6i 



ENCYCLOPyEDI^ 



LIBER DVODECIMVS, 



£ X H I B E N S 



PNEVMATICAM, 



Quatuor partibus diftindam. 



lllillliiililiiiilllllliisiiiiiis^^ 



PARS P RIM A 



PNEVMATICES, 



SPIRITF IN GENERE, ST DE SFIRITV 



INC REATO, ^I EST DEVS, IN SFECIE. 



lua> 



Cap. I. De Spifitus nAturA. 

 Pr>«cepta. 



Nevmatica cft fcientia de natnra 

 fpiritus. Attjue hoc eHfuhieElHm traEla- 

 tionis-Sukif^um informathnu eH: imelle- 

 Hfu hominis theoreticm.SubieBumepera- 

 tiofiti tft vita hominis adiua. In hac enim 

 efl z/fiu hmiu difciplini, longe maximuf. C&terum h&c 

 difcipiina pgtefl etiam appellari Pneumarologia ,JicHt 

 dicimus Suniatologiani. 



Pneumatica eft gcneralis jvcl fpecialis. 

 Gcneralis cxplicat ea, qux communia funt fpiri- 

 cui propvic didto : vti funt definitioj &communes 

 aftediones. 



Dcfinirio efl,quod fpiritus fitfubftantia, omnis 

 corporaturx expers. 



Communes afFcdiones funt numero quinque : 

 videlicec ellc immaitri.ilem, inuifibilem,indiuifibi- 

 km,pra:dicum intelledu tk voluntate,feu vita intcl- 

 leftiua, & ibi cfie totum, vbicunque eft, abfque rc- 

 pletione fpatij. 



R E G V L jt. 



/. DoBrina de fpiritu £(jue efl difciplina philofophi- 

 ca,at^ue doifrina de corpore% 



Difciplinx" fecari dcbciit vt res in natura pofit.T. Hx quip- 

 pe func menfura & rcgula co(;nitionis noftri-. Qucmadmo- 

 dum igitur dui funt ipccics cntis, videl. fuliflantia & acci- 

 dcns : ficduo lumma eruiit i;cncra difciplinaium particula- 

 rium,ita vt alia: tratflcnt dc fubftantia,alia: dc accidcntc. Hinc 

 difciplinr dicuntur cflc ipfa: rcs rcpr.-Efcntarq in mcntc. Por- 

 ro cum fubftaniiu lit incorporca vc! corporca , vtriufiue dif- 

 ciplinam dari oportet,& naideni diuerfam.Nam fi diucrfa funt 

 fubici5ta,& quidcm fpccic^ncctiTe eft vt fint difciplina; fpeclc 

 diucrfx. Non itaque facere polTLinius cum Scribonio , qui dc 

 fpiritu tum infinito tum finito pr.Tupit in Phyficis : quod 

 etiam facit Goclcnius in Speculo Phylicc complct*. Scd ne- 

 «jucillorum adftipulari polTumus fenrenti.T,qui de fpiritutca- 

 iVantin Mctaphyficis. Nam quia Met.^phyfica cft difciplina 

 generalis de cntc , non poteft trai-tarc dc tali entc , puta dc 

 r>co,angelo,& anima feparata. Ficii cnim non potcft.Vt vniug 

 Ttm. 11. 



fpccie difciplina; duo fint pbicifia fpccic diftini5ta,vnum gene- 

 ralifTimum, ens nempe in latitudine, alterum finguIariiliinUm, 

 vt ell: Deus ; cui fubii.>n:o accedunt duo fpccialia,puta angclus 

 & anima feparata. Ex his rclinquitiir, pcculiarcm difciphnam 

 fibi vcndicaic confideracionem fpiritus. Et fanc cum de cor- 

 pore inftituatur pcculiaris traiftatio m cncyclopxdia philofo- 

 phica,muit6 magis iiiftituenda erit pcculiaris traftatio dc fpt- 

 ritu : ciim ipfius natura fit longo intcruallo prxftantior.quanl 

 corporis. Sed quid multa ? Dcfccnfus cntis ,qucm cxhibcnt 

 prxdicamcnta,clarc docec,a confiJerationc encis gencrali vc- 

 niendum cffe ad confidcrationcm fubftantix , tanquam cntis 

 primarij i & omnium ptimo ad contemplationcm Ipiiitus ; 

 qu.v dicitur Tiieumtttica i. fubiedio ttaiftationis : qu^ nomca- 

 claturain dclinicis aliatum difciplinaram etiam obtinc:. 



/ /. Spirittu efl fiMami.t libera ab omni materia A" r^ifiti»* 



_, ' , ' -' (ii llbct a 



proprie AiEla. cotpoiatii. 



, la) 

 Vulgatum cft in Scliolis : Melim foteft dici qiiiJ ncn Jpiri- 



tUf,ijuar/i quid fit. Atquc hinc fit , vc fcrmc vocabulis ncgati- 

 uis naturam fpiritus dclcribamus.ltaquahdo qu.Tritur.quid fit 

 fpiiitus,refpondetur per negationcm fiuc remotionem matc- 

 ri.T.Intellige materiam propric di>ftam,qux dicitut cftc niatcr 

 magnitudinis ciitrnfiux & partium : itcm caufa diflocationis 

 partiuin , qua fit vc rcs habcat p.irtcm cxtra partcni. Huiuf- 

 modi matcriam rcmouemus a fpiriru ; quatciius ncmpc intcl- 

 gitur fivbftantia nominc fpiritus , & quidcni fubftantia imma- 

 tcrialis. Nam ali^s fpiritus etiam ponitur pro accidcntc.ncc- 

 non pro flamma &: afrc in corpoic organico : vt cum dicimus 

 in Phyficafpirituin naturalem & pi.rtctnatutaicm, vitaicni & 

 non vicalcni,infitum & influcntoiii Atqut hic vfitatc folet ap- 

 pellari fpiritus Phyfirus, cui opponitur Mctaphyficus : qui fic 

 dicitur ,qu6d vulgo in prima philofophia prxcipiatur defpii 

 ntu. Cxtcrumquando dicimus fpitituin cflc libcrum a matc- 

 ria propric difVa fiuc fcnfili,innuimus,cuidam fpiritui compc- 

 tete niatcriamimpvopiic.lidam,qu.r dicitur analogica.intcU 

 hgibilis,!ogica, & mcupliylica. Acquc ll.rc Ctibuicur fpiritui 

 crcato. 

 IILSpiriim dicitur de Deo & fpiritu create Analo^ice. Spirltu» 



quomoilo 

 Sicut cns & fubftantia prxdicantuc dc t)co & creatura :' aitaturde 

 ita cciani fpincus. Acqui ens & (ubftantia dicuncur dc Dco ^^" *^ 

 & crcaruri non vniuocc , ncc .tquiuocc , fcd analogict}. hlon "<:>■>"'• 

 'vniuoce : quia non poccft tl.iti cadcm tatio cflcnti.i' in Dco St 

 creacuris. Vndc T/;cm(M l. contragent. capiX^. rcdt; ait, crca- 

 turas non rcciperc candcm cntitacit fornialitatcm a Dco,qu.« 

 tft in Dco. Hxc autem cft nacura gcncris Vniunci , vc irttt, 

 iqualilcr, pr.vdicecur Jc fuis fpccicbus. F.\lfus ira Scoltu ,qui 

 \.dift.t.quift.i.cn{\ vniuocum conccptum aflifjnat rcfpciflu 

 Dci & crcatucarum, Scd ncc dquitioca pr.rdicatio hlc habct 



F locuini 



