Jt 



•KK--HK->K-£<M--£«>3-K&3' f4^-£*3 ■83^-e*3--8*3- £<J^- 1*3' t*3' f<>f>3-t<8>3-*&^-£*3- 1*3-&*3"£*3-£<$>3 hi^i-ifi^i-i^-^ ■S*3 -Ht^S-WH- 



PARS SECVNDA 



METAPHYSICES, 



"D £ P Ry£D ICA M E JXJTI S. 



1 1. PredicamentA fex petiffimhm vtodu conduVHnt 

 iiberalibm ingeniis. 



Cnt. I. De Prddicamentts in generc^. 



PR/tCEPTA. 



A R s gcneralis Meraphyfic^ fuit in 



tranfcendentibiis : fequitur pars fpecia- 



lis in praedicamentis , qui dc fpcciebus 



encis trailanr. Etji emmprimte tntis dif- 



' feremi£ etiamfunt diuifones entis ,fum ta- 



men improprie di&£ videl.fecundum modosfiunt. Hac 



autem diuifo entts in fuprerna genera efl froprie diHa ; 



^uiafitfecHnditm quidAitates , fe:t eft diuifo generis in 



Ipecies. 



Prajdicarnctacofiderancurin genere,velin fpecie. 



Ingenere perpenditur numcrus,vfus, & conueni- 

 cntia prjEdicamcntorum. 



Numcrus pndicameotorum legitimus eft dena- 

 tius : quia tot funt prxdicamenta,quoc funt fumma 

 reriira genera.lUavero funt decem,hoc ordine:Sub- 

 ftantia, Quantitas,Qualitas, Relatio, AaiojPaffioj 

 Quando,Vbi, Situs ScHabitus. 



Vfus prxdicamentorum eft gcncralis , vel fpe- 

 ciahs, 



Generalis eft partim metaphyficus,partim logi- 

 cus. Ibi prcdicamenta exhibent fumma rerum ge- 

 rcra,&difciplinariim fubieda : hic feruiunt confti- 

 tuendis definitionibus,& traflandis thematibuspar- 

 tim fimplicibuspartimcompofitis. ■ 



Vfus Ipecialis eft ipforum pcculiaris applicatio ad 

 artemmncmonicam,vel lexicam. 



Conuenientia prxdicamentorum eft in eo , quod 

 fubftantia, quantitas, (:iuando,Vbi,& Sicus nonfuf- 

 cipiunc contrarietatem,aut magis &:minus:qualitas, 

 relatiojadio, & paffio , fufpiciunt ifta duo : Habitus 

 autem alterum duntaxar, videl.magis& minus. 



R E G V L .€. 



/. Fradicamenta in vniuerfum funt decemy e quibw 

 tx vriora fint pri^naria. 



Archytas Tarcntinus putatiir dcnarium prafdicamcntorum 

 nnmerum vcl ipfc inucniirc.vel a piiceptose Pytha{;ova didi- 

 cilie. Et putant niulti.fupcrftitioncm Pythagoricorum.qui ni- 

 liil petfeftum putabant,<iuod non confiarct dcnario.pcpcrille 

 denarium pndicamentoruni nunicrum. Scd crrant. Dcccm 

 «nim funt prxdicamenta , non piura.non pauciora : quod ita 

 patet. Ptincipio prxdicamcnta viiiucrfam entis latitudincm 

 exliaurite dcbcnt. Sunt cnim nihil aliud quam Icdcs fummo- 

 lum gcnerum. lam vcro dcccm funt fumma rcruui gcnera.vt 

 patcbit c fccjucntibus. Dcinde tot funt prxdicanicnta ,c]uot 

 funtmodi attributorum fiuc pra;dicatoium , fiuc ctiam^qux- 

 ftionum,qux polTunt tribui fubflantil ptimx, vcl dc illa mo- 

 ueri. Prxdicamenta fiquidcm cxhibcnt omncs cflcndi modos 

 fpecialcs.& indicant attributa,qux polVunt dici dc pnmis fub- 

 ftantiis. Quare cum fint modi clTcndi & prxdicandi dcccm, 

 totquoquc fucrint catcj^orii. Modi iili fic habcnt. Quidquid 

 aliquo modo cft in prima fublbntia, & de illa prxdicatur,aut 

 pertinetadipfius clTcntianvaut non. Si illud , eftS«*y?a«/(/j .• 

 fi hoc.aut abfolutc dicitur dc ill.a, aut rcfpcaiuc. Si .ibfolutc, 

 lequituraut matcriam.vt Glnantitiif,mx. formam.vt giwi^W/iif. 

 Si refpcaiu^ fiuc comparatc conucnit, aut refpeftu intruifcco 

 tribuitur.vt Rc/;j/;o,aut cxtiinfco,coquc vcl primario.vt jf^io 

 ScPaffio ixcl fccundario.vt giuando U Vbi.Silut &iB:ditKs. 

 Tcm. II. 



ptzdica. 

 mciuoruiii 

 tjuanta i 



Principio funt locl comtnunes totins mundi, index naturar, 

 & tabula vniucifitatis , atque adcro totus mundus iepr±lcnta- 

 titius. Nam quicunquc occutrunt in niundo, aut lubftantiaj, 

 aut accidentis notioncm fuftincnt. Hinc Simpiicius vocat 

 pndicamenta lit(\it' jrjif emafMi ^ii^oae^iaii ytf/>jnci5 tr«7i!». 

 Nimirum ficuti mappx geographic.x, quas vocant, funt indi- 

 ces rcgionum.-itaprxdicaitienta funt indiccs omnium cntium 

 in mundo difpofitorum cetta ferie. Nam vt rcs in natura cft> 

 ita cft etiam in pridicamento ;& vicilTim, vt eft in pridica- 

 mento.fic eft in natura. Neque vero vocabula tantum funt in 

 pridicamentis, vt contendebant Nominales fiuc Conceptua- 

 les, fed res ipfi , vt difputarunt Rcales. Hac dc te audiamus 

 Matthiam Stefhani lib.l. dialed.Jurii C). Pharmacof oli, »»- 

 ^uit,&c vngucntarij difpofitas domi habcnt capfulas , quarum 

 alia piper continct, alia cinnamomum ; funt qux theriacam } 

 funt quz oiea &c. qui ad eos attificcs pertincnt : & ncmetl 

 fuperfcribunt , quid in quoquo infittita natura otnnia in fuas 

 veluti pyxides diftribuit,& cuique adfcripfit nomc-n, illis,qux 

 courinentur , communc ; homo, equus, adamas, pyrus, albor, 

 nioror,virtus,vitium. Rurfus qucmadraodum vna eft ciuitas, 

 & in ea familii multx, vn.iquxque ab vno aliquo pro autho- 

 re fanguinis dcdufta : fic in rcbus ccrtl funt familii.fubftan- 

 tia,qukntitas,qualitas Scc. Deinde pridicamenta funt ofEcina 

 philofophica , in qua cuduntui fubicfta difciplinaium. Nam 

 difciplini traftant de cntihus , & proinde vel fubftantiarum, 

 vclaccidentium cxpiicationcm tradunt. Tertio funt velutl 

 cancellatia philofophica, in qua fcribuntut definitiones. Ge- 

 nus enira rei petirur ex pridicamcntali ferie : & fipe quoque 

 dilFcrentia. &uarto funt gaiophylacium difcurfus. Si enim 

 dethcmatcfimplicifit diflcrcndum, poteft illud dcduci per 

 pridicamcnta. Etfi cnim vna rcs in vno duntaxat fit prardi' 

 camcnto, fi ptimaria ipfius n©iio cxpendatur : Iccundario ta- 

 nicn porcft confiderari in variis pridicamcntis fi fit concteta, 

 &uinto funt thefaurus diftinAionum ; quia fcilicet doccnt di- 

 ftTngueie intet fubftantiam & accidcns , abfolutura &. rcfpc- 

 ftiuum &c. Sextl funt panacea mcmoril ,& lcxicon m quo 

 fcriesvocabulorumconrinetur. Nam & mcmoria mdc pctit 

 certum otdincm , & licet voces pvimario noB Cnt in ptidica- 

 mentisjfunt tamcn ibi fccundaiio. 



///. Quincjuemodi^aUciuiddicitureJfeinpr^di- '^''IJ^^'^ 

 camento-.videlicet dire^e, analogice >collateraliter,re- d„tu.cfie 

 duHiue , vel per accidens. ^f^f 



DirecVe in pr.xdicamentis eft ens reale , vt mons ; fimplex, 

 vt iuftitia ; pcr fc vnum.vt homo ; vniuctfalc,vc viitus ; com- 

 plctum.vt tocum;vocc ccrta lignificatum, vt lapis. Analog.ce, 

 id cft .iuxta noftrum concipicndi modum , m^ prxdicamento 

 lubftannx cft Deus : quatcnus fcilicct r. ^-«r.. «■ i^» reuoca- 

 musadcommuncmahqucm conccptnm cum crcatura. Hic 

 obferua illam rcgulam:;v^«''V«.«<««'''A"3<' /'"»;""" ^i?^'- 

 nu, ■vniuocum , fed lute fumflum fctcfi ctiam ejjegems analo- 

 sricttm. Priori modo Dcus non cft in prid.camcnto iubftan- 

 lix • quia non datur nifi gcnus analogicum Dci & crcatuii; 

 Scd,inqu>s,qux funt in pr.Tdicamcntis, compofita luntcx ge- 

 ncte&diffcrcntia. Dcus igitui prcptcr fumm.im fimplic.ta- 



:m in nullo cft pr.xdicamcnto. Rc-fp. S.inc_««T. 



ft,fcd tamcn r.«(' «^««,fiuc «««' vtc.aW'» »!"''■ 



» wfxffta non 

 CoUateralitet 

 in pridicamcnto cll d.ffcrcntia, vt ri ■ationalc. DifFcrcntia 

 cnim non Kc.ic BiS(3r, id cft, fccundum l.neam afccndentem 

 & dcfcendcntcm , cft in prid.camento fcd ««t* mW(«^-, id 

 cft,lincam tranfucif.im. kcrf«/?/«.-, quod Gtic.s cft ^; «.^j;"- 

 y5c in prxdicamcntis funt cntia concrcta,vt ,uftus ; coUca.ua 

 ftu ^''"iccaiiua.vt rcfp.acciuus ftumf ti,.ncomplcta,vt partcs. 

 Ter aPcid^ins m pridicamcntis funt cntia complcxa , vt .ntc- 

 etx propofitioncs ; cntia intcntion.alia , vt colorcs iridis ; no- 

 rioncs fccundx,quivcl in carcgori.^ qualit.itis vcl .rlat.on.s 

 collocantut , ita vt nihil neccfl"r fit vndccimum prxd.camen- 

 tum. quod vocant categotiam notitnum , fingcrc ; rclat.onc 



£ * 



tatioms ) 



