54 



Num qua- 

 titacis ali-t 

 qua lic ctK- 

 cacia > 



Corpus 

 «laomodo 

 in pta:Ji- 

 camcnio 

 <]uaiicita- 

 tif > 



iocus Jc 

 icmpus in 

 quoprxdi> 

 cauKAto ? 



Qualitaiis 

 fpccict 



<}UOC > 



Encyclopediae Lib. X L 



& ficut habitus magis cft qualitas , quatn difpofitio ; & /Icut 

 relatio (ecundum cfTc magis eft rclatio , quam illa fccundum 

 dici ; fic linea vcl corpus magis cft quantitas,quam oiatio. In 

 vna igitur cidcmquc Ipccic non fufcipit magis & minus , fcd 

 in diueifis. 



VI, ^tintitatis nullui efi motus & efficacia perfi. 



Sic charaiftcres,rmex,& numeri pcr fe non fanant morbos, 

 non mutant rcfpublicas, non funt rcs facri'& myfticx, vt fu- 

 pcrftitiofi quidam 5; magi volunt.itcm Platonici, qui numcris 

 quibufdani tribuetunt fatalcm mutationcm Impetiorum , & 

 deniquc Patrcs nonnuUi, qui feptcnarium & fimilcs numcros 

 vocarunt myfticos. Non cnim h.TC tribuuntur numcris , qua 

 numcri funt, fcd qua talium tcrum funt numcri. Quid vcro 

 caufx cft, quod quantitatis nulla fit efficacia ? Quia fcquitur 

 matctiam, cns iliud ignauum. Quando autcm oratio , magna 

 do(is, res grauis, & (imilia dicuntur agerc, hoc non fit merito 

 quaintiratis, fcd qualitatis , qua; in maiore quanto cumulatur, 

 coquc fit intci:fior,iuxta rcgulam ; In niaiore quanto maior eft 

 'uirtui^feu qKalitOi. Sed.inquis, expcricntia probat,qu6d hxc 

 yox ^bracadahradnct febrim : quod Euangclium loannis 

 profligct (pciflra & morbos. Rcfp. Diabolus fxpcnumero fa- 

 nar raorbum.vel cefTione ,vel applicationcacfliuorum ad paf- 

 Cua,vt hanc pcrfuafioncm inijciat hominihus, characfterum & 

 vcrborum hanc efTc cfficaciam. Sxpe quoquc moibus cft in 

 declinatione, cum adhibcnturifti chatadlercs. 



Vl I. Corptts in pradicamento qnantitatis cctteCH- 

 tUr reJpe^H trim dimetijionis. 



Puniflum, quod cft principium lincr, in hoc prxdicamento 

 collocatur reduftiuc. Corpus ibidcm habct locum, non qua- 

 tenus cft fubftantia ex materia & forma conftans, fcd ouate- 

 nus in ipfo fpeftatur trina dimenfio,caque abftrafta. Mathc 

 maticus enim non confiderat lineam, fupcificicm , vel corpus 

 matetiatum fed mente conceptum. Finge igitur,ab oculo tuo 

 lincam fluere vel produci in longum tantum ad coclum vfque. 

 Fluxus ifte punfti , (iue longitudo ifta.eft linea mathcmatica. 

 lam finge.lincani illam in latus fluerc,& habebis fuperficicm 

 procreatamex fluxu lincx. Fingc dcniquc,fuperficicm fluerc 

 in profundum, & ex fluxu fuperficici exiftctcorpus mathcma- 

 ticum,fiuc trina dimenfio. 



VIII. Lecfts & tempns inprAdicamento ^namita- 

 tis & relationis collocantur. 



In frs.dicamento quantitatii ; quia 'locus ita continct loca- 

 tum, vt partes loci refpondeant pattibus locati,qui certe co- 

 pulantur communi termino : & tcmpus eftlongumquiddam, 

 cuius partes,prxteritum & futurum, fcu prius & poftcrius,co- 

 puiantur communi termino, quod cft ro tvv, momentum. Sed 

 hxc eadcm funt in fndicamento relationis ; quatenus locus 

 cft fubicftum tei Iocatx,& tempus cft mcnfura motus , item- 

 que rerumtemporalium. 



Cap. I V. De ^iAtitate^. \ 



Pr/ecepta. 



QValitas efl:,qnaaliquid diciturefTequale : z,tt 

 ijualis efl homo ? ^lbia vel doElns ab albedine 

 vel do^rina. 



Qualitatis fpecies primarfa: funt quatuor. 



I.Habitusjilquc vel inchoatus.velcomplctns.llle 

 dicitur Difpofuiojqua? pra-ccdit habituiTi vt gradus 

 quidam, vt ctimaqua hnemit : Hic dicitur Habitus 

 x«t' Vo^yhu, qui fuam confiimationftm cft nadius , vt 

 eruditioiVirtfMjVitium- Habitus complctus eft iima- 

 tus,acquifitus,vclinfufus. Ille & illediciturqualitas 

 ordinis naturalis : hic dicitur qualitas ordinis fuper- 

 naturalis, 



1 1. Potentia feu facultas naturalis,& impotentia 

 naturalis. 



Potcntia naturalis eft.fecundum quam aliquid ha- 

 bet naturalem inclinationem adaliquod cxeicitium, 

 velaliqucm aaum. Eftque i.A^aiua, qua aliquid a 

 natura cft aptum ad agendum.z-? magnes poteft trahe- 

 referritm-.vel paffiua, qua aliquid a natura eft aptum 

 ad paticndum,z// magnes potejf corrutnpi ab alio.i.Pii- 

 ma.qux fluit a forma.,vt efi potentiafenjitiua inanima- 

 li : vel fecunda,qux fluit a tempci amento.w fttnt pe- 

 cHliares vires in heminibm, puta ingemum bonum. 



Iinpotcntia natiiralis efl,qua aliquideft ineptutn 

 ad adioncm vel paflTionem ,ita vt a;grc agat ,patia- 

 tutjvel rchftat : vt,7nag7ies,cr non adama^,poteJ} traherc 

 ferrum :ferrum,& non cera,poteJl reftjiere diuifioni. 



1 1 1. Patibilis qualitas,& paflio. 



Patibilis qualitascft,quttcfficitpaflrioncm in fen- 

 fibus:alias qualitasafficiens. Huc pertinent qualita- 

 tcs fenfiles, puta tznoMcs,vtfri.(t{s,calor,&fmiles. 



PaflTio eft qualitas,qu£e eft efFedlum pafllonis ci- 

 cito tranfeuntisj vt rubor infacie ortus ex verecundia. 



I V. Figura fiue forma cxterna , qua: eft certa co- 

 loris & lineamentorum in corpore configuratio: 

 caque tum naturalis, vt in arbere; tum artificialis^r 

 in domo. 



TABVLA JXE §!VATVOK ISTIS SP£CIE£VS 

 HJ£C E S TO : 



f Inchoatus : Dijfiojitio. 



Quali- 

 tas c 



fHabi- 

 tus *> 



rVides. 



'Infufus-^ Spes. 



i. Charitas. 





Innatus:vt InteUigentia,S)nterefis ^c. 



^6 



_-r' rSapten- 



rTneore- J v 

 I '\ tia. 



li. I 



Animi'^ 



I tlCUS i „ . 



I \..Seientni, 



Acqti 

 ^ Ctus ^ 



I 



Pradicus : Vruden- 

 \ tia. 

 VwPoeticus : Ars, 



lCorporis ; ^ijanitoi. 



YManifcfta.vt/^f^''^'"'"- 

 I funtw.i \l^"orum. 

 rPriina< ^Eiementatorutn. 



I I CSymfathia. 



.;w PotcntiaK VOcculta^ 



"S i y^Anttpathta. 



rCommunis : vt Dijpofitio erta 

 ^Secunda< ex temperamento. 

 t-SinguIaris : vt s-iiyv. 



f Coeleftis : Lux. 



YPrima^^, fAai.fC^/.r. 



j ■ Elemen- J ua \Frtgus. 



I ^ tatis 



Quali- 



fS 1 



tas pa- y 

 tibilis, 

 cuius 



Pafli- rSiccitas. 

 ua \ Humi- 

 C ditas. 



Orta : vt raritrn ^ denfitat , ^r/fui- 

 L tas^ leuitasfafor ^c. 



fNaturalis. 



^Figuia^ 



L Artificialisi 



R E G V L iC. 



/. J^atlo propria 'jualitatis efi, determinare ftibfian' ^ 

 tiamfecundum modiim quaUficatiuura. lic; 



§lualitatis vocabulum accipitur gcneraliter , feu lati , pro 

 quocunquc dctcrminante aut modificante aliquid ,quo fcnlii 

 Deo ctiam tiibuuntur qualitates, & diiferentix fpecificx fnb- 

 ftantiarum dicuntur qualitates fubftantiales : vel fpecialitcr 

 ScJiriBe pto forma accidentali.per quam refpondetur adqux- 

 ftionem tartam pcr quale : vt qualis eft fubftantia ? Alba, vcl 

 nigra. Et hoc modo propria & intriofeca ratio qualitatis cft, 

 effc detcrminatiuam fublbntix, fecundum modum qualifica- 

 tiuum ; qui quatuor modis fc haberc potcft.Nam qualitas vel 

 inhxtet fub(tantii , cam difponcns , vt bcne vel malc fe ha- 

 bcat,vt eft difpo(itio & habitus:vel ipfiinhxret vt principium 

 opcrationis,vt cft potentia natutalis : vel proccdit aprinr.ipio 

 opcrationis.vt eftpaflio & qualitas patibiiis : vcl deniquc re- 

 fultat cx futjftantix extcnCone pcr quantitatcm, vt cft figura. 



/ / .^alilM 



