uoad aBuni ejfendi. I I.lm- 

 mutabilitatisnaturx creati, fiue immutabilitatis fc- 

 cundum quid , feu neceflfitate naturx creata: : eaque 

 diciturnecefsitas logica,qu2 eftveldefinitionis,fcii 

 a priori ; vt , homp necejfario ejl animal rationale : vel 

 demonftrationis,fcu a poftcriori wtyhcmo necejfario 

 tU animal rifhile. Huc pertinet necclsitas naturalts 

 determinationis : vt.cum ccehim mouetur. 1 1 1. Eflen- 

 tijCjCum aliquid dicitur ad aliud ficcie cflentialitcr: 

 vt,pars ejfentii. facit ad aliud neceffario conJHiuendurn. 



Atquc hi lunt quatuordecim modi neccflitatis : 

 vnus abfolutus, feptcm ex hypothefi cfHcicntis , duo 

 cx fuppofitionc finis , vnus ex hypoihefi materix, 

 tres ex hypothefi formac. 



Ens non-neccfrarium eft, quod aliter eflc poteft. 



Eftque liberum, vel contingens. 



Liberum eft, quod aliter efle poteft ratione intel- En. 

 ledus vcl voluntatis. ""^ 



Eftque prxditum libertatc dctcrminationis , vcl pij 

 indifFerentijE: & hac iterum vcl contradictionis,vel 

 contrarietatis. 



Contingens eft,quod aliter cfTe poteft citra refpe- ci 

 dutn intellcc^us &: voluntatis. 



Eftque incomplexum,vcl complexum. 



Contingcns complcxum eftipflus rei : eftque ab- 

 foIutum,veI mixtum. 



Contingens abiblutum cft , quod raro comin- 

 git : vndc dicitur rarum contingcns, vtinvenire thtj, 

 faurum. ^v 



Contingens mixtum cft rale vel vtplurimijin,«/f 

 viatorem fatigari : vcl xqualiter , vt homimmfidere 

 vel aTnhulare. 



Eft &contingens xquale,vel inaiquale, Iftud da- 

 turincaufis naturalibus, illud in volunrariis. Nam 

 hxnonmngis rclpicfunt vnum cfteclum qusm alte- 

 rum : iftc funt deteiminarae ad vnum, & tam.en fxpe 



<]Ui 

 qui 



impediuntur. 



Contircens 



