Metaphy ficx Pars 1 1. Cap. V. & V I. $7 



tt- 



agrorum diftinftio, terminus bapiirini cft conhrmatio & ob- 

 liffnatio ablutionis peccatorum. Si terminum ptiori modo 

 fureias , vnum idcmque diuerlo rcfpcdu & tetminus & fubie- 

 iflura appellaii potell.Sic patcr elt fubicdnm,in quo pateriii- 

 tas oritur . filius terminus , in quem dcfinit : contia filius ell 

 fubiciSum filiadonis,patet eiufdcm tcrminus. KcLnio eft vnio 

 ipfa. 'Extrcma relatienis iam XQlzmm & corrclatum. Ex his 

 fubiciflum & fundamentum non lunt in ptxdicamento rela- 

 tionis,reliqua vero funt in illo.c.g.coniugij fubieitum cft iio- 

 mo mas & fa:mina ; fundamentum c(l qualitas illa a Dco in- 

 dita.qua res omnes appetunt conreruationem fpecici: tcrmi- 

 nus eft mutua vita: focictas ad gencris humani propagatio- 

 nem , 5c bonotum raaloriimve ad vir.v folatium communio : 

 rclatio eft vnio feu mututis refpctlus : relatum eft matitus, 

 cortclatum vxor. Hic vides , fubiedum efle in prxdicamento 

 fubftantiaj,fundamcntum in pra:dicamcnto quaiitatis.relatio- 

 nem ,duo cxtrcma & tetminum in pii'dicamcmo relationis. 

 Hic obferua,in aiTignando correlato Ixpenumcro noua voca- 

 bula efle fingcnda. Sic nondices , Ala cft auis ala, fed alati. 

 Alaenim &alata funt oiTiriiptvlii:, reciproca, noa auis Si al2. 

 Nam alalatius patet quam auis : quia multa (unt qux alas 

 habent , aucs tamen iion funt.Sic peccatum aftualc peccatati, 

 id eft illius,qui peccatum habct.cft pcccatum.SicUt enim aftio 

 adi eft adio , id eft patientis:ita pcccatum aftuale illius eft 

 peccatum.quodpcccatum habct. Scd originalc pcccatumper- 

 tinet ad qualitatcra. 



VIII. jRelatio & rclatimm /iimunt /peciem a ter- 

 tnirjo. 



Sic illr rclationcs funt eiufdem fpcciei,qua» habent termi- 

 num eiufdcm fpeciei : vt omnes patctniiatcs, omncs fimilitii- 

 dincs. lHff vcro fun: diftinifla; fpccic, qua: habcnt tcrniinus 

 fpccie diftinftos ,vt fimilitudo Sc diffimiluudo. RcLitiua fiqui- 

 dcm funt , quorum totum cflc-, cft referii ad aliud , hoc eft,ad 

 terminiim. Ergo talis erit relatio.qualis fueiit tciminus. £t 

 hoc cft ab eo^acciperc fpeciem.HincdifTcrentia rclationis fu- 

 rnitut ab ordinationc ad fuum terminum : vt, Paternitas eft 

 ordo patiis ad filium. Atque hinc eft , quod dcfinitiones rcla- 

 torum funt circulares.hoceft, vnum definitur pet altcrum : 

 c.g.Patcr «rernus cft,qui habet filium eiufdein natuii. 



/ X. Vnum relatitiumpotcfi erdinari ad plures ter- 

 minos per vnam relationem. 



Sic pater in ordinc ad vnum & plures filios eft idem nu- 

 mcro patcr. Pcr vnam fcil. numero formam relatiuam. Si 

 cnim quxlibet relatio diftinda eft numcio abalia, proptcr 

 diftinifium nuraero tcrminum, quxlibct poteft cfScerc diftin- 

 ftum numero patrcm. Scd hoc non cft. Sicut crgo idem nu- 

 mero patcr eft , qui rcfpicit phires filios : ita cadein numcro 

 cft patcrnitas, pct quam illos rcfpicit. 



X. Pelatio pr&dicamtntalii realis dijiinguitur a fuo 

 fundiiinento realiter. 



f undamcntum quippe rclationis iftitis cft vel fubftsntia, 

 qiiantitas,& qualitas : vcl potcntia aftiua & padiua ,vna cum 

 ailionc &: paffionc: vcl dciiiqucad.t;quatio vnius rci cum alia, 

 vt fcicntii cum fio obicfto. lam vcio harc fundamenta om- 

 nia lcmota mcntis opciationc diftinguuntur a rclationc. Sf d 

 in dluinis alia cft ratio. Hinc icl.itio in dluinis nullo modo 

 componit,(cd diftinguit : in ubus ctcatis facit crmpoluioncm 

 pcr accidcns,videl. rcfpciftufundanicnti.Vnde patet, quomo- 

 do aurea illa rcgula fit accipicnda : Relatioiies nm ccfnpontait, 

 fed dijlinguunt. 



X I. Prcprletaf relatiiiii conueniens (juarto modo, 

 ■ eiJ, Effefitnul natura Cr cognitione '. dtite vcro llfcc pro- 

 prietates, hahere comroiium, & fufcipere magii & nii- 

 nuijfunt imperfena. 



'Ns.m primo relata vi relationis noti poffiint non cflc fi- 

 niul,vt paulo ante probauinnis. Deinde rclatiuanon funt vcic 

 contrati3,vt fcil.ftridc accipitur ha-c vox, fcd tantum oppo- 

 fita : quiarclatio inchulit oppofiiioncm rclatiuaiii Quard.im 

 ■vcio fclatiuapcr accidtns fuut contraria, fcil. rationc tunda- 

 menii, vt diflimilitudo , quxoritur cx albciMnc & nigrcdinc. 

 Tertio quibufdani rclationibus conucniunt magis & miluis, 

 lationc fundamenti- Sicquxdam dicuntur niagis vel minus 

 aqualiaproptcr quantitaicm,magis vcl niinus fimilia proptcr 

 qualitatcm:illa quidcm impvopric, hxc propric. Improfric, in- 

 quam,prout magis & niinus fignificant magis aut minus pro- 

 xinium, vcl diftans, atquc adco maioicm vcl minorcm pcrfe- 

 ^ionem:quo p.i<So t» magis & minus ctiam cft in quantitatc. 

 Proprii vcro , ita vt magis & minus fi<;nificcnt maiorem vd 

 minoicm intcnfionrm : qiio paifio qualitatcs , in quibus fun- 



piunt magis&; minus- 



minoicm intcnlionrm : qiio pacto qi 

 daiurfunihtudo & diflimilitudo.fufci 



Cafi. VL De Paffont^. 

 Pr.«cepta. 



REIan'o externa eft ,cum refpedus non necclla- 

 rio fcquitur poluo lundaniento &: icrnniio : 

 (^uiafcil. rejpentu efl fecundiim dici. 



Eftcjue primaria.vcl lecundaria, 



Piimaria cll adio & paffio. 



Adio cft iiifluxus diredus in id quod fubjjcitur • 

 fue eft qua media.vt via,cftc(i^us recipit elle, & por- 

 ro elfe ab agente. 



EiuS diuiliones ita funt : 



I. Eft actio circa prceftippofitum , vcl non prx~ 

 fuppoiitum fubici^um. lUa eft produdio ex materiaj 

 vt <■/? creatio mediata & generatio : Hxc cft produdio 

 cx nihilo , vt creatio irnmediata. Vhi obiter ohferuai 

 creationern ejfe veram anionem, non verofoUm rclatio- 

 nern dependcntie creatura k Deo. 



I !■ Eft atlio lubftantialis , vel accidcntalis. llla 

 eft,perquam producitur aut confetuatiirfubltantia: 

 Harc, per quam producitur accidens. 



I 1 1. Eft aftio immancns, vcl tranfiens. llla efti 

 qufE cum luo tetmino produdlo manct in agente , vi 

 vifio^intelleClio : & dicitur fpiritualis ', interna & logi- 

 ca 5 eftque vcl ad 'mn:i ,vt gencratio Filtj Dci ; vel ad 

 extra,w Decretum Dei:Hxc eft ,qux effcdum pro- 

 ducit extra luum a£?cns,w aeneratio hominis : &: dici- 

 tur a^ftio cxterna , lemperquc ell: ad cxtra. 



IV. Eftactio inftantanea,vclfucceiTiua.ina etiam 

 dicitur indiuidua , qua res fit in momento l7uc pun- 

 c\o,vt creatio,rcmijf:o pcccatoritm: H.rcdicitur diui- 

 dua , qua res fit certa progreffione , vt efl regneratid 

 hominis. 



Vi Eft aftio perfedliua, vt docere honoi artes '. vel 

 ^e(tmOi.ind.,vt docere riccromantiam. 



V I. Eft ncliocorporalisjT/f co"// : vel fpiritualis,f^ 

 angeli, 



VI I.Eftaclio natutalisjvel voluntaria.^ Illafcm- 

 per eft e.idcnij ha:c varia, Inter vtramquc media di~ 

 citur mixta. 



V I I I. Eft aiflio phyiica,qux cftcummotu: vcl 

 metaphyfica,qua: eft hnc motUjicil.propriedido. 



I X. Eft ad:iophyfica,velmoralis,llla eftcum in- 

 fluxu : h.Tc non itcm. 



X. Eft adio vniuoca,cum agcns producit fibi fi- 

 m\\c,vt ignis cim calefacit aejuarn : vel a;quiuoca,cuni 

 agens libi producit diflimilc,^'; citm igr.is indurat. 



X 1. Eft adlio produdliua.rcptoducbuajvcl addu- 

 (fliua. Illa fit,quod antea non fuit : ifta itcrum fiti 

 quod antea fuii:hac fit,vi aliquid adiit.Sjf creatio efl 

 prodtittio, exciiiitio mortttorum , reproditUio ; tranfuitio 

 horninum in coelutn^ efl adduElio. 



R E G V L ^. 

 I. In relatione e.vterna efi ordo relati ad terminum R=""io «^ 



tctna iju»- 



contingens. iis \ 



In rclationc intctnacft ordo necefTaiius relati ad tcrmi- 

 num : quia cflcntia oninis ibi pofita cft in rcfpciflu.Scd in rc- 

 lationc cxtcrna cft tantiim oido contingcns : quia rcfpc<.^us 

 non ncctflaiio ponitur pofito fundamcnto fic tcimino. Sci 

 autcm funt grncia huius rclationis:vidcl. Aclic^P.nflio^Q^ian- 

 do , Vbi, Sltus,& H.ibitus. Uc quibus fcx pr.rdicamcntis li- 

 bcUam coiilciiplit IjHlcrtu^ rorretanui , qui idco author fct 

 prtncipiorum vocatur. C^ontia fcx ifta pr.Tdicamcnra (ic ob- 

 ijri folct.Euiia non fiint multiplicaiida fine manifcft.i ncccfli- 

 tatc. Qiiatc cum At^^io & Paflio ad rclationis catcgoriam, 

 Quando & Vbi ad quantitatis ,Situs fimilitcr,Habitus vcro 

 ad qualitatis pr.Tdicamentimi tcfcrri pofllt i fancqucd com- 

 niodc poteft ficri pcr pauciora.non tcflc fit pcr pluia- Poflcnt 

 ciiam omnia rcferri adcatcgoriam rclationis. Vcrum jciuna 

 hxc cft fcntcntia. Principio ciiini in pr.xdicamcnto tclatio;ii3 

 tantiim locum habcnt tclata illa , quotum cflc eft , rcfcr. i ad 

 aliud, vt capitc pr.Tccdcnti oftcndimus. Hxc aurcni fcx prx- 

 dicamcniadicunt abfolutumquid ,quod includit rclpciflum : 



