5^ 



Encyclopsdi^ Lib. X I. 



Quot no- 



dis diuida- 

 cur fub- 

 fliintia t 



An fub- 

 ilantia 

 pofllt in- 

 hzctrc > 



Accidenti. 



«nenfura 



quz! 



lationis ; priuationes, quar rcfetuntur ad prardicamcntum ha- 

 bitus j & dcnique fiifla paflibilia, vt mons aureus. Itaque pla- 

 necxduduntur a feric pndicamentali fiifta imponibilia , vt 

 pmgatoriuni > &; iquiuoca ante fadam diftindionem , Yt 

 cancer. 



Cap. 1 1. De Suhjiantia> 



pRjtCEPTA. 



PRxdicamcntmn in fpecie exhibcc diuiiionem 

 entis in fubftantiam & accidcns ; quje dicuntur 

 analogata fpecifica encis ; quia ens tanquam gcnus 

 analogicum in has quidditates & fpccies analooicas 

 diuiditur, & ad f as contrahitur. 



Subftantia eft cns per fe fubfiftens. 



Eius diuifio petitur c diuerfis tum gradibus , tum 

 rebus. 



E diucfis gradibus fubftantia eft : i. Vniuerfalis 

 vel fingularis. i.Completa, vcl incompleta. 



Subftantia vniuerfaliscft,qui poteft inclTe plu- 

 ribus firigularibus , quibus totum fuum elfe iargitur, 

 nec ab eis feparatim cxiftic : alias dicitur fubftantia 

 fecunda, vt homo. 



Subftantia fingularis eft , qua? eft incommunica- 

 bilisy-z/t yirtfloteles '■ alias fubftantia prima. 



Subftancia compleca eft fuppoficum, vt homo : in- 

 compleca cft pars fubftancialis,w corpus hominu, m- 

 rnm in pocnlo inaurato , i^nis inferro ignito. 



E rebus fubftanciaeft increata, vel creata,vel in- 

 creata & creaca fimul : juxta hanc tabulam : 



Ylncreata : D e v s. 



f Sepatatus : Angelik. 

 /"Spiritus'^ 



V-Coniunftus : Anima homims. 



CMateria, 

 rlncomplctum^ 



\.Forma. 



2 I 

 U i 



LCorpus< ^simplex< "°"<= 



rAIienum fCaliim. 

 j a mix- -^ 



\.SteUa. 



Sub- 

 ilan-^ 

 tia \ 

 eft 



3 



I Ordinatumadmixtio- 

 V nem : Elementum. 



1 



!"■( rlmpcrfecftc : Meteorum, 



2 I /-Inanima- | Metalltim, 



i • S % I tum ■< Medhim 

 ^ S I • 



^< 



fHerba. 



rVc?e-«( Frtitex. 



Ani- j tabilc \^Arbpr. 



ma 



accidens non eft tam ens, quam cntis ens. Ptoinde attributa 

 entis fupcriori fc-aione cnarr.-ita peculiari quadam lationc 

 tribuuntur fubibntix.vtpotc cui pnmario & abfokue infunt 

 cum dcaccidennbus nonnifi fecundario & cum refpeau ad 

 illam dicantur. 



/ / /. Tr&dicamentitmftthflanti& (Fl theelomnm & Pr, 

 jfictfm, ms 



ful 



An 



II» 



phyfi. 



Id cft.continet materias thcologicas & pliyficas. Hoc fcn- 

 fu pr.Tdicamcntumquantitans dicitur mathematicum; qua- 

 litans phyficum & cthicum ; relationis theologicum politi- 

 cum,oeconomicum& juridicum. "^ 



/ V. SuhflantiA non incurrunt infenftu. 



Namoccurruntnobisveftitiaccidcntibus. Sic non cetnis ft'' 

 lubftannam arbons, lcd accidentia,e quibus coUi-^ttur ratio- 

 cinando.quaiis fit fubftantia, ° 



V. Suhflantia vniuerfdis eH cemmttnicahile , vt M. 

 Quod : fmgtilaris eH incommimicahiie , vt Quod : ^K 

 completa eH incemmunicabile , vt Quod & Quo ifuh- "i 

 flantia incompleta efl com?ntinicabiU,vt Q^ao. 



Commimicabilc vt 6)«o^ dicitur , quod conftituit aliquid 

 cum aliquo,tanquam fupcrius cum interiori ;quod proprium 

 elt vniucrlahum, Contra uicommunicabilc wiiSh,od eft quod 

 ita non poteft communicari.vt eft fubftantia fin-ularis Com- 

 mun.cabilc vt ^Huo , fiuc per informationcm, eft^^^quod conrti- 

 tuit vt pars : quomodo & accidcns dicitur communicabile 

 lubiefto Incommunicabile vt ^ljiod & &j,o , c/} quod necue 

 vnmerlalc eft neque pars.vt fuppofitura , quod proinde eft 

 perfcdtiihma lubftantia. 



V J. Suhfiamiafuhflanti^mn eU contraria. Ai 



Quatuor funt gcnera oppofitionis apud Ariftoteiem, con- « 

 tradiaona, ptiuatiua,relatiLia,&concraria. Ex quatuor hifcc '" 

 genenbus tria priora repcriuntur in fub(bnti5 : nempc con. 

 nadiaoria ; vt inter hominem & non-hominem : priuatiua 

 quia dum gcncratur , 1'ubftantia fit cx priuadonc fui , vt lo- 

 quuntur.vti homo cx non-homine : tclatiua, vc intcr Petrum 

 & 1'auium. Sola oppoficio contratia ci rcpugnat. H.-cc cnim 

 loia eft in lis , qui fe mutuo expellunt ab eodcm fubicilo : 

 quia lic dcfiniuntur contrana.quod ab codem fubieao fe mu- 

 tuo expcllanr. Hoc autem non poteft compctcrc fubftantis, 

 qma non poteft inhxrere alicui fubicfto. Deindc contraric- 

 tas per fe non incft fubftantiis,fcd pcr accidcns.vidcl.propccr 

 quahcates: vtquandodicimus elementa elTe contraria , non 

 formahtcr, fcd lationc qualitatum. Ad difFercncias oppofitas 

 fubftannarum, puca rationalc & irracionale quod atcinet, iila 

 quibufdsm dicuncur opponi vel contradiaorie, vcl piiuatiuc : 

 fed quia vtraquceft pofitiuumaliquid, dicendum cft, oppofi- 

 tas illas diffetencias a nobis aliter non concipi.nifi ita,vt dif- 

 ferentia pcrfcaiorfic vclut habitus, iinperfeaior quafi nco-'a- 

 tio iftius pcifeftionis. ° 



ri j. 



fecitndA. 



Subftanti.i: fiquidem primar.fiuc fingulares , funt funda- '""" 

 mcnta fubftanciarum fecundaium , fiuc vniucrfalium. Vnde '"'" 

 Ariftotcles rcae dicit : Beflrtiais frimis f,ihfiantitf nlhilma- 

 ««rW/j««OT. Vniuerlaliaquippc non nifi in fingulaiibus fub- 

 fiftunt, Quod autcm attinct ad cflVntiam , illam vniucrfalia 

 primo habenr,& communicant cum fingularibus. 



Suhfiami£prim£ ma^is funtfithflantia, ^uam Qh 



fub; 

 ]>iii 

 fecu 



\_Hemo. 

 Pattim iucrcata.partim creata : C h r i s t v s. 



R E G V L ^. 



/. Suhfianti^formaUs ratio eU per fe fuhfifiere , id 

 tn,noneffemfuhieaoinh&renti€, 



&S ^&V!?i" r'''^"^ ' ^l'"''' "'^"' modis.caufahtcr, fubie- 

 fiftir ■ ^ '^^PP°fi»liter. Pnmo modo folus Dcus per fe fub- 



I Su; uml°' rra- ^''^^"'"' ' ^""° ' °"- Tuppofitum. 



Jtantiaj.non vcro m ordine fuppofiti. 



//. Suhfiantia eff menfura accidentis. 



tisNamfliftW ^'"^''''^"m refpeftu fubftantia: & accidcn- 

 eft mt r ""S" ,'"J"' 1"»"' accidcns,& idco ipfius 



•ftmcnfura,quantum ad eircntiam & cognitiinem. Hinc 



.t™m j f seflia ^ ^ ^^' ^"^■fl'^"''^'* """ recipis tnagis & minus. 



V. i Honin Notandum cft.To ??;/iffi> .<i- »,;«,,- J,,„u„„ y.. i-.._: 



Notandum cft.T» ?««^^ & ;„/„;,., auobtis modis fumi pof- 

 lc, Primo pro intcnfionc graduali qualicitis , fecundum quam 

 cahdum in quarto gradu dicitur magis calidum , quim quod 

 in fccundogiadu cft talc : quia plurcs habct gradus inten. 

 lionis^Dcinde fumuntur magit & minus, pro magis & minris 

 pcttcao, lub quacunque confidcracione , fiuc circntiali , fiue 

 accidencah ; fiue (ic inccnfiua.fiue extenfiua. In pofteriori ac- 

 cepcione homo dieicur magis fubftancia, quam cquus.hoc eft, 

 peifcftior. Quatc quando dicitut, quodfubftancianon rcci- 

 piat magis &: minus, in piiori modo fumend.^ funt vocula; 

 modo cxplicata:,ua vt hic fit fcnfus iSubflantia non variatur 

 £rad,hits : vt gigas non cft magis homo auam pyi^m.rus. 

 Prscedcns autcm regula non dc gradibus clicnri.T imc nacu- 

 r^ fubftantiahs ; fcd dc modo cxiftendi feu maiori vel mino- 

 n detciminatione dcbcc accipi. Manet i<;iruc illud Scholafti- 

 corum : Subflantia efl cmflituta inindiuifibili. Iccm : NuUhs 

 frmintv! fubftamialii fotefl fruiicari ctim >nagis ^minm 

 Dcinde fi forcegcadus tribuantur fubftantis , vt fi homo do- 

 auspr.Tferaturindoao, id fit racionc qualicatum. Deniquc 

 lubftanna rcfpeftu Dci & crcaturi eft gcnus analogi- 



cum: 



(l.in I 

 api.t 

 gis M 

 nus 



