62 



EncyclopjEdijE Lib. XII. 



Comnm- 

 nes iffc- 

 ^ioiics rpi 



Iocum:quia m talibus generibus nihil cft commane nifi no- 

 men.vt ciim homo dicitur de viucntc & pidlo. Vbi lamen ine- 

 miniirc oportcc, fa-pcnumcro artiuiuocum diftingui iii puiura 

 & analogicuni ; &C tum conccptus noftios dc Deo & cjcatuiis 

 poireappcllari sEi]uiuocos,non liinplicitcr.led k-cundum cjuid. 

 Atquc hoc nihiiellaliud dicere , quam concepcus illos effe 

 analogicos , id eft, talcs, qui de Deo & crc-aturis prxdiccntur 

 fecuiidum prius & poAcrius, id c-ll,ica_,vc Dco tribuancur mo- 

 do emincnciirimo, crcaturis modo infinitis modis iiitcri<)ri,& 

 lccundiim cllc diminutuin.vt loquuntur. Atque huc pcLCincnc 

 illa dida : Dcim eji /xi^.i-:a iv,maxime ens : Dem eft fubftantia 

 ^minentiffimn : Dctis eft fnhfiantia maga quam vUii creatHr^, 

 Ratio clt i quia Dcus eltcns maxime lublirtcns. Quando au- 

 tcm Dcus ncgacur cH,- lublt;uicia , intclligitui illa lubftantia, 

 qui- fubllac accidcncibus. 



/ y. De qHincjHe (ijfeBimlbm jyirhw fnnt hi c Hnones. 



I. Quia fpiiitus efl immaccrialis.id cft,cipcrs oinnisnia- 

 teria; proprie dida:,cciam cft expers magnitudinis cxtcnliu.r, 

 fcu ttinas dcmcnfionis , & parciuniiac proi.nde eft jmmottalis. 

 i.Spititus pcr fc & fua-uatura cft inuilibilis, vcl potiiis inlcn- 

 filis. Scd per accidens potcft fcntiii : puta ratione eftcduura. 

 3.Quia fpiricus nullas habct parccs, cft «^"£<t®^, indiuifthilU. 

 4. Inccllciflus & voluntas funt diia: prarftanciliinia: poicnci.e, 

 qua; cadunt in folam nacuram fpiritualem. Ncque enim ficri 

 poteft , vc res matcrialis occupctur circa immaterialia : quo- 

 modo videmus intclledum &: voluntaccni circa hxc talia oc- 

 cupari.^.Intcllcctus & voluntas ratione tantum diftinguuntut 

 tum ab elTantia fpiritus.tum a fe inuicem. Nam Ipiiitus intcl- ■ 

 liCTit & vulcimmcdiacc , id tft, non per aliquodaccidens libi 

 fuperadditum,fcd per eflentiam & naturara fuam. Dcindc in- 

 tellcftus Sivoluncas funt effcntia vna.qu^ difti^guicur racio- 

 ne obie£lotum & ejfcdorum. 6. Vbi vbi cll fpiricus, ibi toius 

 eft. Nequeemmhabet partcs,qux pattibus locicomnicnfu- 

 lentur. y.Spiiitus eft in loco, non <rMjj.ctliy-iis, ici.iiiyiliis,\A cft, 

 non occupat & leplct locum fui lubftantix cdmmcnfur.i- 

 tum, fcd cft in !oco linc fpatij.fjuc loci,occupationc & rcple- 

 tionc. Atque ha;c caufa eft.quod multi fpiricus poflunt eflc iii 

 vno loco,vc Deus, angclus, &: anima Abrahami. Rurfum fpiri- 

 tus cft inloco,vel pcrmodum pmnipr.xfcnti?,vc Dcus;vel de- 

 finitiue , vti verum locatura , quomodo angelus cft in loco. 

 S.Perfeaiones & vires corporum funt in fpiricu , non forma- 

 liter,fedeminenier,hoc cftmodo nobiliori,quam (unt in ipfis 

 corporibus. Rurfus perfcftiones & vires corpormn funt in 

 inDeo vniuerfalicer, id eft, omnes iftx pcrfeftioncs funt in 

 Peo , tanquam in causa vniucifali. Sed in fpiiicu creato & fi- 

 nito funt particulariter. 



Cdp. 1 1. Dc Exi/lemid Dei. 



Pr.(ECEPTA. 



PNcumatica fpccialis ediircLit natur.im fpiritus 

 increati& creati-,yf«,infiniti &finiti. 



Spiritus increatus ell Deus. Itac^ite h&c Pnett7>iatices 

 pars potefi appellari Thcologia ; jlriHtjfme z/ictelicet 

 Jitmpto vocabHLo. 



Deus eft fpiritus incrcatus,rimpliciflimus,& per- 

 fccftiffimus, principium omnis boni. 



In Deo oportct confideiare exiftentiam,quod fit ; 

 6c attributa,quid fit. 



Exiftentiam Dei probant infinita argumenta ; 

 quorum alia petuntui c libio natura: , alia c libro 

 Scripturs : c quibus priora illa funt huius loci. 



Argumenta,qux petuntur c libro natuia-, ad qua- 

 tuor clades referuntur. 



PrimcE clafTis argumenta funt , qii3E petuntur ex 

 principiiis inlitis , & confcicntia. 



Secundx claflTis argumenta funt, quae petuntur ab 

 vniucrfali & perpetuo gentium omninm confenfii. 



Tcrtia: claflis argumenta funt rationcs philofo- 

 phica:, feu fubtiliores;qu£ aliis dicuntur metaphy- 

 ficx. 



Quarta: claflis argumcnta funt rationes popuia- 

 res ; qux aliis dicuntur phyficar. 



Natutali» — 



cognitio K. E G V L J£.. 



i)ci in poi- j Cognltio natttmlis , ijtu pttro puto Itmine vatnra 

 pliilofo- deDeo haberi ^otefi.pertinet adphilofophiam. 

 phiani? / Doclrina de Deo cft naturalis vcl fupcrn.ituralis. KatuntUt 



eft.qcicc pecit>wclibro rM{ii^.SuJernnnir.ilis e(t,quar ex libro 



Scriptur? & piincipiis fupernaturalibus acquiritur : itque ha:c 

 pcrcincc ad Theologiam faciam. Naturahs illa cA gcneralis, 

 vel fpcialis. Generalis cft, qux de Deo agit tanquam entc. Et 

 hec pertinct ad Mctaphyficam.vbi diximus Dcum confiderari 

 taiiqiiam fubicifKim pcrfciflionis, vt vocant : non qiiod ibi ex 

 protc11& travfctur de'Dco,'lcdquod actributa cntis, qux pcr- 

 teftioncm l)gniticant, dicancur dc Dcd priniario i vti lunc in- 

 dcpcn»}cntia,infinitas, nCcelTitas abfoluta, aftus puriflimus, S: 

 iim\\\±r-Speel'alvs doftrina dc Deo eft,qua? de ipfo traiftat qua- 

 ftnus cft lubftantia incrcata , ab omnibus aliis fubftamiis 

 ctcaiis longillimo intciuallodiftincta. Et h.xc cognitio Dei 

 rurltss cft dupicx ; vidclicec vel.purc nacutaiis , vel repetira in 

 S.liceris. y//;j pcrcincc .id philolophuni : ^a:r ad cheologum,& 

 di(jicur thcologia narucalis. llla fimplicicer nicicur reliquis lu- 

 mini^s n.'ltur.r :iftacxplicac lumcn natur.-E,vti Scrlptura dc illo 

 docet. Sic v.gr. Dauid hinc inde in Pfalmis docct dc operibus 

 . Dciv.iSc quomodo inde oporteat aflurgcre ad cognicionem 

 Dci'crcacoris :'qucffl modum cognofccudi Dcum folus cheo- 

 logus confiderat. 

 ";■ , r ■; " ■ 

 J L 'Cognitio de Dei extjlentia homint eFi in.nata. 



Hanc regulam confirmant ratio & authoritas. Ratio eft ia..' 

 lis.rd homini eft innatum.quod fpontc liatuic fe cxciit. Atqui 

 cogiiitlo-illa , quod lit Deus , in adultis fana meftte pr.cdicis 

 Ipomeniatur.T fe exerit : quia ncminc docente petfuafi func, 

 efle menteni .•ecernam , omuipotciitcm ,& optiaiani , mundi 

 &-rerum in'cocontcncarum coiidi.ticem & gubernacricera. 

 ac promdc iUain mcnccm rcligiosc colcndam cfle. Quod aii- 

 tcm in ihfancibus le non excrac , id fic propcer dcfeitum apci- 

 titutlinis organorum. Q_u6d itera in athcis quibufdam fuppr:- 

 matur ad tempus,id non eft tribucndum ignorantia; limpiicis 

 ncgationis, fcd praux difpofitionis. Deinde omnes thcolo'J-i, 

 exccptis t]i\ibufdam reccntiotibus ,itadocent, ficuti filum ia- 

 ciarumliterarum,inprimis'capitis ptimi epiftol^adRomauos. 

 Ethnici quoque idipfum teftantur ; vt Ariftoteles i. de ccelo. 

 ?^v.ii.vbi ait, njiiiTif yai itf^fu^oi mipi !)ixv'ix>"'"' '™''^i'l'<'- 

 Ei lamblichns de myft. JEgyft. Ante omnem rationis vfum, 

 /«-7K;V,ineft naturalitcr infitadcorum notio. Atque huc perti- 

 ncnt /jWoto priucipiailla, qua: nobis naturaliter funtinfitas 

 non quidemquantum attinctad vocabula.lcd tamen quantum 

 ad fpccies concrcatas.Ica fi animafeipfam iotueatur.in fe tan- 

 quam in libro , videt has notas hieroglyphicas : D«« eft .- 

 hefendc teiffum : Honefie -jinendiimefi. Deinde QQn(c\endA 

 docct,hominem naturaliter haberc infitam notitiam Dei.Hijc 

 eninvpdrt admiflfa peccata,qux non nota funt aliis homini- 

 bus,non celTat hominera acdtifare ,*& carcis tormcntis excru- 

 ciarc.Cur amabo ? Annon idco, quia metuit Deum,quem cfli 

 nouit ctiam ablque magiftio ? Tertio huc acccdic vniuerfalts 

 ac perpccuus omnium gentium conlenfus. Hiccniminftac 

 legis naturx putandus cft', tcfte Cic.\. Tufcul. Nam fieri non 

 poceft , quin ciufmodi confcnfio patcim c communibus illis 

 noticiis,qu,T nacutalicer omnibus func imptcirx,partim e con- 

 fcientii teftimonio ; fuam ducant origincm. In hoc autcm 

 confcnfu merito admiramur vchementiam , qua fit vt homi- 

 ncs lignum potius S; lapidcm colete malinc , quam ij haberi, 

 qui Deum non agnofcanc. Hinc Cicero i.de nat.deor.M.Om- 

 nibus innatum ell, & quafi infculpcum , cHe deos. Et l.d.U. 

 De liominibus nulla gcns eft,ncque tam imraanfucta, nequc 

 tam ferrea , qui non, ctiamli ignorcc , qualcm Deum haberc 

 deceat , tamcn habendura fciat. Idem i .Tiifcul. Firmiflimum 

 hoc adfcrri vidctur,cur deos cflccrcdamus : quod nulla gens 

 tam fcra, ncmo omnium tam fit immanis, cuius mentcm noa 

 imbuerit dcorum opinio. H.TC opinio tanta fuit, vt cchnici 

 non potuerint fcrre illos , qui cxiftenriam Dei vel ncgarunt, 

 vel in dubium vocaruut. Sic Achenicnfcs Diagoram philofo- 

 f iium vtbe pcpukrunc , quia fcribcre aufus fucrac , primum 

 ionorafle an dij eflent,dcinde fi eflenc,qualcs eflcnt.vc author 

 eft raleriut Meiximm lib.t.c.i. Et lofeph. 1. contra Afp.M, 

 Athcnienfes ftatuilfe ei pra.-mium , qui Diagoram occiflTct ; 

 quod fuifli: talcntum argenteum tradit Diod. Sicului iib.i}. 



III. Rationes philofophic£iqHihfis demonftratHr e.xi- 

 fientla Dei , nituntur dedttBione ad ahfnrdnm ex primo 

 prineiioi &fubordinatione cattfarHm. 



Primnm princifium eft : Impojftbile eft idem ejfe ^ non eJf(-J. 

 Hinc phiiofophi fic argumcntantur : Aut Dcus cft, aut non 

 ell. Si non eft,mundusa fe cxtitii, finlrum cft abfquc infinito, 

 compofitum llne fimplici,contingcns fine ncccflario:qu.-c om- 

 nia funt abfurdidima. Subordinatio f/!«/ar«?» Juppcditat talc 

 ariTumcntum.Natura abhorrct aprogrcflu in infinituni. Q^u- 

 re ciimdentut cauf.v fiuales & cfficicntes pcr fc fuboidinata:, 

 neccrtum eft dati caufam aliquam primam , in qua fit ftatus 

 oinniumcaufarum. Atque hac via paflira vfus elt Aiiftotcles, 

 ad demonltiandum primum motorcm. Sane in vnoquoque 

 homine,qui vel priinoribus hibiis deguftauit initia philofo- 

 phii,vtraquc illa ^cnioiifttatio multum habet robotis. 



i V. Rationes 



