48 



EncyclopedisE Lib. X I. 



'cxercitium eft neceflacius. Hoc mo.lo ncccflaiius cft appcci- 

 tus bnuocam anicnaiuium. I:a cnim ncccfluantur ab obiCLlo 

 & difpolltione potentis ad cliciendum adum appetitus fcnfi- 

 ciui,vt pctmancnte cidem notitia obiefti, cadeniquc difpofi- 

 tionc potentia: , fubLtifquc impedimcntis non poflint illum 

 non cliccre , ncc cciam quod anipleCtimtur rcfucatc , aut am- 

 plcfti quoj ccfucanc. Partim iiler, lartim necejfarites eft.qui 

 cft libcr quoad cxeccicium,&: nccclfarius quoad fpeciem. Nc- 

 quc cnim vllus tepeiicur , qui fic liber quoad fpcciem , & ne- 

 ceflacius quoad cxeccicium.Huiusgcnctis cft ailus voluncacis 

 cri^abonum & malum in communi : (iquidem circa neutrum 

 clicimus aclum amplcftcndi auc tepudiandiicum pofllt volun- 

 tas noftra vtiumquc cohibcre, vc cxpericnti.a conftat. Scd ta- 

 men bonum, vt bonum eft , fic amplcftimui , vt illud reijcere 

 non poflimus.malum vcr6,vt malum cft, fic rcijcimus,vt illud 

 amplcfti ncqueamus. Atquc hic .ippecitus eft hbec libercate 

 contradiinionis, quia eft liber quoad folum cxcrcicium. ^.Li- 

 hertas mn exclndit omne>nnecejfitatem^3.m quod cft iibcrum 

 fcu non-ncceflarium faitu ,potcft cfl^c necefl^arium fic fadu, 

 fcu , quod cft libccum quantum ad rcm, adum, & exercicium, 

 poccft eflc: neceflarium quantum ad modura &fpecicm. 



Caf. X LII.De Stihie^o ^ Adimcio. 



SVbiedum eft,cui aliquid adiungitiir. 

 Eius diuiilones fun: gencrales , vel fpeciales, 

 suotup^Ux. Gcnerales funt, quod iubiedtum fic : i. Per fe, vt 

 ' vinum efi l/omm : vcl per accidens , vt vinum efi ma- 

 luMjfehns efi bona. i.Proprium, quod cum fubiedo 

 reciprocatur, M homo cumnfihUitate: vel commune, 

 Vt homo efi fapietu. 5 .Totale, vt totm homo potefi ejfe 

 mifer : vel partialc,w anima efi mifera. ^.Primarium, 

 -vt Deo competit fapientia : vel fccundarium, vt homo 

 efifapiens. $. Abtolutum & illimitatum , vt homo e(i 

 fHbieUum rifw. limitacum & reftridum, vt ty£thiops 

 ejl albui,nonfmpliciter,fedfecun(if^m cjttid. 



In fpecie lubicdum e(t recipiens,vel occnpans. 

 Recipiens eft inhxfionis,vel adhxdonis. 

 SubiecSum inhifionis eft,quod recipit in fe : alias 

 fubiedum in quo , & fubic6tum inhsrcnticX , item 

 materia in qua. Sic homo recipit bona & mala animi. 



Subiedtum adh.xfionis eft.quod recipit ad fe : eft- 

 que vel adiacentis :vt hom» efi vefiitus : vel circum- 

 ftanti^jt/t rex recipit circafefatellites. 



Eftque vel fubftantiale , quod recipit fubftan- 

 thm,vt vemfangitinem : vel accidentale, quod reci- 

 pit accidcns, vt homo doBrinam. Tametfi enim vnlmi 

 fic loqHituriVems hih&ret fanguis : hoc tamtn non efi ac- 

 curatiim ; tf/uia inharere efi accidentis. 



Subicftum occupans eft , circa quod .iliquid ver. 

 /atur : alids obiedlum & materia circaqu.im. 



Eftque I .Per fe , vel pcr accidens : vt cbienum in- 

 teHeSlus perfe efl verum, per accidensfalfum. i.Intcr- 

 num, quodeft intrarem , vt nnmerHi efl fibieiium 

 uirithmeticiz '. vel externum,quoil cft extra xc\n,vt res 

 mmerabilis efi fithieElum j4rithmttic<t. Uhul eft fubie- 

 dtum vcl informationisjvel tractationis : iftiid ope- 

 rationis fiue vfus. j.Liberum, circa quod aliquis li- 

 bcre verfatur : vel aftridlum,circaquod aliquis occu- 

 Ailiun- pattir neccifario. 



aBm<iuid Adiundum eft,cui aliquid fubijcitur. 

 &quotu- n- j- r r 1 1 r • ) 



picxj buis diuihones lunt gencrales,vel Ipccj.ile';. 



In gencie adiundtum eft : i.Necclfanumjt// tem- 

 pKS efi adiHnflumhominis'. vcl contiiigens,z/^ adorati» 

 tfi adiunHum Dei,fne ejuo pojfet ejfe. i.Subft.Tiitialc, 

 i/t vinumin vitro:\c\ accidcm^xlcjVtfipientiainho?»!- 

 m. 3 .Communc , quod muhis compctit , j-r feliciiM 

 homini:\e\ proprium ,quodomni fubiedlo ,lbli, ^ 

 fcmpcr ineft, vt tifbilitas homlni. 4.Scp:irabi!e, qiod 

 facile feparatur a lubiedlo , vtpallium ab hominc : vcl 

 infeparabilc ,quod licctpoiru fcparari , non tameu 

 facilc potcft , vt nigredo corui. y. Pcrficiens , Gra-cis 

 ffO)ltieAy.lv,vtvirtus : vel deftrucns, Gra:cc ^b^fiir.ly , 1 1 

 i/itium» 6.Rcmotum,z^t vis ambulandi aditingiiitr ho- 



Quld 

 fubi(£ 



mini : vcl propinquum ,vt efi lis r^.tioctnard i in h<mv 

 Mif.7.Aflirmatiuum,z/t homo efi donusivel negaciuum 

 vthomo e^ cacus. Ibi eft priuatio,hic habitus. 



In fpecie adiundum eft reccptum,vel occupatum. 

 lllud cft vel inh:crentiaE,^/fyi^;VH;}-<,5veladh2renrii, 

 fiue fit adiacens,z,t vefit^; fiue circumftans,z,ryfl«//»- 

 w: Hoc cft,quod circa fubieaum occupatur,^-; Lo- 

 gica circa modum dijferendi. 



R JE G V L v€. 



/. DefttbieElo & adinnElo fimui fiint h& reguU. 



I. Non.fithieai nulUfimt adiunaa. Idem eft hoc theore- adlan, 



r^^^camMa : Non-entis 7iu!U fnnt qualitates ■.'nem n\x\\x cau- ''""'li 



fr, afbiones, dcfinitioncs , diftributiones &c. Rede igituc "'"*'" 

 Cato : ° 



Cumfis incautU6, nec rem ratione guhernes, 

 Fortiinam noli, qus. non eft, dicere c&cam. 

 _ -i.. AAiiinilum accedit pr&ter effentiam fubieai. Hinc f 10- 

 pnanon funt cv^xlmk -f is(rias,conftitutiua eJfentin.Ced aliquid 

 »«fiT»^,, ri ^iri.fequela natun. i.Snhieaafauciorafunt 

 quamadiimaa Vi relationis non funt pluraadiunfta quam 

 lubie(fta , fed r.u;onc exiftentia: rcalis. Vna fiquidem res po- 

 teft eflc tundamentum plurimorum accidentium. Hinc ad- 

 lunaura dicicur eflc numetofius & frcquencius fubicao. 

 4. Subieanm ey adiunaum funt proportionata. Huc pcrcinet 

 illud : Talia ftmt pndicata , qualia ejfe permitttintiir afuk 

 jubieais. ^.Subieaum recifiens recipit Jecundiim modum rece- 

 pttiutatu jui. Tritum &elcgans eft philofophf ma..R<^«>jV»j 

 reciptt fecundkm modum recipientis,non imprimentii : vt homo 

 cognofcitDcum, quantum poteft pcr imbecilUtatem fuam. 

 e.ldetn fuhieaum eodem tempore pcteft recipere contraria ad- 

 iunaa. Seilicet in gradibus remiflis. y.Ohieaum nonefl con- 

 trarium adiimao occupato. Sic colornon eft contiatius vifui, 

 vel contra. 8. Dici de aliquo requirit tnejfe. Si ncmpc debeat 

 aliquid dici }\iiysKii! fcu «»tm?, non J^s/as-iSi vc! ^ii/jMiJj^/xSy. 

 ?.Adinnaum proprii diaum afuhieao diftinguitur realiter, 

 y. g. fcientia realiter diflert ab homine. Excipiuntnr hic ad- 

 iunfta .analogice dida , vt funt attributa Dei. 10. Vniitsad- 

 iiinai pojfimt effe plurafubieaa. Intcllige adiundlum non nu- 

 mcio,(cd gcncre vel fpecie vnum : vt aquaeftfrigida, item- 

 queterra. 11 ■ Adiunaum eft leuins fubieao. Subieftum enim 

 fuftinet ^iunftum. 11 Pofito adiunao necejfe eft fuhieaum 

 ejfe. Vt fi fcientia eft, neccflum eft fcicntem dari. 13. Remotis 

 cmnibus adiunais necejfario remouetur fubieaum. Sic fiom- 

 nia adiunc^ta ab ouo abftuleris , ouum ftare non pot£ft,vt lo- 

 quuutur. 



//, De SiibieElo feorfim funt hn. regulti. 



I. Subieaum eft inhifionis,pr&dicationis,vet conftderation^. fub 

 Illud ctiam compnheiidu fubieifluin adhifionis : iftud eft f"" 

 prima pars axiomatis ; hoc cft obic(flum,& dicitur etiam fub- ^" 

 icftum traftatioms. i. Subieaum inh^fcnis eft dencminatio- 

 nis,~.-el informaticnU. Illud cft totale & piimatium , vt homo 

 cft lubieftum doifltina?: hoc cft pattiale & fecundaiium , vt 

 anima eft fubiciftum dodrinx. Prius etiam dicitui fubicftum 

 qao.spoftcrius, fubicdum quo. ^.Suhieaum c^aoA eft-vniuer- 

 fale, i'el particulare. Illud eft vr^Sircv SiKjir.h, in quo cft ad- 

 iunttum reciprocc, ptimo ,& adarquate , vc corpus eft fubie- 

 iftnm quantitatis : hoc eft anguftius fuo adiundo.vt honio eft 

 fubicAum quantitatis. 



/ / /. De adinnElo feorjim fnnt h& regulA. 



Qi 



1. Froprium in quarto modOyVt 'Vocant,eft propriumaccu- ad 

 rate ^prcprie diaiim. In fcholis numetantur quatuoimodi ^^ 

 proptij , de quibus eft hic verfus : '*' 



£fi medicta, hipes, canefcens, rifihilifque.j.. 



Vcl ita : 

 Crammatice,efto hipes,canefcito, denique ridc-^. 

 Proprinm primi modi eft,quod compctit foli,fed non omni: 

 vr,medicum cflccompetic homini foli(, fed non oroni. JPto- 

 priiimfecundi modi eft, quod competit omni.f. d non foli : vt 

 bipcdcm cflTc compctit homini. Propriumterti) Wff«//eft,quod 

 compecit omni & foIi,fed non fempet : vt canefcere conue- 

 nic homini feni. Proprium quarti modi eft , quod coropetit 

 omni,foli,&fcmpcr: vci rifibiluas ttibuicurhomini. Dchoc 

 propiio pcrfe(fic diflo accipc ilb thccremata: Suhieaum ^ 

 prcprium intcr fe funt vicijfitudinaria, fiue aqualis ambittts: 

 Propria primario trihuuntur vniuerfalihtts ; intcllige propric- 

 taccs Ipccificas ,non indiuulualo : Subieaum nonpcteft finf 

 antradiaicne concipi juh negutione proprii : Prcprtum ne ad- 

 momentiim quidem pot.eft feparan a fubieao.: Proprium vniitt 

 Jfeciei, eft incommimicabile alteri Jpeciei : Proprium vniui nort 

 e/},nec ejfe potej} proprittm literiax.Kzuo horum chcori°macum 

 indt-patct; qu(3(i propria fluant ab eflentia flue fotma. lam 



vero 



