66 



Encydopediae Lib. XII. 



/icut fe res habct in efliendojfic quoque in agendo, Dcus non 

 tantum eft tfientialitcrbonus.fcd ctiara prima caufacfficiens, 

 primumexcmplar , & Yltimus finis omniiini bonoruiti.Hinc 

 Dcus appellaturprimum appctibilc,& nihil magis dicitut ef- 

 fc fui communicatiuum,(]uam Dcus. Summam iftam boriita- 

 tcm ctiam aj^noucrunt ethnici. Nam Pl"'" '» Protagortt fcti- 

 bit, fohim Dcum haberc hcc decus.vt bonus fcmper maneat. 

 Et Atterrcet j. eth. c.u ait : Dcus non ei\ bonus vt homo.fcd 

 fupetgtcditur tjcnus natur.i: bonitatis , qu.x cft homini. Eth 

 aiutcm Dcus cft fummum bonum : non tamcn cx .-equo bonus 

 cft er!;a omncs crcaturas : fcd pto libeio voluntatis fax bc- 

 neplacito ers^a alias magis , cig.i alias minus eft bcnis^nuj. M 

 vel cx co paa't,qu6d ahis creaiuris dedctit tanit\m cfientiam, 

 aliis infupcr vitam.aliis prxtcrca fenfum , aliis dcnique ratio- 

 ncm. Vndc folcnt Deum confette patrifamilias , qui in totam 

 quidem familiam cftbcncficus , ita vt ncque iumenta , ncquc 

 felcs , neque canes cxpertcs fint bonitatis ipfius : fcd tamen 

 lon^c alio modo affedlus cft crga vxorcm & libcros , quam 

 erga famulos & iumenta. 



Anlibertas P' J. Snmma tibertM in Deo amice confpirar cwn 

 eincccidui r„^„,„^ ipfi^ neceffnate. 



in Deo pu- •' l-' •" 



gnent» Libcrtatcm voluntati tribuimus : quia in intellcclu tantum 



cft fecundiim radiccm & caufam, fiuc, vt alij loquuntur , ori- 

 jjinaliter , in voluntate fccundum cflcntiam fiue tormaHtcr. 

 Hanc libertatcm Deo tribuimus in fuprcmo i^radu. Nam iU 

 lc rcucra liber cft a coadtionc > libcr ab obligationc , Hber a 

 peccato.liber a mifcria. Inpnmis autcm hic intelligitur prima 

 illa Uhertas, qui cft a coaiftionc. Ha:c cum cuiuis voluntati 

 compctat , primi voiuntati ptimo conuenict. Ha-c autcm li- 

 bertas non pugnat cum neccffitatc immutabilitatis, fiue cum 

 ncccfTitate naturx Dci. Nam quatcnus Deus in fe abfolute 

 confidcratur , fine refpcau ad aliud obicftum cxtta fe pofi- 

 tura,conucnit ci fummaneccfntas. Quatenus vero idcm con- 

 Cderatur rclate,in oidinc ad cicaturas, ei compctit fumma li- 

 bertas. Etfi enim Dcus quidquid cxtia fc agit bene agit nc- 

 cefTatio : non tamen ncccffe eft vt agat. Hoc Scholaftici Cc 

 efFcruni : Dcus extra fc agit libeic , quaiitum ad excrcitium, 

 liue ai-tum : necefl'ari6,quantum ad fpccicro, fiue fpecificatio- 

 nem. Nimirum Dcuslibcre communicat fuadona : fedquan- 

 do communicat.nccf ffatio bene communicat. Deinde Dcus 

 qu.-tdam vult extra fc ex necefntate hypothetica; quia fcil.de- 

 creuit : vnde mundum crcati neccfTe fuit,nempe iuxtaformu- 

 lam dccreti Dci : itam quatenus ea, qua: atflu vult,non potefl 

 non vellc,cum voluntas ipfiu.t fit immutabilis. 



Quot mo- 

 dis poten- 

 tia Dci (ii- 

 catur in- 

 finiia! 



V I L Potentta Dei efi infinita trtbus modis ; vider 

 licet infe^rejpentf obieElonim,& rejpeiJn aElienis. 



Princi^io potcntia Dci cft infinita in fc fiue natuia fua : 

 tjuia potcntia Dci cft ipfa Dei eflcntia. Deiniie cft infinita re- 

 IpcLlu obieftorum fiuc effeilorum:quia ptoducere poteft in- 

 finita cfFcifta. Nam Dcus cxtra fe nunquam tam multa opera- 

 tur,quin polTit piura opcrati.fi vclit. Tertio cft infinita tcfpe- 

 ftu adionis .- quia Deus,fi vclit, potentiits cxtta fc poteft age- 

 re, quam agit. Hxc ita funt accipicnda,ne exiftimcmus fub 

 omnipotcntiam Dei caderc contradiftoria fiuc fimplicitcr 

 impofTibilia. Sane Deus potcft impodibilia ,qu.T nlia funt 

 fecundum quid , & dicuntur imfclfibilia ijatiin. Scd non po- 

 teft impoflibiIia,quxtalia liint fimplicitcr, & dicuntur impof- 

 fibiliti natiira. Prioris gcneris impoflibilia funt, qux vfitatum 

 natur.T curfum fupcrant : e. gr. vt Sol curfuni (uum fiftat , vcl 

 ignis non vrat. Poftcrioris gcneris lunt , qux- dcfinitioni rei & 

 veracitati Dci rcpugnant.c.gr. impol^iibilc clf vt homo fit ho- 

 mo & alinus ,fiuc non-honio. H.rc Dcus non potcft : quia 

 inckidunt defcdum. Atquc hoc cft qiiod cthnici ("aniores do- 

 cuetunr,primi motoris virtutcm cfic infinitam, idcoquc ipfum 

 non poilcdeficcrc vcl fallcre. Si cnimdcficcrct ,finitus eflet 

 atque mutabilis. 



tiMnniodo VII]. BeatitafitaDeopropr}etribfiitur,vtuJit 

 ui bcaiust fo^"^ ^^'■^ heattis , & ita atithor nojlra beatitatis , vt fit 

 ipft beatitudo nojira. 



Bcatitudo Dei necelTatio tefultat ex proprietatibus hadle- 

 nuE commemoratis , tanquam confcftarium quoddam immu- 

 tabilitatis .omnilcicnti.x &c. Hoc ctiam agnoucrunt cthnici. 

 Nam AriftctcUs -j.vioral. r.i 5. dicit, folum Dcum cffc fclicif- 

 finuim : quia lolus (ibi fufEciat, ncquc alio cgcat.Et Cicero i. 

 tlc nat. deor. ait , Dci vit.i nihil bcatius , nihil omnin6 bonis 

 «mnibiis afflucntius cogitari pofle. Nimirum tria illa, qux ad 

 tclicitarcm vcr.im requiruntur, principaliter corapetunt Dco. 

 ?\.am Dcns librr cft abomnimalo, affluitque onini hono : 

 Zl hoc fcit : & ftit fempcr fc illa habiturum : & proindc fum- 

 me eft b' atus. Porio li Dcus eft (umma beatitudo^ncccfTc cft 

 ipfiim (friauihorcin bratitatis noftr.ir, imo ipfam bcatitatcrn 

 Koftram.Bcatitudo quippc hominis,cll fumnii boni ftuitio. 



Caf. V- De viA caufalitAtis , ^uADcm 

 cognofcitar. 



Vkjs.cbvtk. 



Vlacaufalitatis eft,quaDco tribuimus aftiones 

 cminenciflimas. 

 Adiones illx funt internjEjvel externi.lllse etiam 

 artcrnx & immanentes , )xx temporales & tranfeun- 

 tes dicuntur, 



Adioncs intern^ funt,qux manent in Deo. 



Suntque reflexa:,&: dire(flx. 



A(5tiones Dei intcrm reflex^ funt , qux in Dco 

 terminantut : fiue,non dirigunturin aliud obieiftuin 

 cxtra Deum. Alias dicuntur aifliones circulares ; vt 

 quando Deus feipfum cognofcit,vult & amat. 



Adtiones Dei interns dire(Stx funt, qua: dirigun- 

 rus in crcaturas,vti fcilicet funt in mente Dei cogni- 

 tx ab acterno : vt funt decreta Dei, in quibus fpciSa- 

 tur prxcognitio & priordinatio. 



Prxcognitio eft , qua Dcus ab xterno prasfciuic 

 res futuras. 



Prarordinatio eft , qua Deus ab xterno decreuit, 

 quid fuo quoquc tempore futurum eflct. 



Adiones Dei cxternx funt,quz fcruntur in crea- 

 turas extra Dcum fpedtatas. Dicmtur etiam at^tiones 

 in tempore. 



Suntque produiSlio rerum & gubernatio. 



Produdtio eft, qua Deus resfaciteflc. Eimmodt^ 

 ^iiidam efl reproduiHo,feti rcplicatio,^ua Dem rem nu- 

 mero eandem^quam prodHxerat,fed de/lruxit,poteJi ite^ 

 rum producere. 



Gubcrnatio eft , qua Deus res facit porr^i efle : & 

 eft vei huius vitaE,vel poft hanc vitam. 



Gubcrnatio huius vicx eft , qua Dcus mundum 

 & omnia qus in eo funt , potenter & fapientet ad- 

 miniftrat. 



Gubernatio poft hanc vitam eft , qua Deus regit 

 creaturas intelligentes poftfinem huiusmundi. 



R E G V L iC. 



/. Deus ab aternt infeipfo egit. 



Deus cft xternus , & eft purifTimus aflus. Neceirc itaquc 

 cft , ipfum ab .xtcrno non fuiffe otiofum , fcd aliquid egiire. 

 Duo autcm cgit. Printo feipfum conteroplatus cft, & feipfum 

 amauit , tanquam fiimmum intelligibile & volibilc. Beindt 

 decteuit ab artcrno produccte & permittere quxdam in tem- 

 porc. Vtrxque iftx aiHiiones dicuntut inteinx : priores qui- 

 dcm fimplicitcr, pofteriotes fccundum quid. Nam ptiores il- 

 Ii tcrminantur ad ipfum Deum : pofteriorcs ad creaturam,- 

 non fccundum cfTc reale, fcd fccundum eirc obicdiuura con- 

 fideratam. Priores illar ailiones funt fimpliciter & abfolutc 

 ncceffarix : quippe qu.x fluunt cx neceffitate naturx Dfi. Vc 

 enim Deus non cflet Deus abfquc intellcclu &voIuntatc : fic 

 non cffct Dcus abfque intelleiflionc & volitionc fuiipfis. Setl 

 polhriores illx funt libeix : qux Deus potuit non dcccrnere, 

 vcl alitei decctnere. Eatenus taraen funt nccefTatix, quatenus 

 optimus non potuit nifi optiraa deceinere. 



/ /. J^Eliones Dei ad creaturas terminattt , ex parte 

 Deljunt relationes rationis , qua nullamin Deo arguunt 

 mutationem :fed exparte creatura funt relationesrea- 

 les. 



Quomodo aftiones Dci difTetant ab alTentia Dei , vidi- 

 mus paul6 ante cap. X. lam difpiciamus , an aiflioncs Dei, 

 qui teiminantur ad creaturas, vti funt decieta Dei & ailio- 

 nes ipfius in tcmporc, arguant in Deo aliquam mutationcm? 

 AJ dccrcta quod attinct , illa non dcbent hoc loco fumi pro 

 icbus dccrctis , fcd pro ailu decerncndi , quo Deus ab .^ terno 

 vidit in fcipfo & dectcuit rcs omncs. Hicaftus non poteft 

 aliquam in Deo mutationcm cfficere : quia cft xtcrnus,Dco. 

 qiie intetnus. Dubium itaque hoc inprimis mouctul dc .tftio- 

 nibus tranfcuntibus , vti cft cteatio. Hx enira videntutali- 

 quid rcalc poncreinDco, quod antea in ipfo non fuerit. 

 Nam Deus .ib .Ttcrno non fuit crcatot , non fuit dominus vni- 

 ucrfitatis rctum ideoque videtur a potcntia ttanfiiifk' ia 



a.Qi\ttDf 



Dei 

 zie 

 ege 



An 

 nes 

 gua 

 qua 

 ipfc 

 po(: 

 nco 



